Аргентинадағы Федералисттік Партия: Тарих және идеологиясы
Federalist Party (Argentina)
Аргентинадағы Федералисттік партия – 19 ғасырдағы саяси күш, провинциялардың автономиясын, орталық үкіметтің шектеулі билігін жақтады. АҚШ федерализмі үлгі ретінде алынды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Аргентинаның бұрынғы саяси партиясы
Former political party in Argentina
Федералистік партия – федерализмді қолдаған XIX ғасырғы Аргентинаның саяси партиясы. Ол Буэнос-Айрес провинциясының орталықтандырылған үкіметін құруды жақтаған унитариандық партияға қарсы болды, онда басқа провинциялар Буэнос-Айрес портының кедендік салықтарынан түсетін пайдаға қатыспады. Федералистер провинциялық үкіметтердің автономиясын және сыртқы сауда салығын провинциялар арасында бөлуді қолдады. Федералистер автономиялы провинциялар мен шектеулі өкілеттіктерге ие орталық үкімет арасындағы өмір сүруді қамтамасыз ететін саяси ұйымдастыру нысанын жақтады. Олар АҚШ-тың федерализмін үлгі етті. Оның тарихи көшбасшысы туралы пікірлер қарама-қайшы. Хуан Мануэль де Росасты оның қарсыластары "диктатор" деп есептейді, ал оның қолдаушылары оны "тәртіпті адам" деп атайды.
The Federalist Party was the nineteenth century Argentine political party that supported federalism. It opposed the Unitarian Party that claimed a centralised government of Buenos Aires Province, with no participation of the other provinces of the custom taxes benefits of the Buenos Aires port. The federales supported the autonomy of the provincial governments and the distribution of external commerce taxes among the provinces. The federalists advocated a form of political organization that would ensure coexistence between autonomous provinces and a central government with limited powers. They took as a model the federalism of the United States. The view on its historical leader is controversial. Juan Manuel de Rosas is considered by his detractors as a "dictator". Among the various possible ways of characterizing him, his supporters call him a "man of order."
Идеология және принциптер
Олар экономикалық протекционизмді қолдап, шетелдік тауарлардың кіруін шектеді және импортқа баж салынып, жергілікті өндіріс қорғалды. Оның көшбасшылары халық арасында терең тамырлары мен ықпалы бар харизматикалық жергілікті каудильолар болды, олар шаруалар, еркін гаучолар және азат болғандардан тұрды. Бұл федералдық басшылар әр провинцияның өз үкіметіне, заңдарына және өмір салтына ие болуы керек деген пікірді қорғады. Розадан басқа, олар шетелдік кемелердің ішкі су жолдарында еркін жүзуін қолдады.
They promoted economic protectionism, limiting the entry of foreign merchandise and protecting local productions by imposing tariffs on imports. Its leaders were charismatic local caudillos who had great roots and prestige among the rural popular sectors, made up of farm laborers, free gauchos and freedmen. These federal chiefs defended the idea that each province should have its own government, laws, and lifestyle. Except for Rosas, they defended the free navigation of the interior rivers by foreign ships.
Ертедегі қақтығыстар
Аргентинаның Тәуелсіздік соғысы Рио-де-ла-Платаның біріккен провинцияларының күштері мен Наполеон соғыстарынан кейін американдық колонияларын қайта бағындыруға тырысқан испан роялистері арасында болды. 1810 жылғы жемісті Май революциясынан кейін, үстемдік құрған Буэнос-Айрес провинциясы (Юнитариолар деп белгілі) және Аргентинаның басқа провинциялары (Федералистер деп белгілі) арасында келіспеушіліктер туды. Бұл келіспеушіліктер кемінде 1816 жылы Аргентина тәуелсіздігі жарияланған кезде айқын болды. Юнитариолар 1820 жылғы Сепеда шайқасынан кейін бақылауын жоғалтты, одан кейін бірнеше ай анархия орнады. Дегенмен, Юнитариолар басқа провинциялармен шартқа отыруға мәжбүр болды. Бұл Федералистер мен Юнитариолар арасындағы жанжалды шешпеді.
The Argentine War of Independence saw the forces of the United Provinces of the Río de la Plata fighting Spanish royalists who attempted to regain control of their American colonies after the Napoleonic Wars. After the victorious May Revolution of 1810, disagreements arose between the dominant province of Buenos Aires, who were known as Unitarios, and the other provinces of Argentina, known as the Federalists. These were evident at least as early as the declaration of Argentine independence in 1816. The Unitarios lost their controlling power after the Battle of Cepeda (1820), which was followed by several months of anarchy. However, the Unitarios were forced to sign a treaty with other provinces. This did not solve the conflicts between the Federalists and the Unitarians.
