Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Леванттың моңғол шапқыншылықтары (1260–1323)
Mongol invasions of the Levant (1260 1323)
1240 жылдардан бастап моңғолдар Сирияға бірнеше рет шапқыншылық жасады немесе жасауға тырысты. Көбісі сәтсіз аяқталды, бірақ 1260 және 1300 жылдары олар Алеппо мен Дамаскіні басып алып, Әйюбидтер династиясын жойды. Моңғолдар әр жолы бірнеше ай ішінде аймақтағы басқа күштер, негізінен Мысырлық мамлюктер тарапынан кері шегінуге мәжбүр болды. 1260 жылдан кейінгі қақтығыс мамлюк-ілханат соғысы ретінде сипатталды.
Starting in the 1240s, the Mongols made repeated invasions of Syria or attempts thereof. Most failed, but they did have some success in 1260 and 1300, capturing Aleppo and Damascus and destroying the Ayyubid dynasty. The Mongols were forced to retreat within months each time by other forces in the area, primarily the Egyptian Mamluks. The post 1260 conflict has been described as the Mamluk–Ilkhanid War.
Бірінші шабуыл
Бачу Персияның губернаторы болған кезде 1244 жылы Изаурдың басқаруымен моңғол әскері Сирияға шабуыл жасады. Шабуылдың себептері нақты белгісіз, бірақ бұл Селжуктар тарапында Сирияның Кёсе Дағ шайқасына қатысқаны үшін жазалау шарасы болуы мүмкін. 1244 жылдың күзінде Изаур моңғол күштерін Тигр өзенінің жоғарғы ағысында шоғырландырып, Курдтардың Ахлат аймағын бағындырды. Моңғол әскері одан әрі жылжу кезінде ешқандай қарсылыққа ұшырамады және жол бойындағы жерлерді тонады. Изаур қалаларды қоршауға дайын болмағандықтан, олардың алға жылжуы кезінде бекіністі қалалар алынбады. Ол Урфа қаласының аумағынан өтіп, Евфрат өзенін кешіп өтті. Ол тікелей Алеппоға бет алды, бірақ армиясының қимылына ауа райы кедергі келтіргенше Хайланға дейін жетті. Изаур Алеппоға елшілер жіберіп, Маликтан салық талап етті, ол оны төлеуге келісті. Антиохиялық Богемондқа да осындай талап жіберілді, ол қарсы тұрудың орнына олармен соғыспауды жөн көрді. Изаур әскерін Евфрат өзенінің ағысымен кері қайтарып, Малатияның бағынуын қабылдады. Мысырда Сұлтан Салих Әйюб жағдайға мойын бұрып, Сириядағы өзінің иеліктерін басып алған моңғолдарға қарсы әскер жинауға тырыспады. 1251 жылы султан Ан Насир Юсуф бейбітшілік үшін өкілдерін Моңғолға, Моңке сайлауына жіберіп, Сирияны Моңғол империясының вассалы етуге келісті.
During the governorship of Bachu in Persia, the Mongolian army under Yisaur attacked Syria in 1244. The reasons for the attack are unclear, but it may have been in retaliation for the Syrian participation on the Seljuk side in the Battle of Köse Dağ. In the autumn 1244, Yisaur concentrated the Mongol forces in the upper Tigris valley where they subjugated the Kurdish province of Akhlat. Moving across, the Mongolian army encountered no resistance and ravaged the area en route. The fortified cities were untaken in his advance because Yisaur was not prepared for siege assault. Passing through the territory of the city of Urfa, he crossed the Euphrates. He marched directly to Aleppo but went as far as Hailan before the climate impaired his army's movements. Yisaur sent envoys to Aleppo to demand submission of tribute, which Malik agreed to pay. The same demand were sent to Bohemond of Antioch who chose not to fight them instead of defiance. Yisaur withdrew his force back up the Euphrates valley and received the submission of Malatia. In Egypt, Sultan as Salih Ayyub decided to acquiesce to the results and made no attempt to raise an army to encounter the Mongols who had invaded his dominions in Syria. In 1251, as an expediency to buy peace, Sultan an Nasir Yusuf sent his representatives to Mongolia for the election of Möngke and agreed to make Syria a vassal state of the Mongol Empire.
