Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ағылшын биологы және экологиялық белсенді (1889–1982)
English biologist and environmental activist (1889–1982)
Ричард Сент-Барб Бейкер, құрметті Л.Л.А. Т.І.А.Л., Фор. Дип. Cantab., ACF (9 қазан 1889 – 9 маусым 1982) – ағылшын биологы және ботаник, экологиялық белсенді және автор, ол дүниежүзілік орманды қайта жаңартуға зор үлес қосты. Ол жетекші ретінде "Ағаштар адамы" ұйымын құрды, ол бүгінде Халықаралық ағаш қоры ретінде әрекет етеді, оның көптеген бөлімшелері халықаралық деңгейде орманды қайта жаңарту жұмыстарын жүргізеді.
Richard St. Barbe Baker , Hon. LL. D. F. I. A. L., For. Dip. Cantab., ACF (9 October 1889 – 9 June 1982) was an English biologist and botanist, environmental activist and author, who contributed greatly to worldwide reforestation efforts. As a leader, he founded an organisation, Men of the Trees, still active today as the International Tree Foundation, whose many chapters carry out reforestation internationally.
Алғашқы жылдар
Ол 1889 жылғы 9 қазанда Гэмпширдегі Уэст-Эндте Джон Ричард Сент-Барб Бейкер мен Шарлотта Пурроттың отбасында дүниеге келді. Ол Томас Гийом Сент-Барб Бейкердің ағасы болды. Тағы бір ағасы, Джеймс Скотт Сент-Барб Бейкер, Бейкердің соңынан Канадаға келді, көршілес жерге иелік етуге өтініш берді және Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанға дейін Саскатунның алғашқы электр трамвайларында жұмыс істеу үшін Электр инженерлігі саласында жұмысқа өтініш берді. Осы екі ағасынан басқа, Бейкердің үш әпкесі болды, ең үлкені Шарлотта Марта 1888 жылғы 6 қаңтарда дүниеге келді және нәресте кезінде қайтыс болды. Бейкер фермерлер, дін қызметкерлері және уағыздаушылардың ұрпақтарынан тараған, сонымен қатар оның ата-бабаларының арасында кездейсоқ саяхатшылар да болды. Бала кезінен бастап ол бағбандалыққа қызығушылық танытты және отбасының Beacon Hill үйі орманмен қоршалғандықтан, ол орманды ерте жасынан зерттей бастады. Ол қолмен жұмыс істеуде өте шебер болды және өмір бойы оның құндылығына сенді. Сент-Барб Бейкердің әкесі оның дін қызметкері болуын қалады, сондықтан 13 жасында ол Челтенхемдегі Дин Клоуз мектебіне, пансиондық мектепке жіберді, онда ол ботаника және орман шаруашылығы ғылымдарына қызығушылық танытты. Жақында Канададан келген дін қызметкері оның діни тамырына сүйене отырып, жас жігітке сол елдің батыс аймағында миссионерлік қызметке дайындалуға кеңес берді. Бейкерді Экстон Ллойдтың сөздері шабыттандырды, сонымен қатар оның үлкен ағасы Ричард Бейкердің Канадаға сапар шеккен әңгімелері де оның қиялын ояртты. Бейкердің сапары 1910 жылы Атлант мұхитын кезіп, алыс ішкі аймаққа бағытталды, онда ол өзінің үйі, Солтүстік-Батыс бөлігінің 25-ші учаскесінде, үшінші меридианның батысындағы 34-ші қатардың 6-шы қатарында, Саскачеванның Бивер-Крик маңындағы жерге орналасты. Бейкер Саскачеван университетінің Эммануэль колледжінен диплом алуға қажетті білім алуға берілді. Уағыздаушылық жұмыста Бейкер кеңінен атпен саяхаттап, өзінің үйінен [кейін тастап кеткен] айманындағы адамдарға қызмет көрсетті, сондай-ақ университетте сабақтарға қатысты. Принс Альберт ағаш кесу лагерінде қысқа уақыт жұмыс істеген ол еуропалық қоныс аударушылардың ағаштарды және ауыл шаруашылығын бекер ысыраптап (табиғи бұталардың жойылуы да соның ішінде) Канаданың далаларында топырақтың нашарлауына және құрғақшылыққа әкеліп соқтыратынын түсінді. Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда ол Францияда Корольдік ат артиллериясының (RHA) бөлімдерінде қызмет етті және үш рет жараланды. Қызметтен босатылғаннан кейін ол бір кезде Британ үкіметінің әлеуметтік қызметінде жұмыс істеді. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін Бейкер Англияға оралып, Кембридждегі Ридли-Холлда оқыды.