Бірлік
Президент Бернардино Ривадавияның (1826–1827) тұсында унитариандар қысқа мерзімге билікті бақылауға алды. 1826 жылғы Конституция унитариандық және федералистік идеялар арасында тепе-теңдік орнатуға мүмкіндік берді: «Ол орталықтандырылған ұлттық билікті қамтамасыз етіп, провинцияларға маңызды жергілікті өкілеттіктерді қалдырды». Дегенмен, конституция провинциялық каудильолар мен әскери жетекшілер тарапынан қабылданбады, және қақтығыс жалғасты.
Under president Bernardino Rivadavia (1826–1827), the Unitarians gained control for a short period of time. The Constitution of 1826 allowed for a balance between the ideas of Unitarians and Federalists: “It provided for a centralized national authority while leaving the provinces with considerable local powers.” However, the constitution was rejected by provincial caudillos, military leaders, and the conflict continued.
Унитариандық лига
1829 жылы генерал Хосе Мария Паз федералистерді жеңу мақсатымен Юнитариандық лиганы (lang es) құрды, ол тоғыз провинцияда билікті оңай қолға алды. Буэнос-Айрес, Санта-Фе, Энтре-Риос және Корриентес федералистік үкіметтері Федералдық келісім аясында бірігіп, 31 мамырда 1831 жылы Паз бен оның әскерлеріне қарсы күресті. Санта-Фе губернаторы Эстанислао Лопестің әскері Пазды тұтқындағаннан кейін унитариолар жеңіліске ұшырады.
In 1829, the Unitarian League (lang es) was created by General José María Paz in order to defeat the Federalists, easily taking power in nine provinces. The Federalist governments of Buenos Aires, Santa Fe, Entre Ríos and Corrientes, united under the Federal Pact, confronted Paz and his troops on May 31, 1831. The Unitarios were defeated after Paz was captured by the troops of Santa Fe Governor, Estanislao López.
Партия басшылығы
Аргентинаның федералистік партиясын негізінен жер иелері каудильолар басқарды, олар бай ауылдық элита тобы болатын. Олар ауыл шаруашылығы мен экспортқа тәуелділігіне байланысты қорғаушы сауда және тарифтік саясаттан пайда көріп, байлық пен ықпалға ие болды. Көптеген каудильолар Аргентинаның жабайы панпасының символына айналып, жеке басына табынушылық тудырды. Бұл жеке тұлғалық басшылар меценаттық-клиенттік қарым-қатынастар арқылы билік жүргізіп, ауыл тұрғындарынан табыс алып, оларға қатыстық арқылы белгілі бір күш пен ықпал сыйлады. Осы аймақтық күшті адамдар өздерінің қамқоршы мәртебесін үнемі пайдаланып, ауыл шаруашылығы жұмысына және ірі әскерлер құруға көптеген көшпелі гаучоларды жұмылдырды. Әдетте Буэнос-Айрес астанасындағы саясаттан алшақ болған каудильолар қалалық либерализмнің күшеюін елемеді және Аргентинаның ішкі аймағында өздерінің тәуелсіз биліктеріне айналдыруға тырысты. Олар аймақтың зорлық-зомбылық пен анархия тарихын тез және қатыгез жазалауды ақтау үшін пайдаланды. Ла-Риоха аймағының Хуан Факундо Кирогасы және Буэнос-Айрес қаласының Хуан Мануэль де Росас және Мануэль Доррегосы көрнекті каудильо басшылары болды және олар жеке ықпалдарын ауылдық билік негіздерін нығайту үшін пайдаланды. Аргентинадағы жұмыс күшінің үнемі жетіспеуіне байланысты каудильолардың көптеген гаучоларды жұмылдыру қабілеті олардың экономикалық мүдделеріне және әскерлер мен жасақтарды құруға қабілеттілігіне өте маңызды болды. Ұлттық санаққа енбеген және тек кейде ғана дәстүрлі жұмыс күшіне қосылатын гаучолар, Аргентинаның азамат соғыстарында жерді білу, зорлық-зомбылық мәдениеті және Буэнос-Айресте гаучолардың нақты саны туралы білімнің жетіспеуіне байланысты тамаша сарбаздар болды. Ақшалай сыйлық мүмкіндігі, сондай-ақ ұзақ жылдар бойы клиенттік қарым-қатынастар мен каудильоларға қатысты жеке культтарға адалу осы жұмылдыруларды ынталандырды. Каудильолар гаучоларды өздерінің эстанцияларында жұмыс істеуге жинағанда және панпаларға қоныстанғанда, көшпелі гаучо өмір салты қиындыққа тап болды. Көптегендер Аргентинаның батысындағы жабайы жерлерге қашып кетті немесе азамат соғысынан кейін Буэнос-Айресте Росастың армиясына қосылды. Отандық тұрақсыздық болмағандықтан гаучо мәдениеті тез жоғалып кетті және еркін мал өсірушілер Буэнос-Айрестен шығарылған қанаушылық еңбек саясатының құрбаны болды.