1260 шабуыл
1255 жылы Хулағу ағасы, Ұлы хан Мөнкенің бұйрығымен империяны Таяу Шығысқа қарай кеңейтуді көздеді. Хулағудың әскерлері жол бойында көптеген халықтарды бағындырды, ең бастысы – 1258 жылы Аббасид халифатын жойған Бағдат, Ислам империясының орталығы, толығымен тоналды. Одан кейін моңғол әскері Сирияға бет бұрды. 1260 жылы Мысыр Бахри мамлюктерінің бақылауында болды, ал Леванттың көп бөлігі (крестшілер мемлекеттерінен басқа) әлі де Айюбид әмірлерінің билігінде болды. Моңғолдар аймақтағы христиан әріктестерімен – грузиндермен, Киликия Армениясының патшасы Хетум I басқаратын әскермен, және Антиохияның Богемонд VI-ның франктарымен күштерін біріктірді. 20 ғасыр тарихшылары Рене Гроссе мен Лев Гумилев «сары крест жорығы» деп атаған оқиғада, біріккен әскерлер қаңтар айында Алеппоны басып алды, содан кейін 1260 жылдың 1 наурызында моңғол христиан генералы Китбуқа басшылығымен Дамаскіні жаулады. Аюбидтердің соңғы патшасы Ан Насир Юсуф 1260 жылы Газа маңында моңғолдарға түсті. Бірақ Хулағу оған Ан Насир Юсуфты Сириядағы өкілі етіп тағайындауге уәде берді. Бағдат пен Сирияның исламдық билік орталықтары құлағаннан кейін, ислам билігінің орталығы Каирдегі мамлюктерге көшті. Хулағудың сол кездегі мақсаты – Палестина арқылы Мысырға қарай оңтүстікке жылжу арқылы мамлюктермен шайқасу еді. Алайда, 1259 жылдың соңында Мөнке қайтыс болды, Хулағудың келесі Ұлы хан кім болатынын анықтау үшін Қарақорумға оралуы қажет болды. Хулағу өзінің көп бөлігін алып, Сирияда Китбуқаның басшылығымен 10 000-ға жуық моңғол аттыларын қалдырды. Китбуқаның бір бөлігінің әскері Мысырға қарай шабуыл жасады, Газаға жетті, онда 1000 сарбаздан тұратын моңғол гарнизоны орналастырылды. Мамлюктер моңғол әскерлерінің әлсіздігін пайдаланып, Аккрадағы крестшілер күштерінің қалдықтарымен келісімге келіп, 1260 жылдың қыркүйегінде Айн Джалут шайқасында моңғолдармен күресу үшін солтүстікке жылжыды. Мамлюктер шешуші жеңіске жетті, Китбуқа өлімге кесті, ал бұл шайқас моңғол шапқыншылықтарының шегіне айналды. Бұрынғы жеңілістерде моңғолдар әрқашан кейін қайтып келіп, аумақты қайта басып алатын, бірақ олар Айн Джалуттағы жеңілістің құнын ешқашан өтей алмады. Хулағу әулеті кезінде моңғол Ильханатының шекарасы Тигр өзенінде сақталды. Хулағу Айн Джалутта Китбуқаның жеңілгені туралы хабарды естігеннен кейін Сұлтан Ан Насир мен оның бауырларын жазалады. 1260 жылдың желтоқсанында Хулағу Сирияға 6000 әскер жіберді, бірақ олар Хомс шайқасында жеңілді.
