Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Христиан қасиеттісі
Christian saint
Лидия Тиатиралық (Λυδία) – Жаңа өсиетте есімдері тілге алынған, Еуропада христиан дініне бірінші болып сенген әйел. Көптеген христиан дін тобы оны қасиетті деп санайды.
Lydia of Thyatira (Λυδία) is a woman mentioned in the New Testament who is regarded as the first documented convert to Christianity in Europe. Several Christian denominations have designated her a saint.
Фиатира мен Філіпідегі Лидия
Лидия есімі "лидиялық әйел" деген мағынаны білдіреді, осы атпен ол танымал болған. Ол көбінесе "Қасиетті Лидия" немесе одан да қарапайым "Көгілдір түсті" деп аталады, бірақ Лидияға басқа да атаулар берілген: "Тиатиралық", "Пурпурариялық" және "Филиппилік" (грек тілінде "Филипписия"). "[Лидияның] есімі – оның тегін көрсететін этноним, ол оның туған жерінен шыққан". Біріншісі оның туған жеріне, ежелгі Лидия аймағындағы қалаға (қазіргі Түркияның Ахисар қаласы) сілтеме жасайды. Екіншісі латын тіліндегі "көгілдір" сөзінен алынған және оның көгілдір бояумен байланысын көрсетеді. Лидия, Пауыл және оның серіктерімен кездескен кезде Филипп (қазіргі Македония (Грекия)) қаласында тұрған. Осы атаулардың бәрі осы әйелдің өмір жолын толықтыра түседі.
The name, "Lydia", meaning "the Lydian woman", by which she was known indicates that she was from Lydia in Asia Minor. Though she is commonly known as "St. Lydia" or even more simply "The Woman of Purple," Lydia is given other titles: "of Thyatira," "Purpuraria," and "of Philippi ('Philippisia' in Greek)." "[Lydia's] name is an ethnicon, deriving from her place of origin". The first refers to her place of birth, which is a city in the ancient region of Lydia (modern day Akhisar, Turkey). The second comes from the Latin word for purple and relates to her connection with purple dye. Philippi (modern day Macedonia (Greece)) was the city in which Lydia was living when she met St. Paul and his companions. All these titles expound upon this woman's background.
Өмірбаян
Лидияның грек тегі болуы мүмкін, себебі ол Кіші Азиядағы Тиатира қаласынан шыққан, бірақ Римдік елді мекенде тұрып, римдік мәдениетке бейімделген. Ол Пергамнан оңтүстік-шығысқа қарай шамамен 64 шақырым (40 миль) іш жаққа орналасқан, Эгей теңізі арқылы Афинадан салынған Тиатира қаласындағы қымбат қызыл бояу фирмасының табысты агенті болған. Лидия апостол Пауыл мен оның серіктерін Филиппіде қонаққа шақыруға ынта білдірді. Олар Амфиполис және Аполлония арқылы Салоникиге дейін онымен бірге болды (Елшілердің істері 16:40–17:1). Пауыл, Сила және Тимофей Филиппі аймағынан өтіп бара жатқанда, "ибралы кәсіпкер әйел, мүмкін жесір [де] яһуди дініне қызығушылық танытқан ізгі ниетті жұртшылықтың өкілімен" кездесті. "[Ол] бір Құдайға сене білетін, бірақ әлі 'мүбдел' болмаған, яғни яһуди дініне толыққанды өтуге соңғы қадам жасалмаған үлкен топтың мүшесі болды". Осы оқиғалардың "қазіргі Еуропада" болғандығына байланысты Лидия "алғашқы еуропалық христиан" деп есептеледі.
Lydia was most likely from Greek background, since originating from Thyatira, Asia Minor, but probably romanized one, while she lived in a Roman settlement. She was evidently a well to do agent of a purple dye firm in Thyatira, a city southeast of Pergamum and approximately 40 mile (64 km) inland, across the Aegean Sea from Athens. Lydia insisted on giving hospitality to Apostle Paul and his companions in Philippi. They stayed with her until their departure, through Amphipolis and Apollonia, to Thessalonica (Acts 16:40–17:1). Paul, Silas and Timothy were traveling through the region of Philippi when they encounter "a reputable businesswoman and possibly a widow [who] was a righteous Gentile or 'God fearer' attracted to Judaism". "[S]he was one of a large group [considered] sympathizers with Judaism, believers in the one God, but who had not yet become 'proselytes' or taken the final step to conversion to Judaism". Because these encounters and events take place "in what is now Europe," Lydia is considered "the first 'European' Christian convert".
Кәсібі
Лидия аймағындағы (қазіргі Түркияның батысында орналасқан) Тиятир қызыл [көгілдір түстің бір түрі] бояуымен атақты болған. Дегенмен, барлық белгілі иконаларда ол қандай да бір түстің күлгін тонындағы матамен бейнеленген. Көптеген суреттерде осы қасиетті әйел күлгін шаль немесе жамылғы киген күйінде көрсетілген, бұл көптеген тарихшылар мен дінтанушыларға оның күлгін мата саудасымен айналысқан болуына сендіреді.
"Thyatira in the province of Lydia (located in what is now western Turkey) was famous for the red [variety of purple] dye". though all known icons of the saint depict her with some form of purple cloth. Most portray this holy woman wearing a purple shawl or veil, which allows many historians and theologians to believe that she was a merchant of specifically purple cloth.