Argentina's Federalist party was primarily led by landowning caudillos, a class of wealthy rural elite who benefited from protectionist trade and tariff policies due to their dependence on agriculture and exports for wealth and influence. Pioneering figures, many caudillos became symbols of Argentina's wild pampas and generated their own cults of personality. These personalistic leaders governed through patron client relationships, relying on rural masses for income and, in return, granting a measure of power and influence through association. These regional strongmen regularly used their patron status to mobilize huge numbers of nomadic gauchos to form both agricultural labor forces and large scale militias. Typically divorced from politics in the metropolitan capital of Buenos Aires, caudillos disdained the rising tide of urban liberalism and sought to form their own autonomous fiefdoms in the Argentine interior using the region's history of violence and anarchy to justify swift and brutal repression. Juan Facundo Quiroga of the La Rioja region and Juan Manuel de Rosas and Manuel Dorrego of Buenos Aires were prominent caudillo leaders and used their personalistic influence to consolidate rural bases of power. Due to Argentina's chronic labor shortages, the caudillos' ability to galvanize the large gaucho population was vital to their economic interests and to their capacity to field armies and militias. Living outside of the national census and only occasionally joining the traditional labor force, gauchos were ideal soldiers in the Argentine civil wars due to their knowledge of the terrain, their culture of violence, and a pervasive lack of knowledge in Buenos Aires about the actual number of gauchos in the countryside. The prospect of monetary reward, as well as long standing patron client relationships and adherence to various cults of personality regarding the caudillos, fueled these mobilizations. As caudillos began increasingly rounding up gauchos for work on their estancias and as the pampas were settled, the nomadic gaucho lifestyle grew strained. Many retreated to the wilds of Argentina's west or joined Rosas' army in Buenos Aires following the civil war. Gauchos culture, with no domesticity to anchor, soon disappeared and the free roaming cattlemen became the subject of predatory labor policies issued from Buenos Aires.
Федерализмнің құлдырауы
Федерализм Аргентинада, әсіресе елдің Ла-Риоха аймағында XIX ғасырдың басында және ортасында үстем күш болды, бірақ 1870 жылдардың соңына қарай толығымен жойылды. 1860 жылдардағы соғыстар федералистік басшылықты қырып жіберді, көптеген жоғары және орта деңгейдегі партия жетекшілері қаза тапты, түрмеге қамалды, елден қуылды немесе жақтастықтан бас тартты. Ауылдық халық та каудильолардың федералистік әскерлердің мөлшеріне елеулі әсер еткен жаппай жұмылдыру әрекеттеріне қарсылық көрсетуді бастады. Ұлттық мемлекеттің жетістіктері және жаңадан құрылған ұлттық армияның салдарынан еркін еңбек күшінің жетіспеуі федералистік партияның және саяси қозғалыстың құлауына маңызды үлес қосты. Федералистердің көп бөлігі жаңа аргентиналық тәртіптің, күшті орталық билікке негізделгендігіне көз жеткізіп, унитарлармен келісімге келіп, саяси мәмілеге келді. Әскери күш немесе экономикалық мүмкіндік жетіспегендіктен, федералистік билік құрылымының көп бөлігі соңғы жылдары құлады. Кейбір каудильолар мен бұрынғы генералдарға Аргентинада қалуға рұқсат берілді, бірақ көптегендері 1880 жылдары Чилиге жер аударылды.
Federalism was a dominant force in Argentina, and especially in the La Rioja region of the country, through much of the early and mid nineteenth century, yet had almost entirely disappeared by the late 1870s. The wars of the 1860s had decimated the Federalist leadership, with numerous high and mid ranking party leaders dead, imprisoned, exiled, or having defected. Rural populations had also begun to resist the caudillos' efforts at mass mobilization which had a dramatic impact on the size of Federalist armies. The success of the national state, and the lack of free labor as a result of the newly formed national army, contributed significantly to the fall of the Federalist party and political movement. Much of the Federalist leadership became convinced that the new Argentine order, based around a strong central power, was inevitable and sought accommodation and political settlement with the Unitarians. Lacking the military numbers or the economic clout to put up a fight, much of the Federalist power structure collapsed in these later years. Some caudillos and former generals were allowed to stay in Argentina, though many were exiled to Chile in the 1880s.