In 1255, Hulagu sought to further expand the Empire into the Middle East under orders from his older brother, the Great Khan Möngke. Hulagu's forces subjugated multiple peoples along the way, most notably the center of the Islamic Empire, Baghdad, which was completely sacked in 1258, destroying the Abbasid Caliphate. From there, the Mongol forces proceeded into Syria. In 1260, Egypt was under the control of the Bahri Mamluks, while most of the Levant (aside from the Crusader states) was still under the control of Ayyubid princes. The Mongols, for their part, had combined their forces with that of their Christian vassals in the region, the Georgians; the army of Cilician Armenia under Hethum I, King of Armenia; and the Franks of Bohemond VI of Antioch. In what is described by the 20th century historians René Grousset and Lev Gumilev as the "yellow crusade" (Croisade Jaune), the combined forces captured the city of Aleppo in January, and then on March 1, 1260, under the Mongol Christian general Kitbuqa, took Damascus. The last Ayyubid king, An Nasir Yusuf, was captured by the Mongols near Gaza in 1260. However, Hulagu promised him that he would appoint An Nasir Yusuf as his viceroy in Syria. With the Islamic power center of Baghdad and Syria gone, the center of Islamic power transferred to the Mamluks in Cairo. Hulagu's intention at that point was to continue south through Palestine to Egypt, to engage the Mamluks. However, Möngke died in late 1259, requiring Hulagu to return to Karakorum to engage in the councils on who the next Great Khan would be. Hulagu departed with the bulk of his forces, leaving only about 10,000 Mongol horsemen in Syria under Kitbuqa. Some of Kitbuqa's forces engaged in raids southwards towards Egypt, reaching as far as Gaza, where a Mongol garrison was established with 1,000 troops. The Mamluks took advantage of the weakened state of the Mongol forces, and, negotiating a passive alliance with the remnants of the Crusader forces in Acre, advanced northwards to engage the Mongols at the pivotal Battle of Ain Jalut in September 1260. The Mamluks achieved a decisive victory, Kitbuqa was executed, and the battle established a high water mark for the Mongol conquests. In previous defeats, the Mongols had always returned later to re take the territory, but they were never able to avenge the loss at Ayn Jalut. The border of the Mongol Ilkhanate remained at the Tigris River for the duration of Hulagu's dynasty. Sultan An Nasir and his brother were executed after Hulagu heard the news of the defeat of Kitbuqa at Ain Jalut. In December 1260, Hulagu sent 6,000 troops back into Syria, but they were defeated at the First Battle of Homs.
Каир халифаты мен Мосулдағы көтеріліс
1258 жылы Бағдадтың құлауынан кейін Аббасид әмірлерінің бір бөлігі Сирия мен Египетке қашып кетті. Олар Египетте мамлюктер билігі астында діни мәселелермен ғана шектелген, әлсіз билік көрсете берді. Бірақ олардың билігі тек атақты ғана есімдерге дейін сақталып қалды. Қайырдағы халифалардың біріншісі Аль-Мустансир II-ні Бейбарс Месопотамияға жіберді. Халифаға сириялық қосымша күштер мен бедуиндер жәрдем етті. Дегенмен, 1262 жылы Оңтүстік Иракта ол моңғолдардың алғы шебінен толық жеңіліске ұшырады. Мосулдың моңғол қорғаушылығындағы билеушісі Бадр әд-Диннің ұлдары мамлюктердің жағына шығып, Хулагу билігіне қарсы бүлік көтерді. Бұл қала-мемлекеттің қирауына алып келді, ал моңғолдар 1265 жылы көтерілісті толыққанды басып тастады.
After the fall of Baghdad in 1258, a few of Abbasid princes fled to Syria and Egypt. There, the Abbasids still maintained a feeble show of authority, confined to religious matters, under the Mamluks. But their authority was limited to being figureheads. First of the Caliphs in Cairo, Al Mustansir II was dispatched to Mesopotamia by Baibars. The Caliph was reinforced with Syrian auxiliaries and the Bedouins. However, he was totally crushed by the Mongol vanguard in South Iraq in 1262. The Mongol protectorate and ruler of Mosul, Badr al Din's sons sided with the Mamluks and rebelled against the rule of Hulagu. This led to the destruction of the city state and the Mongols finally suppressed the rebellion in 1265.
1271 шабуыл
Сирияға екінші моңғол шапқыншылығы 1271 жылғы қазан айында болды. Генерал Самагар мен Селжұқтардың көмекші әскерлері бастаған 10 мың моңғол Румнан оңтүстікке қарай жылжып, Алеппоны басып алды. Бірақ, мамлюк әмірі Бейбарс Мысырдан оларға қарсы жорыққа шыққанда, моңғолдар Евфрат өзенінен кері шегінді.
The second Mongol invasion of Syria took place in October 1271, when 10,000 Mongols led by general Samagar and Seljuk auxiliaries moved southwards from Rûm and captured Aleppo; however they retreated back beyond the Euphrates when the Mamluk leader Baibars marched on them from Egypt.
Аймақтық одақтар
13 ғасырдың екінші жартысында Моңғол империясында азамат соғысы басталды. Таяу Шығыста бұл Алтын Орда мен Ильханат монғолдары арасында Грузия және Әзірбайжан үшін болған таласқа байланысты қақтығыс түрінде көрінді. Алтын Орда да, Ильханат та сауда келісімдері немесе аймақтағы басқа биліктермен түрлі одақтар арқылы өздерінің беделін арттыруға тырысты. 1261 жылы Алтын Орда ханы Берке, олардың ортақ жауы Ильханатқа қарсы, мамлюк сұлтаны Бейбарспен одақтасты. Бұл одақ стратегиялық және саудалық тұрғыдан да маңызды болды, себебі египеттіктер Алтын Орданың Жерорта теңізіндегі ұзақ жылдардан бергі сауда серіктесі және одақтасы еді. Ильханат монғолдары өз тарапынан Еуропа франктарымен одақтасуға тырысты (әрекеттері сәтсіз аяқталды), бірақ христиан Византия империясымен Византия-монғол одағын құрды.
