Әлемдегі ең сұлу батып кеткен адам

Кіріспе

Габриэль Гарсиа Маркестің "Әлемдегі ең сұлу суға батып кеткен адам" (lang es) – колумбиялық жазушы Габриэль Гарсиа Маркестің 1968 жылы жазылған, сиқырлы реализм стиліндегі қысқа әңгімесі.

Сюжет

Бір сәрсенбі күні таңында, "жиі-жиі жиырмадай ағаш үйден" тұратын шағын балықшы ауылындағы балалар жағажайда "теңізден келген қоқыстар, лаган және теңіз қалдықтарымен" жабылған дене тапты. Балалар оны құмға көміп ойнады, бірақ ересектер оны тауып, шағын жерлеу рәсімі жасап, ауыл тұрған тік жардан теңізге тастау керек деп шешті. Ауылда жер жетіспегендіктен, дәстүрлі жерлеу мүмкін емес еді. Бірақ оны теңізге көму үшін дайындап, көрші ауылдардан туыстарын іздеу қажет болды. Ерлер денені ауылға көтеріп әкелді, ал әйелдер оны жерлеуге дайындап, көрші ауылдарға барып, суға батып кеткен адамды тануға бола ма деп сұрады. Дене тым биік болғандықтан, ешбір үйге оңай сыймады, ал теңіз шөптері мен лайды алып тастағаннан кейін әйелдер оның әдемі бетін көрді. Ауыл әйелдері оған ғашық болып, ол қандай керемет адам болғанын қиялдады. Соңында, бір қарт әйел оның аты Эстебан болғанын айтты, және кейбір жас әйелдердің алғашқы қарсылығына қарамастан, барлығы келісті. Эстебанның қаншалықты күшті болғанын ойлап, оған киім тігуді шешті, бірақ ешкімде оған лайықты үлкен киім болған жоқ. Тіккен шалбарлары тым кішкентай болды, ал көйлектің түймелері жарылып кетті. Әйелдер оның есіктерге кіргенде қалай еңкейтінін, кішкентай үйлерде қаншалықты ыңғайсыз сезінгенін ойлады. Әйелдер оған аянып, жанашырлық танытты, оны өз күйелерімен салыстырып, жылап жіберді. Содан кейін Эстебанның бетін орамалмен жапты. Ерлер суға батып кеткен адамның туыстарын таба алмады және үйлеріне қайтып келді, онда ауылдықтар бірлесіп жерлеуге дайындық жасады. Эстебанға ғашық болған әйелдер оған "құрбандық алтарь безендірілерінен" - компас, киелі су және шегелер қойды. Ерлер ашуланып, әйелдерін "біреуге таныс емес адам үшін" осындай шаралар қолданғаны үшін кінәлады. Содан кейін ерлерге Эстебанның беті ашылды, олар да оның бетіндегі қарапайым мінез-құлқына таң қалды. Әйелдер көрші ауылдардан гүлдер әкелді, өйткені өздерінің жерінде гүл өспейді, ал сол ауылдардың әйелдері Эстебанды көруге келді. Бұл ауыл "араласу қиын" болғанша жалғасты. Олар Эстебанды "жетім" ретінде жерлегісі келмеді, сондықтан оған "ең жақсы адамдардан" анасы мен әкесі, сондай-ақ ағалары, жеңелері мен ағайын-туыстары таңдалды, осылайша барлығы Эстебанмен туысқан болды. Оны якорьмен бірге жерлемей, бір күні қайта оралуы үшін якорьсыз жіберді. Осы кезде ауыл тұрғындары өздерінің қаласының қаншалықты жалғыз және кішкентай екенін түсінді. Эстебанды теңізге жерлегеннен кейін, ауыл оның есімі үшін есіктерін кеңейтуге, оның сияқты бұлақтар табуға, үйлерін жарқын түстерге бояуға және гүлдер отырғызуға шешім қабылдады. Ауыл тұрғындары бір күні өтіп бара жатқан круиздік кеме гүлдердің иісін сезіп, капитан өз жолаушыларына осы ауыл Эстебанның үйі екенін айтады деп қиялдады.

One Wednesday morning, children in a small fishing village of "about twenty odd wooden houses" find a body on the beach that is covered with "Flotsam, jetsam, lagan, and sea debris". The children play by burying him in the sand until the adults discover the corpse and decide that it must be given a small funeral and thrown off the cliff on which their village rests. This is done because there is so little land in the village that they cannot have traditional burials. In order to do so, however, they must prepare him for burial at sea and look in neighboring villages for any surviving relatives. The men carry the body up to the village so that the women can prepare him for the funeral while they go to neighboring villages to ask if anyone can identify the drowned man. The man is too tall to fit easily into any house and, upon removing the seaweed and mud, the women observe his handsome face. The women of the village become attached to him and dream of the wonderful man he must have been. Eventually, an old woman declares that his name must have been Esteban, and after a short period of resistance from some of the younger women, they all agree. After dreaming of how powerful Esteban must have been they decide to make him clothes because no one owns anything large enough to fit him. The pants they make are too small and the buttons on the shirt burst. The women then think about how he must have had to stoop to enter doorways and how he must have felt uncomfortable in the small homes. The women feel pity and sympathy for the man, who they silently compare to their own husbands, and they begin to weep for him. They then cover Esteban's face with a handkerchief. The men are unable to find any relatives of the drowned man and they return home, where the village continues the funeral preparation as a group. The women, now attached to Esteban, place "altar decorations" on him, including a compass, holy water, and nails. The men grow annoyed and chide their wives for taking such elaborate measures for "a stranger". Esteban's face is then revealed to the men and they too are awed by the humble character they see in his face. Women go to get flowers in neighboring villages, since none grow in their own, and women from those villages come back to see Esteban. This continues until the village grows so crowded that it is "hard to walk about." They do not want Esteban buried as an "orphan" so a mother and father are chosen for him "from among the best people," as well as uncles, aunts, and cousins, until everyone is related to Esteban. Instead of burying him with an anchor they let him go without one so that he can return one day. This is when the village realizes how desolate and small their town appears. After Esteban is buried at sea, the village resolves to make their doors wider for Esteban's memory, to find springs like he would have, to paint their houses bright colors, and to plant flowers. The village imagines that one day a passing cruise ship will smell the flowers and the captain will point to their village and tell his passengers that it was Esteban's home.

Талдау

Бұл әңгіме Маркестің 1984 жылғы "Жиналған әңгімелер" жинағына енгізілді. Оқиға үшін оқулық құрал әзірленді. Констанс Педото "Салыстырмалы әдебиет және эстетика" журналында осы сиқыршыл реализм әңгімесін Аляска халықтарының әңгімелерімен, мысалы, инупиат Фрэнк Эллананың "Корморан аңшылары" немесе Кинг-Айленд эскимосы Алойсиус Пиконганнаның "Екі үлкен ақ аюды аулаушылары" сияқты әңгімелермен салыстырады. Оның ойынша, бәрінің ортақ белгісі – нақты және түс көру сияқты қиял элементтерін біріктіру, бұл мистикалық сенімдер мен қатал табиғатта өскендіктен туындайды.