Гаучо федералистері
Сондай-ақ 1829 жылы гаучо федералистерінің әскерінің бастығы Хуан Мануэль де Росас генерал Лавалледі жеңгеннен кейін Буэнос-Айрес губернаторы болды, ол кейін елден қууға мәжбүр болды. Росас федералист болғанымен, ол Буэнос-Айрестің кедендік түсімдерін қаланың ғана толық бақылауында қалдырды, ал басқа провинциялар осы кірістің бір бөлігін күтті. Росас мұны әділ деп есептеді, себебі Ривадавияға Берринг ағайындарының қарызы, тәуелсіздік соғысы және Бразилияға қарсы соғыс салдарынан туған сыртқы қарызды төлеуші – Буэнос-Айрес қаласы ғана еді. Одан кейін шамамен екі онжылдыққа созылған бірқатар азамат соғыстары басталды. Хуан Лавалле Росасқа қарсы әскери қимыл жасауға тырысты, бірақ 1829 жылы Маркес көпірі шайқасында жеңілді. Басқа провинциялардың қолдауымен Энтре-Риос провинциясының каудильосы Жюсто Хосе де Уркиза Росасты 1852 жылдың 3 ақпанында Касерос шайқасында жеңді. Сол мамыр айында провинция губернаторлары Сан-Николас келісіміне қол қойды. Бұл келісім 1831 жылы Аргентина мен ішкі провинциялардың арасында жасалған шартты қайта жаңартып, конституциялық конвенция шақыруды қарастырды.
Also in 1829, Juan Manuel de Rosas, the boss of a troop of Gaucho Federalists, became governor of Buenos Aires after defeating General Lavalle, who was then forced into exile. Although Rosas was a Federalist, he kept the customs receipts of Buenos Aires under the exclusive control of the city, whereas the other provinces expected to have a part of the revenue. Rosas considered that this was a fair measure because only Buenos Aires was paying the external debt generated by the Baring Brothers loan to Rivadavia, the war of independence and the war against Brazil. Afterward, a series of civil wars ensued that lasted nearly two decades. Juan Lavalle attempted to take military action against Rosas, but was defeated at the Battle of Márquez Bridge in 1829. With support from other provinces, Justo José de Urquiza, caudillo of Entre Ríos Province, finally defeated Rosas at the Battle of Caseros on February 3, 1852. That May, the San Nicolás Agreement was signed by the provincial governors. The pact reinstated the treaty signed in 1831 by Argentina and the interior provinces and called for a constitutional convention.
Федералды конституция
1852 жылғы 11 қыркүйектегі революциядан кейін Буэнос-Айрес унитарийлері Уркиза кеден түсімдерін ұлттықтандырғаннан және Парана және Уругвай өзендері бойынша сауданың еркін ағымын қамтамасыз еткеннен кейін ішкі провинциялардан бөлініп шықты. 1859 жылы Буэнос-Айрес алты жылдық үзілістен кейін 1853 жылғы федералды конституцияны қабылдауға мәжбүр болды, себебі 23 қазанда Митре Сепеда шайқасында Уркизадан жеңілді. Бірақ федералды конституция Буэнос-Айреске үлкен әсер етуге мүмкіндік беру үшін түзетілді. Павон шайқасынан кейін Митре жаңа ұлттық үкіметтің президенті болып сайланды. Унитарийлерге қарсылық Кордова лигасы аясында 1890 жылға дейін жалғасты. 1810 жылғы мамыр революциясынан кейін басталған федералистер мен унитарийлер арасындағы бірнеше қарулы қақтығыстар федералист Жюсто Хосе де Уркизаның сатқындығы және 1852 жылғы Касерос шайқасында Буэнос-Айрес губернаторы Хуан Мануэль де Розасқа қарсы жеңілісінен кейін азайды және 1862 жылы Бартоломе Митре президенттікке тағайындалғанда тоқтап қалды.
Following the Revolution of 11 September 1852, the Unitarians of Buenos Aires broke away from the interior provinces after Urquiza nationalized customs receipts and allowed free flow of trade on the Parana and Uruguay rivers. In 1859, Buenos Aires was forced to accept the federal constitution of 1853 after six years of secession. This was because on October 23, Mitre was defeated at Cepeda by Urquiza. However, the federal constitution was “amended to allow Buenos Aires greater influence.” After the Battle of Pavón, Mitre was chosen president of a new national government. Opposition to the Unitarios continued until 1890 under the Córdoba League. The several armed conflicts between Federales and Unitarios that started after the May Revolution of 1810, diminished with the Federalist Justo José de Urquiza's betrayal and defeat over the governor of Buenos Aires, Juan Manuel de Rosas at the Battle of Caseros in 1852, and ended in 1862 when Bartolomé Mitre was named president.