Екінші дүниежүзілік соғысының батыры: Джефферсон Джозеф ДеБланк

Кіріспе

Америка Құрама Штаттарының Теңіз жаяу әскерінің Құрмет медалінің иегері

Джефферсон Джозеф ДеБланк (15 ақпан 1921 жыл – 22 қараша 2007 жыл) – Екінші дүниежүзілік соғыста Теңіз жаяу әскерінің ұшқышы және аса көрнекті ұшқыш, Тынық мұхитындағы Гуадалканал және Окинавадағы екі рет міндетін орындаған кезде тоғыз жапон ұшағын атып түсірген. 1943 жылдың 31 қаңтарында ұшағында техникалық ақаулар болғанына қарамастан, ол міндетін орындауға батыл шабуыл жасап, бірнеше минуттың ішінде бес жапон ұшағын атып түсірді, содан кейін өзі атып түсірілді. ДеБланк парашютпен құтылып, жергілікті арал тұрғындары құтқарып, бір қап күрішке айырбастады, ал оны Әскери-теңіз күштерінің ұшағы алып кетті. Ол сол күні жасаған ерлігі үшін Құрмет медалімен марапатталды. 1972 жылға дейін Теңіз жаяу әскерінің резервінде қызмет етті. Осы жылдарда ол мектепте сабақ беріп, математика, физика және педагогика салаларында магистр және доктор ғылымдарының дәрежелерін алды.

АҚШ әскери-теңіз қызметі

ДеБланк 1941 жылғы 29 шілдеде АҚШ Әскери-теңіз күштерінің резервіне (USNR) екінші сыныпты теңізші ретінде қабылданды және екі апта бойы Нью-Орлеандағы Әскери-теңіз резервінің авиациялық базасында ұшқыш дайындығынан өтті. Содан кейін оқуын жалғастыру үшін ол Техас штатындағы Корпус-Кристидегі Әскери-теңіз базасына бағытталды. Оның Әскери-теңіз күштеріндегі қызметі 15 қазанда ардагерлікпен аяқталды, ал келесі күні ол USNR авиация кадеті болып тағайындалды. ДеБланк Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қызмет еткен шамамен 24 500 каджун сарбазының бірі болды.

Теңіз әскерлері қызметі

1942 жылғы 4 мамырда Теңіз жауынгерлері корпусының резервіндегі екінші лейтенант болып тағайындалған ДеБланк Сан-Диегоға 2-ші теңіз авиациялық қанатының штаб эскадрильясына қосылу үшін көшті. Шілдеде ол Авиатасымалдаушылардың алдын ала дайындық тобына тағайындалды, онда 6 тамызға дейін оқудан өтті. F4F Wildcat ұшағында 10 сағаттан аз ұшу тәжірибесі болғандықтан, ол жаңа ұшқыштар тобында болды және қазан айында VMF 112, 11-ші теңіз авиациялық тобы, 1-ші теңіз авиациялық қанатына қосылды. Екі аптадан кейін ол шетелге аттанып, 2 қарашада Гуадалканалға жетті. 13 қарашада жапондық Mitsubishi G4M "Бетти" бомбалаушылары одақтас кемелерді торпедалауға тырысты, бірақ олар ВМФ 112-нің тосқауылына тап болды, сол шайқаста ДеБланк үш ұшақты атып түсірді. 19 желтоқсанда ол бірінші лейтенант болып тағайындалды. 1943 жылғы 29 қаңтарда ДеБланк өзінің Wildcat ұшағын апатқа ұшыратып, жапондық әуе шабуылынан қашып бара жатқан американдық эсминецтің іздерінде сәтті қонды. Ол эсминец экипажымен құтқарылып, дереу ұшуға қайта оралды.