In the second half of the 13th century, civil war had erupted in the Mongol Empire. In the Middle East, this manifested as conflict between the Mongols of the Golden Horde, and the Mongols of the Ilkhanate, who battled over claims on Georgia and Azerbaijan. Both the Golden Horde and the Ilkhanate sought to strengthen their position via trade agreements or other types of alliances with other powers in the area. In 1261, Berke of the Golden Horde allied with the Mamluk Sultan Baibars, against their common enemy the Ilkhanate. This alliance was both strategic, and also in terms of trade exchanges, as the Egyptians had been the Golden Horde's long standing trade partner and ally in the Mediterranean. For their part, the Mongols of the Ilkhanate sought (unsuccessfully) an alliance with the Franks of Europe, but did form a Byzantine Mongol alliance with the Christian Byzantine Empire.
Алтын Орда мен Иль-хандар арасындағы қақтығыс
Батыс моңғолдық екі мемлекет – Алтын Орда мен Ілханат ашық соғысқа түсті. Бұл қақтығыстың түбі Шыңғыс ханның ұрпақтары арасындағы империяны билеу үшін болған күреске байланысты болды. Шыңғыс ханның тікелей мұрагері оның ұлы Өгедей болды, бірақ кейін билікке Шыңғыс ханның ұлы Толуидің ұрпақтары күшпен келді. Құбылай хан (Шыңғыс ханның ұлы Толуидің ұлы) тұсында Шыңғыс ханның басқа ұлдары – Өгедей, Чағатай және Жошидің ұрпақтары Құбылай ханның үстемдігіне қарсылық көрсетуге тырысты. Ілханатты Толуидің тағы бір ұлы Хулағу құрған, сондықтан ол Құбылай ханға адал болды. Алтын Орданы Шыңғыс ханның ұлы Жоши, моңғолдардың Орталық Азияны басып алғаннан кейін құрды. Шыңғыс хан Кавказдан оңтүстікке қарайғы бірнеше аймақтарды, атап айтқанда Грузияны және Сәлжұқ сұлтандығын Жошиге бөлген. Хулағу, ағасы Ұлы хан Құбылайдың қолдауымен 1256 жылы осы аймақтарға шапқыны жасап, басып алды, тіпті даулы аймақтардың орталығында, Мараға қаласында астанасын орнатты. Алтын Орданың басшысы Берке мұралық құқығының бұзылуын көтере алмады.
The two Western Mongol realms, the Golden Horde and the Il Khanate, were already in open war. The roots of the conflict were related to battles between the descendants of Genghis Khan over the control of the Empire. The immediate successor to Genghis Khan was his son Ögedei, but the leadership was then taken by force by the descendants of Genghis' son Tolui. During the reign of Kublai Khan (son of Genghis' son Tolui), descendants of Genghis's other sons Ögedei, Chagatai, and Jochi sought to oppose the rule of Kublai. The Ilkhanate had been founded by Hulagu, another of Tolui's sons, who was therefore loyal to Kublai. The Golden Horde had been founded by Genghis' son Jochi, following the Mongol invasion of Central Asia. Genghis had designated several of the territories south of the Caucasus to Jochi, specifically Georgia, and the Seljukid Sultanate. Hulagu, with the backing of his brother the Great Khan Kublai, invaded and captured these territories in 1256, even installing his capital in the center of the disputed territories, at Maragha. Berke, the leader of the Golden Horde, could not tolerate this infringement of his inheritance,
Этникалық және діни туыстық
Түрлі туыстық байланыстар Алтын Орда моңғолдары мен Египеттік мамлюктер арасында белгілі бір дәрежеде табиғи одаққа алып келді. Мамлюктер империясының негізін Ресейдің оңтүстігіндегі Қыпшақ даласынан сатып алынған бұрынғы құлдар қалады, ал ол аймақ қазір Алтын Орданың маңызды бөлігіне айналған еді. Осылайша, моңғол Ордасының көп бөлігі мен Египеттің билеуші элитасы арасында мәдени ұқсастықтар қалыптасты. Берке ханның түркі халқы да мамлюктер сияқты түркі тілінде сөйледі. Бұдан әрі, Берке хан басшылығымен Алтын Орда моңғол мемлекеттерінің арасында бірінші болып ислам дінін қабылдады. Ал Ильхан хандары христиан дінін жақтап, 1295 жылға дейін исламға өтпеді, сол жылы Толуи ұрпағы Ильхан Газан таққа отырғанда ислам дінін қабылдады. Алайда, ол исламға өткеннен кейін де Сирияны бақылау үшін мамлюктермен күресіп, сонымен бірге христиандық Еуропамен одақ құруға тырысты.
