Кіріспе

Титизе-Нойштадт – Германия Федеративтік Республикасының оңтүстігіндегі Баден-Вюртемберг жерінің Брайсгау-Хохшварцвальд ауданындағы муниципалитет. Ол Нойштадт, Лангенорднах, Руденберг, Титизе, Шварценбах және Вальдаудан құралған алты қауымдастықты қамтиды. Нойштадт қаласы Кнайп су емдік және емдік әдістерімен танымал курорт қаласы. Бұдан басқа, ол қысқы спорт орталығы болып табылады.

География

Титизе қаласы Қара Орманның шығыс Фельдбергіндегі Титизе көлінің солтүстік жағалауында, теңіз деңгейінен 780-1192 метр биіктікте орналасқан. Нойштадт қаласы шығысқа қарай 5 шақырым қашықтықта жатыр. Қала Seebach (Көл бұлағы) деп аталатын шағын өзен бойында орналасқан, ол Фельдберг Беренталдан Титизе көлін сумен толықтыру үшін келеді, ал Gutach (Жақсы су) көлден ағып шығып, Нойштадттан шығысқа қарай Хаслахпен бірігіп, күшті ағысқа айналады, осыған байланысты Wutach (Қызыл су) деп аталады. Қаладан ағып шыққаннан кейін, ол танымал Wutachschlucht (Вутах шатқалы) арқылы өтеді және Рейн өзеніне құяды. Титизе-Нойштадттың ең биік нүктесі – Хохфирст шыңы, ол Ленцкирхпен муниципалдық шекарада көлге қарайды және Хохфирст мұнарасымен белгіленген. Оның биіктігі 1192 метрді құрайды.

Тарих

Титизе-Нойштадт алты ауылдық округке (Ньюштадт, Лангенорднах, Руденберг, Шварценбах, Титизе, Вальдау) бөлінген. Бұл округтер тарихи тұрғыдан дербес болған, алайда қазір бір муниципалитет ретінде біріктірілген.

Нейштадт қаласы

Нойштадт 1250 жылы Фюрстенберг князьдерімен құрылған. Кейіннен қала атауы бірнеше рет өзгерді: 1275 жылы Nova Civitas (латын тілінде "Жаңа қала" деген мағынаны білдіреді, неміс тіліндегі Neustadt атауымен бірдей мағынада), 1294 жылы Neuwenstadt, 1335 жылы Neuwen statt, 1630 жылы Neostadium және 1650 жылы New Statt, ал кейіннен қайтадан Neustadt аталды. 1669 жылдан 1806 жылға дейін Нойштадтта капуцин монастыры болды. 1817 жылы қаланың көп бөлігі үлкен өрт салдарынан қирады. 18 ғасырда қалада сағат жасау өндірісі дамып, экономиканың маңызды бір бөлігіне айналды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде және одан кейін азық-түлік тапшылығы болды. 1919 жылдың мамыр айында алғашқы қалалық сайлау өтті, онда әйелдер белсенді түрде қатысып, сайлау құқығына ие болды. Нәтижесінде төрт әйел қалалық кеңеске сайланды. 1923 жылы қала басшысы болып сайланған Карл Пфистер (1993 жылы Фрайбург қаласында қайтыс болды) жұмыс орындарын құрып, сақтап қалды. Ол бұл үшін АҚШ, Швейцария және Нидерландыдағы ірі банктермен келіссөздер жүргізіп, барлығы 700 000 рейхсмарка көлемінде қарыз алды. Ұлы депрессия кезінде мемлекеттік құрылыс жобалары сияқты жұмыс орындарын көбейту шаралары арқылы Нойштадттағы жұмыссыздық деңгейін салыстырмалы түрде төмен, 12% деңгейінде ұстап тұрды, ал Германия бойынша бұл көрсеткіш 18% болды. Кейіннен нацистік режим билікке келді, ол жергілікті газеттер Der Hochwächter және Echo vom Hochfirst-ті өз мақсаттары үшін пайдаланды, кейіннен оларды жапты. Бұл ықпалға қарамастан, Нойштадттағы партияның дауыс беру үлесі Титизедегіден әрқашан төмен болды, онда ол ұлттық орташа көрсеткішпен салыстырылды. Дегенмен, НСДАП жергілікті ұйымы 1933 жылы қала әкімшілік ғимаратына көшіп, балконын басып алып, бірнеше қоғам қайраткерлерін қызметтен шеттету немесе Хюфингенге жақын жердегі концлагерге жіберу арқылы жазалады. Ол кезде қала әкімі болған Бласиус Мюсле 1935 жылы кейінірек аудан басшысы (Крайслайтер) Бенедикт Кунермен ауыстырылды. Лангенорднах алғаш рет 1112 жылға жататын құжатта еске алынған. 1529 жылы 16 үйге ат қойылған, бірақ бұл жерде шіркеу болмаған. 1316 жылы Руденберг алғаш рет құжатта тіркелген. 1529 жылы бұл жерде "бірнеше үй" болған. 1810 жылы 191 тұрғыны болды. Шварценбах 1316 жылы алғаш рет құжатта айтылған. 1850 жылы 427 тұрғыны болды. Титизе алғаш рет 1111 жылы құжатта еске алынған. 1635 жылы Dettesee және Titinsee атаулары алғаш рет құжаттарда пайда болды. 1750 жылдан бастап қала Titisee деп атала бастады. Қала төрт бөліктен – Альтенвег, Шпригельсбах, Шилдвенде және Йосталь аңғарларынан құралған. Осы себепті қала 1929 жылға дейін Vierthäler немесе Viertäler ("Төрт аңғар") деп аталды. Вальдау алғаш рет 1111 жылы еске алынған, ал алғашқы құжаттамалық жазба 1178 жылы папалық құжатта тіркелген. 1807 жылдан бері мұнда католик шіркеуі бар.