Құрмет медалі

31 қаңтарда бірінші лейтенант ДеБланк жапондықтар бақылауындағы Соломон аралдарындағы Коломбангара аралының үстінен «Жабайы мысық» ұшағымен ұшып келе жатып, 12 Дуглас SBD Dauntless шомылу бомбалаушысынан құралған шабуыл тобына сүйемелдеу миссиясын орындаған VMF 112 эскадрильясынан сегіз F4F Wildcats ұшағын басқарды. Мақсат аймағына жол тартқанда, ДеБланк ұшағындағы отынның ағып жатқанын байқап, Гуадалканалға хабарлады, базаға оралу мүмкін емес екенін жеткізді және құтқару күштеріне дабыл беруді сұрады. ДеБланк және басқа «Жабайы мысықтар» экипажы екі Mitsubishi F1M «Пит» ұшағының «Даунтлестерге» жоғарыдан және арттан шабуыл жасағанын көрді. ДеБланк шабуылды бұзу үшін сүңгіп түсті. «Питтердің» артқы пулеметшілері ДеБланк ұшағын атқылады, бірақ ол маневр жасап, біріншісіне шабуылдап, жарылысқа ұшыратты, содан кейін екіншісіне бағыттап, отын багіне тигізіп, өртеп жіберді. SBD-лер мақсаттарына сәтті шабуыл жасады және сүйемелдеу миссиясы аяқталды, бірақ ДеБланк отынның аздығына қарамастан, «Даунтлестердің» кері шегінуін қамтамасыз ету үшін мақсат аймағында қалды және биіктікке көтеріле бастады. Сол кезде қараңғы түсті, бірақ ДеБланк Накадзима Ки 43 «Оскар» Императорлық жапон армиясының истребительдерінің шомылу бомбалаушыларына қарай бет алғанын көрді. Оларды төменнен шабуылдап, біреуін зақымдады және екіншісі формациядан шығып кеткенде атып түсірді. Қалғандары шабуылды тоқтатып, «Жабайы мысықтарға» қарсы бұрылды. ДеБланк және оның серігі Тач Уив тактикасын қолданып, қорғануға тырысты, бірақ серігі маневр кезінде тым жоғары шығып кетіп, атып түсірілді. ДеБланк лейтенант Джеймс Лавелл Секрест басқарған үшінші «Жабайы мысық» ұшағы оның алдынан өтіп, «Оскарды» шабуылдан бас тартуға мәжбүрлегенде құтқарылды. ДеБланк қақтығыстан шығуға тырысты, бірақ оған тағы екі «Оскар» шабуыл жасады. Ол оларға қарсы шабуылға көтеріліп, біріншісін атыс кезінде жарылысқа ұшыратты. Екіншісі оның артынан маневр жасады, бірақ ДеБланк «Жабайы мысығын» кенеттен баяулатып, қарсыласын оны өткізіп кетуге мәжбүр етті, содан кейін оны күніне бесінші жеңісімен атып түсірді. ДеБланк күтпеген шабуылға тап болды. Оқтар ұшағына тиіп, оның қолынан сағатын жұлып алды, приборлар панелін қиратты және «Жабайы мысықтың» қозғалтқышын өртеп жіберді. ДеБланк жапондықтар бақылауындағы Коломбангара маңындағы Велла шығанағының үстінен төмен биіктікте парашютпен секіруге мәжбүр болды. Мақсат аймағына келгеннен бастап, парашютпен секіргенге дейінгі іс-қимылдың жалпы уақыты шамамен бес минутты құрады. Теңізге түскен ДеБланк арқасы, қолы мен аяқтары ауыр жарақат алғанын байқады. Ол тек құтқару жилетінің көмегімен жағаға жүзіп жетті. Алты сағаттан кейін ол жағаға жетіп, үш күн бойы тастап кетілген шатырда тапқан кокостармен күн көріп, жараларына емдеу алмады. Оны жергілікті халықтың тобы бір қап күрішке айырбастап, басқа тайпаға алып берді, олар оны жасырып, жараларын емдеді. Тайпа мүшелері ДеБланкты каноэмен англикандық миссионердің үйіне жеткізді, ол оны екі жағалау күзетшісіне жіберді. Олар дереу одақтас әскерлерімен жасырын радиоарнасы арқылы байланыс орнатуға тырысты. 12 ақпанда, оның 22 жасқа толуына үш күн қалғанда, әскери-теңіз күштерінің PBY Catalina патрульдік бомбалаушысы аралдың жанындағы теңізге қонды және тайпа мүшелері ДеБланкты каноэмен оған жеткізді. Ол базасына және ауруханаға жеткізілді. (Ескерту: осы оқиғаны қайта жаңғырту үшін ДеБланк берген хронология мен ұшақ түрлері төменде келтірілген сілтемеден сәл өзгеше.)