Various affinities led to a more or less natural alliance between the Mongols of the Golden Horde and the Mamluks of Egypt. The Mamluks' Empire had been founded by former slaves bought from the Kipchak territory of southern Russia, which was now an important segment of the Mongol Golden Horde. There were therefore already cultural affinities between large segments of the Mongol Horde and the ruling elite of Egypt. Berke's Turkic subjects also spoke the same Turkic language as the Mamluks. Further, the Golden Horde, under Berke's leadership, was the first of the Mongol states to convert to Islam, On the other hand, the Il Khan rulers were highly favourable to Christianity, and did not commit to Islam until 1295, when the Ilkhan Ghazan, a descendant of Tolui, formerly converted when he took the throne. Even after his conversion though, he continued to battle the Mamluks for control of Syria, while simultaneously seeking an alliance with Christian Europe.
Мамлюк-Алтын Орданың жақындасуы
Алтын Орда Мысырдағы мамлюктермен қорғаныс одағына келді, соған сәйкес егер біреуі Илханаттың шабуылына ұшыраса, екіншісі араласатын болды. Бұл Илханды солтүстік және оңтүстік шекараларында күш сақтауға және бір шайқаста барлық күшін пайдаланбауға мәжбүр етті. Көп рет Илханат әскерлері оңтүстікте Сирияға жорық бастады, бірақ солтүстікте Алтын Орда шабуылдарынан кейін бірнеше ай ішінде күштерін кері қайтаруға мәжбүр болды.
The Golden Horde entered into a defensive alliance with the Mamluks in Egypt, with the agreement being that each realm would intervene if the other was attacked by the Ilkhanate. This required the Il khan to devote forces to both his northern and southern borders, and never use all forces in a single battle. On multiple occasions, the forces of the Ilkhanate would start a campaign towards Syria in the south, only to be forced to recall troops within a few months because of attacks from the Golden Horde in the north.
128081 жаулау
Үшінші ірі шабуыл 1280-81 жылдары Абақа хан басшылығымен жүзеге асты. 1280 жылы Евфрат өзенін кесіп өтіп, Алеппоны басып алғаннан кейін, Ильхандық монғолдар 40 мың сарбазбен Хомс қаласына дейін оңтүстікке жылжыды, бірақ 1281 жылғы қазан айындағы Хомс шайқасының екінші кезеңінде жеңіліске ұшырап, Евфрат өзеніне қайтарылды. Ильхан Текудер Исламға жақсы қарым-қатынас көрсетіп, бейбітшілік туралы сұрақ көтеру үшін Мамлюк сұлтанына хат жіберді, бірақ Текудердің елшісі Мамлюктер тарапынан тұтқындалды. Текудердің Ислам дінін қабылдауы және Мамлюктермен бейбіт келісімге келу әрекеттері Ильхандықтың басқа ақсүйектерінің арасында қолдау таппады. Текудердің інісі Аргун оған тақ үшін күрескенде, Текудер Мамлюктерден көмек сұрады, бірақ нәтижесіз болды және өлімге кесілді. Аргун билікке ие болып, Ұлы хан Құбылайдың бұйрығымен Сирияны басып алуға жасалған монғолдардың әрекеттерін жалғастырды.
The third major invasion took place in 1280–81 under Abaqa Khan. Having crossed the Euphrates and captured Aleppo in 1280, the Mongols of the Ilkhanate moved as far south as Homs with 40,000 men before they were beaten back to the Euphrates river at the Second Battle of Homs in October 1281. The Il khan Tekuder was friendly to Islam, and sent a letter to the Mamluk sultan to broach the subject of peace, but Tekuder's envoy was arrested by the Mamluks. Tekuder's conversion to Islam and attempts to make peace with the Mamluks were not popular with the other nobles of the Ilkhanate. When Tekuder's brother Arghun challenged him for the throne, Tekuder sought assistance in vain from the Mamluks, but was executed. Arghun took power, and as directed by the Great Khan Kublai continued Mongol attempts to conquer Syria.
