Кіріспе

Ресей полициясының бастығы Николай Петрович Архаров (Николай Петрович Архаров; 7 мамыр 1740 – 1814 қаңтар) – Ресей полициясының басшысы, ең көп танымал болғаны – "архаровцы" деген орыс терминіне оның атын бергендігімен. Бұл термин полиция қызметкерлеріне ирониялық атау ретінде қолданылған.

Өмірбаян

Николай Архаров ақсүйек отбасынан шыққан. 1754 жылы гвардияға қабылданды, 1756 жылы Преображенский полкінің сарбазы болып қызметке кірісті, 1761 жылы офицер дәрежесіне көтерілді. Оның мансабы 1771 жылы граф Григорий Орловтың басшылығымен, оба және бүлік (Плаг көтерілісі деп белгілі) апатты эпидемиясымен шарпылған Мәскеуге аттанғаннан кейін бастау алды. Граф Орлов 1771 жылдың 26 қыркүйегінде көптеген дәрігерлермен және төрт гвардиялық полкпен бірге Мәскеуге келді. Архаров өзін белсенді және тиімді офицер ретінде көрсетті. Бұрын танысқан Орловтың көмегімен, Архаров полковник шенімен полиция қызметіне ауыстырылды. Емельян Пугачев ісі бойынша сәтті тергеу жүргізілгеннен кейін, Архаров 1775 жылы Мәскеу полициясының бастығы болып тағайындалды. Ол сол кездегі ең жақсы детективтердің бірі ретінде көзге түсті. Оның қарауындағы адамдарды халық «архаровцы» деп атады, бұл сөз уақыт өте келе жайылды. Екатерина II кейде Архаровты Петербургке ірі ұрлықтарды тергеуге шақыратын. 1777 жылдың 28 шілдесінде ол генерал-майор болды, 1779 жылы 1-дәрежелі Әулие Анна орденін алды, ал 1782 жылдан бастап Мәскеу губернаторы қызметін атқарды. 1783 жылы Архаров генерал-лейтенант шеніне көтерілді, 1785 жылы Тверь және Новгородтың генерал-губернаторы болды. 1790 жылдан бастап ол су жолдарының директоры болып жұмыс істеді және өңірінде каналдар салуға үлкен үлес қосты. 1795-1796 жылдары Санкт-Петербургтің генерал-губернаторы болды. Павел I император таққа отырғаннан кейін Архаровты Александр Невский орденімен марапаттады, оны толық генерал шеніне көтерді және Санкт-Петербургтің екінші генерал-губернаторы етіп тағайындады (біріншісі – Ұлы князь Александр Павлович). 1797 жылдың 15 маусымында Архаров қызметтен босатылып, екі астанаға бару құқығынан айырылып, Тамбов губерниясына жер аударылды. Бұл құқық оған келесі билік кезінде қайтарылды. Николай Архаров қайтыс болып, Тамбов маңындағы Расказово имелігінде жерленді.