Кіріспе

Лаямон немесе Лагамон (ағылшын тілінде Layamon немесе Laghamon, /UK/'/l//aɪ//.//ə//m//ə//n//, /US/'/l//eɪ//.//ə//m//ə//n//, /'/l//aɪ// /;) – өзінің заманында Лаȝамон немесе Лаȝамон деп жазылған, кейде Лауман деп те жазылатын – 12-шы ғасырдың соңы мен 13-шы ғасырдың басында өмір сүрген ағылшын ақыны және "Брут" атты еңбегінің авторы. Бұл еңбек Артур және Дөңгелек үстелдің рыцарьлары туралы аңыздарды ағылшын поэзиясында алғаш рет ұсынған маңызды туынды болды (алғашқы Артуриан поэмалары француз Ж. Кретьен де Труаның туындылары еді). Дж. Р. Р. Толкин оны ерте ағылшын аңыздарын исланд аңыздарына қатысты Снорри Стурлусонның атқарған рөлімен салыстыратын таратушы ретінде бағалады.

Өмір жолы және ықпалы

Лейамон өзінің өлеңінде өзін Ворстерширдегі Арели Кингсте тұратын дін қызметкері ретінде сипаттайды. Оның өлеңі Англиядағы ортағасырлық тарих жазуға және Артур әдебиетінің дамуына маңызды әсер етті, сондай-ақ кейінгі көптеген жазушыларға, оның ішінде сэр Томас Малори мен Хорхе Луис Борхеске үлгі болды.

Жәндік

Асыл тұқымды (шамамен 1190) – ағылшын діни қызметкері Лайамон құрастырып, жаңадан өңдеген орта ағылшын поэмасы. Ол Британияның мифтік негізін қалаушы, Троялық Бруттың есімімен аталады. Бұл қолжазбалар Мақта Калигула А. ix (13 ғасырдың бірінші тоқсанында жазылған) және Мақта Ото C. xiii (шамамен елу жылдан кейін жазылған, бірақ бұл басылымда қысқарақ) құрамында сақталған. Екеуі де Ұлыбритания кітапханасында бар. «Брут» поэмасы 16 095 жолдан тұрады және Британия тарихын баяндайды. Ол негізінен Уэйстің «Англо-нормандық Брут романдары» атты еңбегіне, ал ол өз кезегінде Монмуттың Геффриінің «Британия корольдарының тарихы» шығармасынан шабыттанған. Дегенмен, «Брут» екеуінен де ұзын, және Артур патшаның өмірі мен ерліктері туралы кеңейтілген бөлімді қамтиды. Лайамонның жаңа материалдарының ішінде Мерлиннің дүниеге келуі, Дөңгелек үстелдің пайда болуы және Артурдың Эф патшайымының емдік күшімен Авалонға кемемен аттануы туралы толық мәліметтер бар. Ол ежелгі ағылшын тілінен мұраға қалған аллитерациялық өлеңдер мен Уэйстің «Брут романдары» еңбегінің ықпалымен жазылған, сондай-ақ кейінгі орта ағылшын поэзиясында қолданылған ұйқасты өлеңдердің жиынтығында жазылған.

Атаудың жазылуы

Баспа дәуіріндегі редакторлар мен каталогшылар оның есімін әртүрліше жазған, мысалы "Лайамон", "Лазамон" немесе "Лоумен". Браун университеті "Лайамон" түрі этимологиялық тұрғыдан бұрыс екенін айтады; Браун университетінде өткен Лаамонның "Бруты" жөніндегі бесінші халықаралық конференцияда былай делінді: "BL MS Cotton Caligula A. ix оны 'Лаамон' деп жазады (үшінші әріп 'йог' деп аталады). BL MS Cotton Otho C. xiii оны 'Laweman' және 'Loweman' деп жазған".