Мамлюк-илхандық соғыс: 1299-1303
1299 жылдың соңында моңғол Ильханы Махмуд Газан, Арғұнның ұлы, әскерін алып, Евфрат өзенін кесіп өтіп, Сирияға қайта шабуыл жасады. Олар оңтүстікке қарай Хомстан сәл солтүстікке дейін жол жүрді, содан кейін Алеппоны сәтті басып алды. Сол жерде Газанға оның вассал мемлекеті Киликия Армениясының күштері қосылды. Дамаскіден жіберілген мамлюктердің көмекші әскері 1299 жылдың желтоқсанында Уәди әл-Хазандар шайқасында (кейде Хомс шайқасы деп аталады) Хомстың солтүстік-шығысында моңғол әскерімен кездесті. Моңғолдардың шамамен 60 000 сарбазы, оның ішінде 40 000 грузин және армян көмекшілері болды. Олар 20 000–30 000 сарбаздық едәуір аз күшті мысырлық мамлюктерді жеңді. Мамлюктер шегінді, ал оларды марониттер мен друздар садақшылары қуды, олар мамлюктерден тәуелсіздік алғысы келді. Моңғолдардың бір тобы Газан әскерінен бөлініп, шегініп келе жатқан мамлюк әскерін Газаға дейін қуып, оларды Мысырға итерді. Газан әскерінің басым бөлігі Дамаскке қарай бет түзеді. Дамаск халқының бір бөлігі моңғолдардың жақындап келе жатқанын естіп, Мысырға қашып кетті, ал қаланың әкімі Аржаваш Цитадельге терең бекінді. Моңғолдар қаланы он күн қоршады, ол 1299 жылдың 30 желтоқсаны мен 1300 жылдың 6 қаңтары аралығында берілді, бірақ Цитадель қарсылық көрсетті. Содан кейін Газан ақпан айында күштерінің көп бөлігін кері қайтарып, 1300–1301 жылдардың қысында Мысырға шабуыл жасауға оралуға уәде берді. Кері шегіну себебі – шағатай моңғолдарының шығыс шекарасына басып кіруі немесе жылқыларға жақсы жайылым болатын жерлерге қашу қажеттілігі болды деп есептеледі. Мамлюктер моңғолдар үшін жайылымның маңызды екенін білгендіктен, моңғол атты әскерінің жылдам ілгерілеуіне кедерес келтіру үшін жайылымдарды өртеп жіберді. Газанның негізгі күштері кері қайтқаннан кейін, Сирияда моңғол генералы Мулайдың басқаруымен 10 000-ға жуық атты әскер қалды. Екі тараптың күштерінің басым бөлігі кері қайтқаннан кейін, шамамен үш ай бойы, 1300 жылдың мамырында мамлюктер оралғанға дейін Мулайдың күштері Сирияны техникалық түрде бақылауда ұстады, ал кейбір моңғолдар Иерусалим мен Газаға дейін шабуыл жасады. Бірақ мамлюктер Мысырдан оралғаннан кейін, қалған моңғолдар аз қарсылық көрсетті. 1300 жылдың басында Гей д'Ибелин мен Жан II де Гиблет есімді екі франк билеушісі Газанның бұрынғы шақыруына жауап ретінде Кипрден әскерлерімен келді. Олар оған қосылу ниетімен Сирия жағалауындағы Гибелет (Библос) иелігіндегі Нефин қаласында база құрды, бірақ Газан бұл кезде кетіпті. Олар Триполи қаласын қоршауға тырысты, бірақ сәттілікке жете алмады, содан кейін Кипрге қайтып оралды. 1300 жылдың соңында Газанның әскерлері солтүстік шекарасындағы шағатай шабуылымен күресіп, қайтадан назарын Сирияға аударды. Олар Евфрат өзенін 1300 жылдың 14 желтоқсаны мен 1301 жылдың 1 қарашасы аралығында кесіп өтті. Тағы да Сириядағы мамлюк әскері соғысқа түспей-ақ шегінді, бұл моңғолдардың жаңа қаупі туралы естіген Дамаскіде үлкен үрейге себеп болды. Хаматтық сириялықтар Алеппо маңындағы Хамат бекетіне жақын шайқаста моңғолдарға қарсы шағын жеңіске қол жеткізді. Бұл Дамаскіде тәртіп орнатты, бұл губернаторға Мысырдан үлкен көмек күштерін шақыруға мүмкіндік берді. Алайда, Газан ханның отбасындағы қайтыс болу салдарынан моңғолдар Сириядан кетіп қалды. 1303 жылы Ильханат Сирияға оралды, Дамаскіге жеткенше Левант аймағын қарсылықсыз басып өтті. Бірақ Дамаск маңында олар 1303 жылдың сәуір айында Мардж әл-Саффар шайқасында мамлюктерден тағы да жеңіліске ұшырады.