He was born on 9 October 1889 in West End, Hampshire, to John Richard St. Barbe Baker and Charlotte Purrott. He was brother of Thomas Guillaume St. Barbe Baker. Another brother James Scott St. Barbe Baker, followed Baker to Canada, applied for a neighbouring homestead and applied for work in Electrical Engineering working on Saskatoon's early electrical streetcars until World War I broke out. Besides these two brothers, Baker had three sisters, the eldest, Charlotte Martha b. 6 January 1888 died in infancy. Baker was descended from lines of farmers, parsons and evangelists, with the occasional adventurer amongst his forebears as well. As a very young child he was attracted to gardening and, since the family's Beacon Hill home was surrounded by a wood, he began to explore the forest at a fairly early age. He became very adept at manual work and harboured a lifelong belief in its value. St. Barbe Baker's father wanted him to enter the ministry, so at 13 he was sent to Dean Close School, a boarding school in Cheltenham, where he became interested in the sciences of botany and forestry. A clergyman recently returned from Canada appealed to his religious heritage and suggested that the young man prepare himself for missionary work in the western region of that country. Not only was Baker inspired by Exton Lloyd, but his imagination was fired by tales from his great Uncle Richard Baker who had previously travelled to Canada. Baker's voyage took place in 1910, sailing the Atlantic Ocean and heading far inland, where he lived in rough hewn conditions on his homestead quarter North West section 25 township 34 range 6 west of the third meridian near Beaver Creek, Saskatchewan. Baker was devoted to studies that would earn him a diploma from Emmanuelle College, University of Saskatchewan. Doing evangelical work, Baker travelled widely on horseback from his homestead [which he later abandoned] around the area attending to his ministry as well as to the University for classes. Working for a short while as a logger in the Prince Albert Lumber Camps he became convinced that the wanton waste of timber and agricultural practices (including the razing of the natural scrub trees) by European settlers were leading to deplorable soil degradation and potential aridity on Canada's prairies. When World War I intervened, he served in France with Royal Horse Artillery (RHA) units and was wounded on three occasions. After discharge, he worked in the British Government's social services for a period. Following World War I Baker returned to England to study at Ridley Hall, Cambridge.
Африкадағы жұмыс