Ортақ тарихы

Титизе-Нойштадт 1971 жылы сол кезге дейін тәуелсіз округ орталығы болған Нойштадт қаласымен, сондай-ақ Титизе және Руденберг қауымдастықтарының бірігуі арқасында құрылды. 1973 және 1974 жылдары Лангенорднах, Шварценбах және Вальдау қауымдастықтары да осы бірігуге қосылды.

Мәдениет және туристік

Титизе-Нойштадт Германияның Сағат жолында орналасқан, ол Орталық Қара Орманнан Оңтүстік Қара Орман арқылы Баар аймағына дейін 320 шақырымдық демалыс маршруты.

Табиғи ескерткіштер

Титизе (Тити көлі) – соңғы мұз дәуірінде пайда болған көл. Бүгінде көлде жүзу, виндсерфинг және педаль қайықтармен жүзу сияқты демалыс шараларына мүмкіндік бар. Көлдің солтүстік жағалауында түрлі санаторийлер орналасқан, олар денсаулыққа қатысты қызметтер ұсынады, мысалы, Кнейпп әдісімен емдеу, лаймен емдеу, массаж және физиотерапия. Хохфирст секіргіш платформасы 1950 жылы салынған. COVID-19 пандемиясының салдарынан 2020–2021 жылғы Титизи-Нойштадт қаласындағы FIS шаңғыдан секіру әлем кубогы көрермендерсіз өтеді. Муниципалитет маңында қысқа саяхаттауға немесе күндізгі жаяу жүруге қолайлы көптеген жаяу жолдары бар. Қара Орман арқылы солтүстік-оңтүстік және шығыс-батыс бағыттарындағы ұзақ қашықтыққа арналған жаяу жолдары Титизи-Нойштадт қаласынан өтеді: үш негізгі солтүстік-оңтүстік бағыттарының ішінде Westweg Титизе арқылы, ал Mittelweg Нойштадт арқылы өтеді, ал ең ұзақ танылған шығыс-батыс бағыты – Фрайбург-Констанц көлі-Қара Орман жолы көлдің оңтүстік және шығыс жағалауларынан өтіп, содан кейін Хохфирстке көтеріледі. Еуропалық E1 жаяу жолы осы аймақта Westweg бағытын ұстанады.

Жолдар

Титизи-Нейштадт Бундесстрассе (федералды тас жолы) B 31 (Брайзах – Линдау) бойында орналасқан, ол A 5 және A 81 автобандарымен солтүстік-оңтүстік бағытында тоғысады. B 31 тас жолынан қала ішінде Вейль-ам-Райнға қарай B 317 тас жолы бөлінеді. B 500 де Титизи-Нейштадт арқылы өтеді. Сонымен қатар, B 315 жақын маңда орналасқан.

Қоғамдық көлік

Қаланың Титизеде және Невштадтта Хёллентальбан теміржолында екі станциясы бар. Breisgau S-Bahn деп аталатын жергілікті аймақтық пойыз желісі Фрайбург-им-Брейсгау қаласын Титизее және Невштадтпен сағатына екі рет байланыстырады. Пойыз әр сағатта Титизеде екі бағытқа бөлінеді: біреуі Дрейзенбан арқылы Зейбрюгке, екіншісі Невштадт арқылы Виллингенге қатынайды. Пойыздар жетпейтін аймақтарды автобустармен байланыстырады, мысалы Титизеден Ленцкирхке және Тодтнауға дейін.

Соттар

Титизее-Нойштадт Фрайбург-им-Брейсгау мемлекеттік сот аймағына және Карлсруэ жоғары мемлекеттік сотының (Oberlandesgericht) аймағына қарасты магистратуралық сотқа (Amtsgericht) ие.

Құрметті азаматтар

Медициналық кеңесші доктор Йозеф Винтерхальтер (1796 жылы Сент-Маргенде туған; 1879 жылы Нойштадтта қайтыс болған), Нойштадт қаласындағы алғашқы аурухананың негізін қалаушы.

2012 жылғы цехтағы өрт

2012 жылдың 26 қарашасында Титизе-Невштадт қаласындағы мүмкіндігі шектеулі адамдарға арналған шеберханадағы ірі өрттен 14 адам қаза тауып, 8 адам жарақат алды. Өрт "Каритас" қайырымдылық қоры басқаратын орталықта болды. Өрт басталған кезде ғимаратта шамамен 50 адам болған деп есептеледі. Өрттің себебі әлі анықталған жоқ, бірақ жергілікті БАҚ қоймада жарылыс болған болуы мүмкін деген хабарды таратуда. Орталықта ағаш және металл өңдеу жұмыстары жүргізіледі, бірақ оның ішінде жанғыш заттар болған-жоқпыны әзірге белгісіз.