In late 1299, the Mongol Ilkhan Mahmud Ghazan, son of Arghun, took his army and crossed the Euphrates river to again invade Syria. They continued south until they were slightly north of Homs, and successfully took Aleppo. There, Ghazan was joined by forces from his vassal state of Cilician Armenia. The Mamluk relief force sent from Damascus met the Mongol army northeast of Homs, at the Battle of Wadi al Khazandar (sometimes called the Battle of Homs) in December 1299. The Mongols had some 60,000 troops, with about 40,000 Georgian and Armenian auxiliaries, and routed the Egyptian Mamluks with their much smaller force of 20,000–30,000 troops. The Mamluks retreated, and were harassed by Maronite and Druze bowmen who wanted independence from the Mamluks. One group of Mongols also split off from Ghazan's army, and pursued the retreating Mamluk troops as far as Gaza, pushing them back to Egypt. The bulk of Ghazan's forces then proceeded onward towards Damascus. Some of the populace of Damascus upon hearing of the Mongol approach had fled to Egypt, and the governor of the city, Arjawash, had entrenched himself deep inside the Citadel of Damascus. The Mongols besieged the city for ten days, which surrendered between December 30, 1299, and January 6, 1300, though its Citadel resisted. Ghazan then withdrew most of his forces in February, promising to return in the winter of 1300–1301 to attack Egypt. The reason for the withdrawal is believed to be either the Chagatai Mongols invading their eastern borders, or the need to retreat to areas where there was better grazing room for the horses. The Mamluks had learned that the availability of pastures was important to the Mongols, and so had taken to burning pastureland so as to prevent the rapid advance of the Mongol cavalry. After Ghazan's main force withdrew, only about 10,000 horsemen remained in Syria, under the Mongol general Mulay. With the retreat of the majority of forces from both sides, for about three months, until the Mamluks returned in May 1300, Mulay's forces were in technical control over Syria, and some Mongols engaged in raids as far south as Jerusalem and Gaza. However, when the Mamluks returned from Egypt, the remaining Mongols retreated with little resistance. Also in early 1300, two Frankish rulers, Guy d'Ibelin and Jean II de Giblet, had moved in with their troops from Cyprus in response to Ghazan's earlier call. They had established a base in the castle of Nephin in the lordship of Gibelet (Byblos) on the Syrian coast with the intention of joining him, but Ghazan was already gone. They also started to besiege the new city of Tripoli, but in vain, and then returned to Cyprus. In late 1300, Ghazan's forces had dealt with the distraction of the Chagatai invasion on their northern border, and once again turned their attention to Syria. They crossed the Euphrates river between December 14, 1300 and November 1, 1301. Again, the Mamluk army in Syria withdrew without engaging in combat, which resulted in a panic in Damascus when they heard of the new threat from the Mongols. The Syrians of Hamat were able to achieve a small victory against the Mongols at a battle near Aleppo by the post of Hamat. This created order in Damascus, enough for the governor to send for a larger relief force from Egypt. However, the Mongols had already left Syria due to a death in Ghazan Khan's family. The Ilkhanate returned to Syria in 1303, travelling unopposed down the Levant until they reached Damascus. However, near Damascus they were once again soundly defeated by the Mamluks at the Battle of Marj al Saffar in April 1303.
Соңғы кезең: 1312
1312 жылы Ильхандықтың жаңа ханы Ольжаиту өзінің билігін бекіту үшін агрессивті саясат ұстанды, Каспий маңындағы Гилан провинциясын бағындырып, тәуелсіз Герат княздығын жойды. Кейбір сириялық әмірлердің қарсы шығуы Ольжаитуды ынталандырып, 1312 жылы Евфрат өзенін кесіп, Мамлюк сұлтандығына шабуыл жасауға бел буды. Ол Рахбат қаласын қоршады. Шамамен бір ай бойы салдарысы ауыр шайқастар болды, моңғолдар көп шығынға ұшырады, бірақ бекіністі қаланы жаулап ала алмады және кері қайтты. Бұл Левантқа моңғолдардың жасаған соңғы ірі жорығы болды.