Сент-Барб Бейкер көп ұзамай Кембриджде биология, ботаника мамандықтарын оқыды. Ол байқаулар арқылы орманды қайта орнатпай ағаштарды жоюдың салдарынан топырақ жоғалуы, тіршілік ортасы мен биологиялық әртүрліліктің төмендеуі, отын және өнеркәсіптік пайдалану үшін ағаш қорларының азаюы, сондай-ақ өмір сүру сапасының нашарлауы болатынын түсінді. Кембридж ботаника бағдарламасын бітірген соң, ол британдық басқарудағы Кенияда жұмыс істеуге өтініш берді. Солтүстік Африкада ол ғасырлар бойы жерді тиімсіз пайдаланудың салдарымен танысты: Рим империясының соңғы кезеңдерінде бидай егісінен бастап, арабтар әкелген ешкілердің жайылуына дейін. 1922 жылы ормандарды жою мәселесіне ден қойып, ағаштар өсіретін бақша құрды және жергілікті түрлерді пайдалана отырып, аймақта орманды қайта жаңартуды жүзеге асыру үшін Кенияның Кикую халқымен бірлесіп ұйым құрды. Жергілікті диалектте бұл қоғам "Watu wa Miti" деп аталды. Бұл болашақта Халықаралық Ағаштар Адамдары (түпнұсқа атауының аудармасы) болып бірігетін ұйымның негізін қалады. 1924 жылы ол Кениядан Англияға оралды. Бірнеше жылдан кейін, Британ Империясының (немесе Достастықтың) Ішкі Діндер Конгресінде сөз сөйлегеннен кейін, оған Клаудия Стюарт Коулс жүгінді. Ол оны Бахаи дінімен таныстырды, себебі ол тайпалар арасында тірі дінге ұсыныс жасаған тәсіліне риза болды. Сент-Барб Бейкер бұл дінді зерттеді және көп ұзамай (1924 жылы) қабылдады. Қараңыз: Кениядағы Бахаи діні. Содан кейін ол Африкаға оралып, 1925 жылдан 1929 жылға дейін Нигерияның оңтүстік провинцияларында Орманды сақтау жөніндегі көмекші сақтаушы (ACF) болып тағайындалды. Ол Кениядағы жұмысына ұқсас жұмыс істеді. Ол сондай-ақ Голд-Кост аймағында орман шаруашылығын жоспарлаумен айналысты. Осы кезеңде ол өте күрделі тропикалық ормандардың экологиясын зерттеуге көп көңіл бөлді. Бірақ бір жағдай болды: ол африкалық адамды британдық шенеуніктің зорлық-зомбылығынан қорғады, осылайша отарлық кеңсеге қарсы шығып, қызметтен босатылды. Бұл идея қазір Африка Одағы тарапынан Ұлы Жас қабырға жобасының аясында жоспарлануда. Сент-Барб Бейкердің "Ағаштар Адамдары" ұйымы ақырында Халықаралық Ағаш Қоры ретінде танымал болды. Соңында 100-ден астам елде филиалдары құрылды. Әртүрлі есептер бойынша, ол құрған немесе көмектескен ұйымдар халықаралық деңгейде кем дегенде 26 триллион ағаш отырғызуға жауапты. Сент-Барб Бейкер, сэр Роберт МакКаррисон және сэр Альберт Ховардпен бірге органикалық егіс қозғалысының үш негізін қалаушысы ретінде танылады. Ол 1946 жылдың 23 қаңтарында Панкноулдегі Сент-Мэри шіркеуінде хатшысы Дорин Лонгке үйленді. Олардың екі баласы болды: 1946 жылы туған Анжела және 1949 жылы туған Пол. Олар 1953 жылы ажырасып кетті. 1959 жылы ол Жаңа Зеландияға көшіп, 1959 жылдың 8 қазанында Кейвтегі Сент-Дэвид Пайнерлік Ескерткіш шіркеуінде Катриона Бернеттке үйленді. Оның қайтыс болған әкесі - Парламент депутаты Томас Бернет. Олар Пукаки көлінің шығыс жағында орналасқан, оның отбасының қой шаруашылығымен айналысатын Маунт Кук станциясында тұрды. Сент-Барб Бейкер вегетариандық болды. Халықаралық Ағаш Қоры оны "өсімдіктерге негізделген диетаның белсенді жақтаушысы" деп сипаттайды.
