Кіріспе

1957 жылы жарық көрген роман, жапон-американдық жазушы Джон Окаданың жалғыз романы. Бұл роман Екінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі жапон-американдықтарды интернирлеуден кейінгі бір жапон-американдық азаматының тағдырын баяндайды. 1946 жылы Вашингтон штатының Сиэтл қаласында өтетін оқиға, бәрін білетін баяндаушының көзімен айтылады, ол жиі басты кейіпкердің дауысына ауысады.

Сюжет

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін, Ичиро Ямада, жапон-американдық ер адам және бұрынғы Вашингтон университетінің студенті, 1946 жылы Сиэтлдегі жапондық қауымдастығына оралады. Ол екінші дүниежүзілік соғыста АҚШ үшін соғысудан бас тартқаны үшін екі жыл американдықтарды ұстау лагерінде және екі жыл федералды түрмеде өткізді. Енді үйге келген Ичиро ата-анасымен американдық салты мен құндылықтарын қабылдау үшін күреседі, сонымен қатар ағасы Таромен қарым-қатынасын сақтауға тырысады. Сонымен қатар, Ичиро көптеген адамдарының АҚШ армиясына қосылып, Жапонияға қарсы соғысқан қауымдастығында, АҚШ армиясына қосылудан бас тартқаны үшін жапон-американдық қауымдастығынан жеккөрініске ұшырайды. Отбасысымен және қауымдастықтың кейбір мүшелерімен күреске қарамастан, Ичиро АҚШ үшін соғысқан және бір аяғын ауыр жарақаттаған Кенджимен достығын сақтайды. Кенджи Ичироны күйеуі соғыстан кейін Германияда қалған және қайта әскерге шақырылған Эмимен таныстырады. Ичиро тіпті Каррик мырзамен кездеседі, ол оны суретші лауазымына сұхбатқа шақырады. АҚШ-қа адал емес, бірақ толыққанды жапон емес деп есептелген Ичиро өз жолын табу үшін күреседі. Ичироның оқиғасы арқылы Окада соғыстан кейінгі қоғамда американдық болудің мәнін зерттейді, онда ақ емес қауымдастықтар өз орнын табу үшін күресіп жатыр.

Романның мазмұны

Романның маңызды бір бөлігі – жапондық америкалықтарды әділетсіз түрде ұстау, бірақ роман осы оқиға туралы пікір таласы емес. Ичироның роман барысындағы күйзелісінің себебі анасына деген наразылығында, оның мінезін және көзқарастарын жек көріп, кешіре алмайды. Оның оған деген қанағатсыздығы жеке, соғысқа қатысты пікірінен асып түседі. Бірінші тарауда оның анасы мен кем дегенде бір әйел досы Жапонияға адал екені, Жапонияның соғыста жеңілгені туралы жаңалыққа сенбейтіні және Сиэтлге жапондық соғыс кемелерінің келуін асыға күтетіні айтылады. Олар тіпті Хиросима мен Нагасаки қалалары атом бомбасынан кейін түсірілген суреттерін де мойындамайды. Бұл көзқарастар Ичиро мен басқа жапондық америкалықтарды ашуға тікелей себеп болады.

Басылым тарихы мен жауаптары

Америкалық баспагерлерден бірнеше мәрте бас тартудан кейін, жапондық баспагер Чарльз Э. Таттл 1957 жылы 1500 данадан тұратын алғашқы басылымды шығарды, ол Окада 1971 жылы қайтыс болған кезде әлі сатылмаған еді. Жапондық қоғамның алғашқы реакциясы кітаптың басты кейіпкерінің сезіміне ұқсас болды: ел мен қоғамға деген адалдықсыздық деп есептелген мәселеге назар аударғаны үшін оқшаулануға ұшырады. 1970 жылы Джефф Чан қолданылған кітап дүкенінде тапқан кітаптан кейін, ол және оның әріптестері – Франк Чин, Лоусон Фусао Инада және Шон Вонг Окаданың отбасына Джон Окадамен кездесу үшін, ал ол қайтыс болғанын білген соң, 1976 жылы кітапты олардың Біріккен Азиялық Америкалық Ресурстар Жобасы (CARP) таңбасымен қайта басып шығару құқығын алуға тырысты. CARP 1979 жылы құқықтарды Вашингтон университетінің баспасына беруден бұрын, әрқайсысы 3000 данадан тұратын екі басылымды сатты. Вашингтон университетінің баспасы содан бері кітаптың 157 000-нан астам данасын сатты (2019 жылға дейін), соның ішінде ең соңғы басылымы 2014 жылы жарық көрді. Penguin Random House 2019 жылы романның басылымын шығарды, ол кітаптың қоғамдық мүлік екенін және авторлық құқыққа ешқашан тіркелмегенін мәлімдеді, бұл Окада отбасымен кеңеспегені және Окада мен CARP-тың кітапты жариялауға жасаған күш-жігерін елемегені үшін әдеби қауымдастықта дау тудырды. 1957 жылы «No No Boy» алғаш рет жарық көрген кезде 1909 жылғы Авторлық құқық туралы заң қолданылды, ол авторлық құқық иесі жаңартпаса, кітап авторларына 28 жылдық қорғаныс берді, бірақ CARP және Окада отбасы оны дұрыс қолдана алмады. UW Press және Penguin басылымдары әлі де қолданыста, бірақ Penguin өзінің басылымына қатысты барлық жарнаманы тоқтатты және кітап туралы ақпаратты веб-сайтынан жойды.

2010 жылғы драмалық бейімдеу

Роман Кен Нарасакидің "No No Boy" деп аталатын сахналық пьесасы ретінде бейімделді. Пьесаның әлемдік тұңғыш көрсетілімі 2010 жылдың 26 наурызында Санта-Моникадағы Майлс Мемориалдық сарайында болды.