In 1312, the new khan of the Ilkhanate, Öljaitü, pursued an aggressive policy to consolidate his rule, subduing the Caspian Province of Gilan and destroying the autonomous principality of Herat. Encouraged by the defection of some Syrian emirs, Öljaitü decided to cross the Euphrates in 1312 to attack the Mamluk Sultanate. He laid siege to the heavily fortified town of Rahbat. After about a month of fighting in which they suffered heavy casualties, the Mongols ultimately failed to take the fortified place and withdrew. This was to be the last major Mongol incursion into the Levant.
Алеппо келісім-шарты
Моңғол билеушісі Газанның жеңілісінен кейін және Іл-хандықтың ислам дініне бірте-бірте көшуінен соң, моңғолдар соғысты тоқтатуға көнді. Бейбітшілік шарты орнату үшін алғашқы байланыс құл саудагері әл-Мадж әл-Саллами арқылы жасалды. Бастапқы хабарласудан кейін, ресми хаттар мен елшіліктер алмасылды. Ілхан әмірі Әбу Саид, өзінің сақшысы Чупанның кеңесімен, 1322/1323 жылдары мамлюктермен келісімге келді. Шындығында, моңғолдар өздері мұсылман болғанға дейін мұсылмандармен бейбітшілік орнатқан емес. Бұл жағдай, Нормандия мен Англияны жазықсыздар викингтер басып алған оқиғаға ұқсас, онда скандинавиялық викингтер өздері христиан болғанға дейін христиан мемлекеттерімен толық бейбітшілікке келе алмады. Келісімге қол қойылғаннан және бейбітшілік кезеңінен кейін, Іл-хандық одан әрі күйреп, 14 ғасырда толығымен жойылды. Моңғолдарды қолдайтын тарихшы Рашид әд-Дин, кейбір аймақтардың тұрғындарының барлығы өлтірілген немесе қашқан дегенді жазды. Харран, әл-Руха, Саруж және Ракка қалалары толығымен қараусыз қалды және тасталып кетті. Ибн Шаддад әл-Халаби осыны растап, Айн Джалут шайқасынан кейінгі жағдай туралы қосымша мәліметтер келтіреді, содан кейін әл-Руха (Эдесса), Саруж, Харран және Қалат Наджмнің көп бөлігі басылып алынып, қиратылды, ал тұрғындары қашып кетті. Қалат Жабар бағынды, бірақ моңғолдар оны және айналасындағы жерді де қиратты. Осы қалалардың көпшілігі содан кейін ғасырлар бойы айналадағыларға қарағанда тасталып қалды. Қираудан кейін, халықтың бір бөлігі Сирияға көшіп кетті.
Following the defeat of the Mongol ruler Ghazan and the progressive conversion of the Il Khanate to Islam, the Mongols finally were amenable to ceasing hostilities. The first contacts to establish a treaty of peace were communicated via the slave trader al Majd al Sallami. After the initial communications, more formal letters and embassies were exchanged. Under the Ilkhanate ruler Abu Sa'id, who was following the advice of his custodian Chupan, the treaty with the Mamluks was ratified in 1322/1323. Indeed, the Mongols never made peace with the Muslims until they themselves became Muslims. This situation was analogous to the pagan Viking conquest of Normandy and England, where Viking Scandinavians never truly made peace with the Christian kingdoms until they themselves became Christian. Following the treaty and a period of peace, the Il Khanate further disintegrated, and effectively disappeared during the 14th century. One pro Mongol historian, Rashīd al Dīn, wrote that the entire population of some provinces was either killed or fled. The cities of Harran, al Ruha, Saruj and Raqqa were completely uncultivated and abandoned. Ibn Shaddad al Halabi confirms this, providing additional details for the aftermath of the battle of Ain Jalut, after which much of al Ruha (Edessa), Saruj, Harran and Qal'at Najm were captured and destroyed, and their inhabitants fled. Qal'at Ja'bar had surrendered but the Mongols also destroyed it along with the surrounding countryside. Much of these cities were subsequently abandoned for centuries. Following the destruction, part of the population emigrated into Syria.