St. Barbe Baker soon resumed studies at Cambridge in biology, botany. He had realised through observation that deforestation, resulting from the removal of trees without sufficient reforestation, results in soil loss problems, declines in habitat and biodiversity, declines in availability of wood for fuel and industrial use, and reduction in quality of life. Graduating from the Cambridge botany programme, he applied for work in British ruled Kenya. In North Africa he saw the effects of centuries of land mismanagement, first from wheat farming in the later days of the Roman Empire and after that from the grazing of goats first introduced by Arabs. Immediately concerned with these deforestation problems, in 1922 he set up a tree nursery and founded an organisation with Kenya's Kikuyu people to carry out managed reforestation in the region, utilising native species. In the regional dialect, the local society was called "Watu wa Miti". This formed the foundation for what was to become an international organisation, the Men of the Trees (a translation of the original name). He left Kenya in 1924 and went back to England. After giving a talk at the First Congress of Living Religions within the Commonwealth, (alternatively within the British Empire he was approached by Claudia Stewart Coles, who introduced him to the Baháʼí Faith because of the way he had approached a living religion among the tribes there in formulating the Men of the Trees; St. Barbe Baker studied this religion and embraced it shortly after (in 1924). See Baháʼí Faith in Kenya. He then returned to Africa, where he was appointed Assistant Conservator of Forests [ACF] for the southern provinces of Nigeria from 1925 to 1929; he went on to do work similar to his work in Kenya. He also did forestry planning work in the Gold Coast. During this time, he devoted himself in part to a study of the ecology of extremely complex tropical forests. However, an incident occurred in which he defended an African man against abuse by a British official and, thereby running afoul of the Colonial Office, he was discharged from his duties. This idea is now being planned by the African Union as part of the Great Green Wall project. St. Barbe Baker's organisation, the Men of the Trees, eventually grew to be known as the International Tree Foundation. Ultimately, there were chapters in over 100 countries. By some estimates, organisations he founded or assisted have been responsible for planting at least 26 trillion trees, internationally. St. Barbe Baker is grouped as one of three progenitors, along with Sir Robert McCarrison and Sir Albert Howard, of the organic agriculture movement. He married his secretary, Doreen Long, in the church of St Mary's, Puncknowle, on 23 January 1946. They had two children: Angela, born 1946, and Paul, born 1949. They divorced in 1953. In 1959 he moved to New Zealand and married Catriona Burnett on 8 October 1959 at St David's Pioneer Memorial Church in Cave. Her late father was the MP Thomas Burnett. They lived at Mount Cook Station, her family's sheep station, located on the east side of Lake Pukaki. St. Barbe Baker was a vegetarian. The International Tree Foundation have described him as a "leading advocate for a plant based diet."
Басқа марапаттар
Сент-Барб Бейкер 1971 жылғы 6 қарашада Саскачеван университетінен заң докторының құрметті дәрежесін алды. Осы құрметтің артынан 1978 жылғы Жаңа жылдық құрмет көрсетулерде Королева Елизавета II оны Британ империясы орденінің офицері (OBE) етіп тағайындады. Келесі күні Әлемдік Әділет Үйі мынадай телеграмма жіберді: "Адамзатқа еңбек еткен көрнекті, адал қызметкер Ричард Сент-Барб Бейкердің қайтысы бүкіл әлемге және Бахай қауымына зор шығын. Ол сенімнің көрнекті өкілі және жақтаушысы болды. Оның сүйікті Қорғаушыға [Шоги Эффенди] деген адалдығы, адамзаттың мүддесі үшін жасаған тынбайтын еңбегі, лайықты үлгі болды." Өліміне бірнеше күн қалғанда ол Саскачеван университетінің аумағында соңғы ағашын отырғызды және отызыншы кітабын аяқтауға жұмыстанып жатқан еді. Мивасин аңғарының басшылығы мен Саскатун Бахай қауымының орнатқан ескерткіші Бейкердің 1982 жылғы 5 маусымдағы Дүниежүзілік қоршаған орта күнінде отырғызған соңғы ағашын құрметтейді. Түсіндірмелік тақта Ричард Сент-Барб Бейкердің халықаралық деңгейде бастаған ағаш отырғызу мұрасына құрмет көрсетеді. 1979 жылы Саскатун қалалық кеңесі Бейкердің жетістіктерін және ерекшелігін атап өтіп, оның құрметіне Саскатундағы [CNR станциясынан оңтүстікке қарай] мәңгілік сақталатын орманды алқапқа оның есімін берді – Ричард Сент-Барб Бейкердің орманды алқабы. Ричард Сент-Барб Бейкердің құжаттары, қолжазбалары, жеке хаттары, орман шаруашылығы және табиғатты қорғау саласындағы қызметтері, фотосуреттері мен жинақтары Саскачеван университетінің Архивтер және арнайы жинақтар бөлмесінде сақталады. Корман Парк ауылдық округінің Бейкер көшесі (Baker Road) №344 Ричард Сент-Барб Бейкер мен оның інісі Джеймс Скотт Сент-Барб Бейкердің екі шаруашылық жеріне жақын орналасқан. 2003 жылғы наурыз айында Гэмпширдегі Вест-Энд ауылында Сент-Барб Бейкерге арналған ескерткіш ашылды. Ескерткішке Гилл Твид жасаған, Портленд тас бағанасының үстіне гранитпен орнатылған Сент-Барб Бейкердің қоладан жасалған бейнесі кіреді.
