Кіріспе

Раша (шакави: Аршия) – Хорватияның Истрия аймағындағы шағын қала және муниципалитет. Қала 1930 жылдары итальян үкіметі тұсында көмір өндіру қаласы ретінде салынған.

Орналасқан жері

Раша Истрия түбегінің оңтүстік-шығыс бөлігінде, Лабиннің оңтүстік-батысында, Рашка шығанағының ішкі бөлігінде орналасқан. Оның биіктігі... Раша өзені осы қаланың атымен аталып, өзеннің епонимі болып табылады. Ол Раша өзенінің саласы – Крапанский Поток аңғарында жатыр. Бұрынғы Крапан ауылы өзенге қарай жоғары орналасқан, қазірде керамика фабрикасы үстемдік етеді.

Рашадан бұрын

Жергілікті тау-кен қызметі 17 ғасырда, Венеция басқару кезеңінде болған. Сол кезде бұл жер Крапан деп аталған. 18 ғасырда қырыққа жуық шахтер жылына шамамен 560 тонна көмір өндірген. 19 ғасырдың жаһандық индустриялануы және әсіресе бу машинасының кеңінен таралуымен көмір шахталары айтарлықтай дамыды. Австрия басқару кезінде, 19 ғасырдың соңы мен 20 ғасырдың басында, шамамен 1500 жұмысшы жылына 90 000 тоннаға жуық өнім өндірді. Крапан көптеген жаңа құрылыстарға ие болды. Шахтерлердің қамқоршысы – Әулие Варвараға арналған кішкентай шіркеу 1905 жылы салынды, ол көмір вагонының түйінделген түрінде, шахтерлік шамға ұқсайтын зыңғырауы бар және фасадында Триестіден келген мүсінші Уго Караның тасқа қашалған Әулие Варвараның бейнесі бар. Бұл бір кемелі шіркеу. 1936 жылы итальяндық басқару кезінде өндіріс 735 610 тонна көмірге дейін өсті; мақсат – бір миллион тонна және шамамен 7000 жұмыскер. Осылайша, көмір шахта компаниясы (“Arsa” Società Anonima Carbonifera) және оның ізбасары A. Ca. I. (Azienda Carboni Italiani) лайықты ауыл салуды қаржыландыруға шешім қабылдады.

Туризм

1966 жылы шахта жабылғаннан кейін онжылдықтар өткен соң, Раша екі дүниежүзілік соғыс аралығындағы итальяндық рационалистік өнеркәсіптік қала құрылысын көрсетеді. Әкімдік бұрынғы көмір шахтасын туристік орталық ретінде қайта жаңартуға 870 000 евро инвестициялады. 1,5 километрге созылған, барлығына қолжетімді туннельмен жабдықталған жаңа тау-кен мұражайы бір жарым жылдық қарқынды жөндеуден кейін 2023 жылдың шілде айында ашылды.