Кіріспе

Лангенсалца шайқасы 1866 жылғы 27 маусымда Аустрия-Пруссия соғысы барысында, қазіргі Германияның Бад-Лангенсалца қаласының жанында, Ганновер корольдігі мен Пруссия корольдігі арасында болды. Ганноверліктер шайқаста жеңіске жетті, бірақ одан кейін олар үлкен және күшейтілген пруссиялық әскермен қоршалды. Оңтүстіктегі баварлық одақтастарымен байланыса алмағандықтан, Ганноверліктер қарсыластарына бас берді. Бұл Ганновер армиясының талқанға ұшырауымен және Ганновердің дамып келе жатқан Пруссияға қосылуымен аяқталды, бұл Германияны қазіргі заманғы ұлттық мемлекетке жүйелі түрде біріктіруге әкелді.

Өмірбаян

Пруссия корольдігінің Вильгельм I "ішкі түлкідей қамалып, шығудың басқа жолы жоқ екенін" сезінгеннен кейін, герман княздықтарының көп бөлігін жаулап алып, біріктіру үшін австро-прус соғысын бастады. 1866 жылға дейін көптеген шағын неміс мемлекеттері болды; соғысқа дайындық күтіп, олар өздерінің ниеттері мен мақсаттарына қарай Австрия немесе Пруссиямен одақтасты. Пруссияны қоршап тұрған көптеген патшалықтар Пруссияға тәуелсіздіктерін жоғалтудан қорқып, Австриямен одақтасты. Осының салдарынан Пруссия географиялық тұрғыдан оқшауланды. Пруссия Балтық теңізіне тірелді, бұл Вильгельмді осылай мәлімдеме жасауға мәжбүр етті. Ханновер королі Георг V австриялықтар мен пруссиялықтармен жеке келіссөздер жүргізе алатынына сенді, бұл басқа неміс мемлекеттеріне қосылып күштерін арттыруға жұмсалатын уақытты бекерге кетірді. Ол соңында осыны істеуге тырысқанда, кеш болды. Ханновердің саясаттағы тәжірибесіздігін көрсету үшін Георгтың Сыртқы істер министрі Бисмарк ешқашан басқа елге шабуыл жасамас бұрын алты апталық мерзімді сақтауды талап ететін заңды бұзбайтынын мәлімдеді. 1866 жылдың 15 маусымында Вильгельм Ганновер, Саксония және Кассельге дереу қаруларын төмендетуді бұйырды, бұл Австрияның одақтастарымен соғыстың басталуын білдірді. 16 маусымда пруссиялық әскерлер Германияның үш мемлекетіне қарсы жолға шықты, генерал Август Карл фон Гобеннің әскерлері Ганноверге жақындады.

Шайқас

Ганновер өте жақсы позицияда бастады, себебі пруссиялық шабуыл Ганновердің жазғы жаттығулары кезінде орын алды, ал оның әскері бұрыннан-ақ жұмылдырылған еді. Пруссия күштерінің тым зор екенін түсінген Георг генерал Александр фон Арентшильдт басқаратын 19 000 сарбаздық әскерін тез шегінуге және бавариялық одақтастарымен қосылу үшін оңтүстікке қарай жорыққа шығуға бұйрық берді. Пруссия Ганноверге 40 000 сарбаз енгізіп, одан кейін генералдар Фалькенштейн, Гобен, Флайс және Бейер басқаратын төрт топқа бөлінді. Фалькенштейн соғысуға әскердің жоқтығын байқап, ханноверліктердің солтүстігіне қарай ханноверліктердің астанасына қарсылықсыз кірді. Пруссия қолбасшысы генерал Гельмут фон Мольтке де Гобенге солтүстікке, ал Бейерді ханноверліктердің оңтүстігіне орналастырды, ал Флайс 9 000 сарбазымен батысқа қарай жылдам жорық жасады. Бұл ханноверлік әскерді қоршап алды, ал Пруссияның өзі шығыс жағын құрады. Мольтке Флайске батысқа бұзылуға тырысқан ханноверліктерді тоқтатып, ұстауға бұйрық берді, ал Фалькенштейннің күштері солтүстіктен Пруссияның негізгі шабуылын жасады. Бұйрыққа бағынбай, Флайс өзінің тобын жинап, ханноверлік әскерге тікелей шабуыл жасады. Солтүстікке қарай Тамсбрукке жасалған алдамшы шабуылдан кейін, Флайс басқарған пруссиялық күштер Меркслебенге қарай шоғырланған шабуыл жасады. Көп санды ханноверлік күштері мен артиллериялық атыс оларды Лангенсальца қаласына қарай кері итерді. Пруссиялық топтан екі еседен астам күшке ие болған Арентшильдт Флайстың әскерін қатты талқандап, 900-ден астам сарбазды тұтқынға алды. Ханноверліктер нақты шайқаста шешуші жеңіске жеткенімен, шайқас олардың қозғалысын тоқтатты және солтүстік пен оңтүстіктен келген басқа пруссиялық күштердің шайқас орнына жиналуына мүмкіндік берді. Басқа амалдары қалмаған Георг пен ханноверліктер бавариялық одақтастарынан алыс, шығысқа қарай шегінді. Харц тауларына тіреліп, амалдары таусылған Георг шайқастан екі күн өткен соң Нордхаузенде капитуляциялады.

Салдары

Бұл шайқас ханноверлік жорықта прустар үшін апатқа ұшырауға жақын болды. Ол Флайс жасағының әскерін жойып жіберді және Ганновер армиясына қашуға мүмкіндік беруі мүмкін еді. Сонымен қатар, шайқас солтүстік және оңтүстік пруссиялық жасақтарға шайқас алаңында бірігуге жеткілікті уақыт берді, бұл Ганновердің ақыры капитуляциялауына себеп болды. Лангенсальза Австрия-Пруссия соғысының маңызды бір бөлігі болды, себебі ол Пруссияның Ганноверді жылдам басып алуына әкелді, бұл австриялықтарды таң қалдырып, соғыстағы олардың позициясын әлсіретті. Пруссиялықтар Ганноверге шабуыл жасағанда Кассель мен Саксонияны да тез басып алды. Барлығы алғанда, шағын мемлекеттер Австрияның ісіне 100 000-нан астам жақсы әскерлерді қосуға мүмкіндік берген еді, бірақ олар бірігіп, бірге соғысудан бұрын жойылды. Егер гановерліктер Австрия тарапындағы басқа одақтастарға жеткен болса, Австрия-Пруссия соғысы өте басқаша аяқталуы мүмкін еді. Шайқастың тағы бір маңызды салдары – медициналық қызметкерлердің Қызыл крестті пайдалануы. 1864 жылы Бірінші Женева конвенциясымен құрылған Қызыл крест халықаралық гуманитарлық көмек ұйымының бастауы болды. Бұл ұйым, кейіннен үлкенге дейін кеңейген, бастапқыда өте шағын болды. Готтадан келген 30 оқытылған ерікті медбикелерді жұмылдырған Қызыл кресттің алғашқы жауынгерлік миссиясы Пруссия тарапынан Лангенсальза шайқасында өтті. Австрия мен Ганновер 1866 жылы қатыспаса да, Пруссия Қызыл крест конвенциясының мүшесі болды. Пруссиялық медициналық қызметкерлер майданда жұмыс істеді, қолдарына Қызыл крест белгісін тағып, жараланған әскерлерге маңызды көмек көрсетті. Оның мұрасы бүгін Халықаралық Қызыл крест нысанында жалғасуда.