Әлеуметтік жағдайы
Лидияның әлеуметтік статусы туралы әртүрлі пікірлер бар. Теологтар Лидияның еркін әйел ме, әлде құл ма екеніне қатысты келіспейді. "Лидия бұрын құл болғанына тікелей дәлел жоқ, бірақ оның аты жеке есім емес, туған жерімен аталуы, оның құл болуы мүмкін екенін көрсетеді". Дегенмен, оның құл немесе қызметші болғаны ықтимал емес. Сонымен қатар, Елшілердің істері кітабында былай делінген: "Ол және оның үйінің мүшелері суға батырылып, бізді үйіне шақырды. – Егер маған Иемізге сенуші деп есептесеңдер, үйіме келіп тұрыңдар! – деді. Ол бізді көндірді". Бұл Лидияның үйдің иесі болғанын көрсетеді, себебі ол үйіндегілерді суға батыруға көндіре алды және Пауыл мен оның серіктерін үйіне шақыруға құқылы болды – мұндай істер құлға шамасы келмейтін нәрселер.
There is some speculation regarding Lydia's social status. Theologians disagree as to whether Lydia was a free woman or servant. "There is no direct evidence that Lydia had once been a slave, but the fact that her name is her place of origin rather than a personal name suggests this as at least a possibility". so it is unlikely that she was actually a slave or servant. Furthermore, the book of Acts records, "When she and the members of her household were baptized, she invited us to her home. 'If you consider me a believer in the Lord,' she said, 'come and stay at my house.' And she persuaded us." This implies that Lydia was in charge of the household, as she was able to persuade the household to be baptised, and had authority in the home to invite Paul and his companions to stay in her house – both things that a servant would be far less able to do.
Отбасылық жағдайы
Әйелдер қазіргі әйелдердей тең құқықтарға ие болмағандықтан, Лидияның ер адамның рұқсатынсыз шетелдік еркектерді үйіне шақыруға қабілетті болуы таңғажайып көрінеді. "Ер адам туралы ешқандай мәлімет болмауы оның жесір екенін болжауға негіз болды, бірақ бұл патриархалдық түсіндіру деп сынға алынды".
Because women did not possess the same equality rights as modern women, it appears unusual that Lydia would be capable of inviting a group of foreign men to her house without a man's consent. "The fact that there is no mention of a man has been used to deduce that she was a widow, but this has been challenged as a patriarchal interpretation".
Мереке күні
Көптеген христиан конфессиялары Тиатиралық Лидияны қасиетті деп таниды, бірақ оның мереке күні әртүрлі болады. Католик шіркеуінде оның мерекесі 3 тамызда. Епископалдық шіркеу Лидияны 21 мамырда құрметпен еске алады, ал Солтүстік Америкадағы Англикан шіркеуі 27 қаңтарда еске алады. Шығыс православие шіркеулері Лидияны әр түрлі күндері еске алады, кейбір юрисдикциялар оны литургиялық жыл ішінде екі рет еске алады. Көптеген шығыс православиелік шіркеулер, соның ішінде Солтүстік Американың өзін-өзі басқаратын Антиохиялық православиелік христиан архиепископтары 20 мамырда Киелі Лидияны еске алады. Дегенмен, Ресей Православие шіркеуінің кейбір бөлімдері (Америкадағы Православие шіркеуінен басқа) 25 маусым және 27 наурыз күндерін оның мерекесі ретінде сақтайды. Лютеран қауымы да бөлінген. ELCA Лидия, Доркас және Фибиді 27 қаңтарда еске алады, ал LCMS үш әйелді 25 қазанда мерекелейді.
Many Christian denominations recognize Lydia of Thyatira as a saint, though her feast day varies greatly. In the Catholic Church, her feast day is August 3. The Episcopal Church honors St. Lydia in its liturgical calendar on May 21, while the Anglican Church in North America remembers St. Lydia on January 27. Eastern Orthodox Churches remember Lydia on various days, with some jurisdictions remembering her twice during a liturgical year. Many Eastern Orthodox churches, including the Self Ruled Antiochian Orthodox Christian Archdiocese of North America, remember St. Lydia on May 20. However, some divisions of the Russian Orthodox Church (other than the Orthodox Church in America) observe both June 25 and March 27 as her feast days. The Lutheran community is also divided. The ELCA commemorates Sts. Lydia, Dorcas and Phoebe on January 27, while the LCMS celebrates the three women on October 25.
Бағыштану
Киелі Лидияға деген құлшылық православие шіркеуінде Рим-католик шіркеуінің латын обрядтарына қарағанда зор, және бұл осы әйелді бейнелейтін көптеген иконалардан көрінеді. Православ шіркеулері оған "Апостолдармен тең" атағын берді, бұл оның маңыздылығы мен қасиеттілігінің жоғары деңгейін көрсетеді. Филиппиде Лидия қасиеттісінің құрметіне салынған деп есептелетін шіркеу бар. Сонымен қатар, Лидияның Пауыл қасиеттісімен Филиппиге жақын жердегі Криниде баптизм алған дәстүрлі орнында заманауи баптистерия орналасқан.
Devotion to St. Lydia is greater in the Orthodox Church than in the Latin Rite of the Roman Catholic Church, and this is evident by the myriad of icons depicting this woman. The Orthodox Churches have given her the title of "Equal to the Apostles", which signifies her importance and level of holiness. There is a church located in Philippi, which many consider to be built in St. Lydia's honor. A modern baptistry is located on the traditional site in Krynides where Lydia was baptized by St. Paul near Philippi as well.