Кіріспе

Вадим Юсупович Абдрашитов (1945 жылғы 19 қаңтар – 2023 жылғы 12 ақпан) – ресейлік кино режиссері. Ол Ресей киносының ең белгілі тәуелсіз режиссерлерінің бірі ретінде халықаралық тұрақты танылды, Берлин және Венеция кинофестивальдерінен жүлделер алды және Ресейдің халық әртісі атағына ие болды.

Ерте өмір және білім

Абдрашитов Украинада татар әкесі мен орыс анасының отбасында дүниеге келді. Әкесінің қызметтік міндеттерімен байланысты бүкіл Кеңес Одағы бойынша көшіп-қонып жүрді. Абдрашитов алғашқы ресейлік ғарышкердің ғарышқа ұшуына қатты әсерленіп, ата-анасын тастап, Мәскеу физика-технология институтында ядролық физиканы оқу үшін Мәскеуге кетті. Содан кейін ол киноға әуесқойлықпен қызығушылық танытып, студенттерге арналған киностудиясы болған Мendeleev химиялық технология университетіне ауысты. Оның мәдени және көркемдік қызығушылықтары "Ерігіс" кезеңінде қалыптасты. 1970-1974 жылдары Абдрашитов Мәскеу кинематография институтында (Герасимов институты) режиссураны оқыды.

Мансап

Абдрашитовтің режиссерлік дебюті – Григорий Гориннің сценарийі негізінде түсірілген "Потаповты тоқтатыңыз!" (1974) сатирикалық комедиясы болды. 1975 жылы Абдрашитов таныс емес жазушы Александр Миндадземен танысты, осы кездесу 30 жылға жуық уақыт бойы 12 фильмді қамтитын ынтымақтастықтың бастауы болды. Оның 1997 жылғы "Бишінің уақыты" фильмі 2010 жылы Дондағы Ростовта өткен "Сталкер" адам құқықтары кинофестивалінің аймақтық көрсетілімінде ұсынылды, онда ол көрермендермен пікір алмасты.

Тақырыптар мен стиль

Абдрашитовтың фильмдері жиі басты кейіпкерлердің өзіне тереңінен үңілуімен сипатталады. Оның фильмдері ыңғайсыз, күрделі және ойға толы тақырыптарды қамтиды, бірақ режиссер барлық фильмдерінде де графиктік зорлық-зомбылықты көрсетуден жалтарды. Оның орнына, қайғы мен азапты шығармашылық және кейде сюрреалистік тәсілдермен бейнелейді.

Басқа рөлдер

1990 жылы ол 40-шы Берлин халықаралық кинофестивалінің қазылар алқасының құрамына кірді. 2016 жылы Фазил Искандер атындағы халықаралық әдеби сыйлықтың қамқоршылар кеңесіне мүше болды. Абдрашитов Ресей кинорежиссерлер гильдиясының президенті және "Сталкер" адам құқықтары кинофестивалінің президенті қызметін де атқарды.

Жеке өмір және өлім

Абдрашитов Ресей өнер академиясының мүшесі, суретші Нателла Тоидзеге үйленген. Абдрашитов 2023 жылдың 12 ақпанында 78 жасында COVID-19 салдарынан, Ресейде COVID-19 пандемиясы кезінде қайтыс болды.