St. Barbe Baker received the honorary degree of Doctor of Laws on 6 November 1971 from the University of Saskatchewan. This honour was followed by an appointment bestowed by Queen Elizabeth II as Officer of the Order of the British Empire (OBE) in the 1978 New Year Honours. The following day the Universal House of Justice cabled:PASSING DISTINGUISED DEDICATED SERVANT HUMANITY RICHARD ST BARBE BAKER LOSS TO ENTIRE WORLD AND TO BAHAI COMMUNITY AN OUTSTANDING SERVANT SPOKESMAN FAITH. HIS DEVOTON BELOVED GUARDIAN [ Shoghi Effendi ] NEVER CEASING EFFORTS BEST INTERESTS MANKIND MAERITORIOUS EXAMPLE. Just days before his death he planted his last tree on the grounds of the University of Saskatchewan, and he was working on his thirty first book. A memorial marker dedicated by Meewasin Valley Authority and the Saskatoon Bahá'í community honours Baker's last tree planting on World Environment Day 5 June 1982 and the interpretive sign pays tribute to the legacy of tree planting initiated internationally by Richard St. Barbe Baker. Saskatoon City Council in 1979 celebrated the achievement and distinction of Baker naming the afforestation area preserved in perpetuity in Saskatoon [south of the CNR station] in his honour ~ the Richard St. Barbe Baker Afforestation Area. Richard St. Barbe Baker's papers, manuscripts, personal correspondence, forestry and conservation activities, photographs and fonds are preserved at the University of Saskatchewan Archives and Special Collections room. Baker Road in the Rural Municipality of Corman Park No. 344 is located near the two homestead lands of Richard St. Barbe Baker and his brother James Scott St. Barbe Baker. A memorial to St. Barbe Baker was unveiled in his birth village of West End in Hampshire in March 2003. The memorial includes a bronze bas relief image of St. Barbe Baker sculpted by Jill Tweed, set in granite atop a Portland stone column.
Бахаи діні
Бахаи дінінің қорғаушысы Шоги Эффенди Ричард Сент-Барб Бейкерді "Бахаи дініне қосылған ағылшын ақсүйектерінің алғашқы өкілі" деп атады. Ұлыбританиялық бахаи, Әлемдік Ұйдың мүшесі болған Дэвид Хофман 1924 жылдан кейін Ричард Сент-Барб Бейкердің Бахаи дінін қабылдауы туралы былай деді: "Ол әрдайым мұның оның нағыз өмірінің бастауы екенін айтатын, сондай-ақ Бахаи дұғаларынан алған пайдасы соншалықты зор болғандықтан, Бахаи дініне бар күшімен қызмет етуі керек екенін түсінді." Хофман мырза сондай-ақ: "Ол барған жерінің бәрінде дін туралы білімді таратып, адамзат игілігіне деген адалдығы үшін Шоги Эффендидің жоғары бағасына ие болды" деді.
Richard St. Barbe Baker was referred to by Shoghi Effendi, the Guardian of the Bahá'í Faith, as "the first member of the English gentry to join the Bahá'í Faith." David Hofman, a British Bahá'í who served on the Universal House of Justice, said of St. Barbe Baker's acceptance of the Bahá'í Faith (shortly after 1924): "He always said that this was the beginning of his true life, and he realised that he derived so much benefit from these Baháʼí prayers that it was only fair that he should serve the Baháʼí Faith to the best of his ability." Mr. Hofman has also said that, " he spread knowledge of the Faith wherever he went and was greatly admired by Shoghi Effendi for his dedication to the cause of humanity."