On 31 January, First Lieutenant DeBlanc was flying a Wildcat over Japanese held Kolombangara island in the Solomons Islands leading eight F4F Wildcats from VMF 112 on an escort mission for a strike force of 12 Douglas SBD Dauntless dive bombers sent to attack Japanese shipping. En route to the target area, DeBlanc discovered and reported to Guadalcanal that his fighter had developed a serious fuel leak which made return to base unlikely and he requested that rescue forces be alerted. Leading the escorts directly to the target area, DeBlanc and the other Wildcats observed a pair of Mitsubishi F1M "Pete" float planes attacking the Dauntlesses from above and behind, and he dove to disrupt their attack. DeBlanc's aircraft was fired at by the rear gunners on the "Petes", but he maneuvered evasively and pressed home an attack on the first, exploding it, then maneuvered and took the second under fire, hitting it in the fuel tanks and setting it afire. Although the SBDs hit their targets successfully, and the escort mission was completed, DeBlanc remained in the target area to cover the withdrawal of the Dauntlesses, despite a critically low fuel supply, and began a climb back to altitude. By this time, night was falling, but DeBlanc observed a formation of Nakajima Ki 43 "Oscar" Imperial Japanese Army fighters headed for the dive bombers. Surprising them from beneath, he damaged one and shot down its wingman when the latter left the formation. The others broke off their attack of the dive bombers and turned on the Wildcats. DeBlanc and his wingman attempted to defend themselves using the Thach Weave, but his wingman swung too wide during the maneuver and was shot down. DeBlanc himself was saved when a third Wildcat flown by Lt. James Lavell Secrest, approaching from head on, overflew his aircraft and forced a pursuing "Oscar" to dive away. DeBlanc attempted to disengage but was attacked by two more "Oscars". He turned towards them in a climbing head on attack, and the first exploded in the exchange of fire. The second maneuvered behind him, however, but DeBlanc managed to slow his Wildcat abruptly and force his remaining opponent to overshoot him, and he also shot it down for his fifth victory of the day. DeBlanc was then surprised by a fighter he had not detected. Rounds struck his aircraft, ripped his wrist watch from his arm, smashed the instrument panel, and set afire the Wildcat's engine. DeBlanc was forced to bail out at low altitude over Vella Gulf near Japanese held Kolombangara. The total time of the action from arrival in the target area to his own bailout was approximately five minutes. Landing in the sea, DeBlanc discovered that he was badly wounded in the back, arms and legs. Supported only by his life jacket, he swam for the beach. After six hours in the water, he reached shore, and for three days subsisted on coconuts he found in an abandoned hut while his wounds went unattended. He was taken by a group of indigenous people who bartered him for a sack of rice to another tribe that hid him and cared for his wounds. The tribal members carried DeBlanc by outrigger canoe to the home of an Anglican missionary, who forwarded him to two Coastwatchers, who immediately attempted contact with the Allied authorities by clandestine radio. On 12 February, three days before his 22nd birthday, a Navy PBY Catalina patrol bomber landed in the sea off the island and tribal members paddled DeBlanc out to it in a canoe. He was flown back to his base and to the hospital. (Note: the chronology and aircraft types are those provided by DeBlanc for the recreation of this action and vary slightly from the citation, which is reproduced below. The Japanese Ki 43 was often mistaken for the A6M Zero fighter in the heat of combat.)

Соғыс уақытындағы қызмет

1 маусымда капитандыққа көтерілді, шілде айында 122-ші әскери-теңіз авиациялық тобына (VMF 122) ауыстырылды және алты аптадан кейін АҚШ-қа оралды. 41-ші штаб эскадрильясына (Headquarters Squadron 41), 41-ші әскери-әуе қорғаныс тобына (Marine Base Defense Air Group 41), Эль-Торо әскери-әуе стансасына (Marine Corps Air Station El Toro), Санта-Ана, Калифорнияға тағайындалған ДеБланк 1943 жылдың желтоқсанына дейін сол бөлімде болды, содан кейін 32-ші әскери-әуе кемелері тобының (Marine Aircraft Group 32) штаб эскадрильясына ауыстырылды. Екі айдан кейін ол 41-ші әскери-әуе қорғаныс тобына (Marine Base Defense Air Group 41) қайта қосылды. Бір айдан кейін ДеБланк 461-ші әскери-теңіз авиациялық тобына (VMF 461) тағайындалды, ол 43-ші әскери-әуе қорғаныс тобының (Marine Base Defense Air Group 43) құрамындағы Эль-Сентро, Калифорнияда орналасқан. 1944 жылдың қарашасында капитан ДеБланк екінші рет Тынық мұхиты аймағына оралды. 1945 жылдың мамырына дейін Маршалл аралдарында 422-ші ВМФ (VMF 422) тобымен ұшып жүрді, содан кейін Окинава науқанына қатысқан 212-ші ВМФ (VMF 212) тобына ауыстырылды. Ол соғыстың соңына дейін Рюки аралдарында ұшып жүріп, тағы бір жапон ұшағын атып түсіріп, жалпы атып түсірген ұшақтарының санын тоғызға жеткізді. 1945 жылдың қазан айында АҚШ-қа оралды және Сиэтлдегі (Seattle, Washington) әскери-теңіз авиациялық базасына (Naval Air Station) тағайындалды.

Соғыстан кейінгі мансап

ДеБланк пен оның әйелі Луизаның үш ұлы мен бір қызы, сондай-ақ көптеген немерелері мен шөберелері болды. АҚШ-қа оралғаннан кейін ДеБланк білімін жалғастырды – 1947 жылы Оңтүстік-Батыс Луизиана институтында физика және математика мамандығы бойынша бакалавр дәрежесін алды; 1951 жылы Луизиана мемлекеттік университетінен білім (физика) бойынша магистр, 1963 жылы білім (математика) бойынша екінші магистр дәрежесін алды; ал 1973 жылы МакНиз мемлекеттік университетінде білім беру саласы бойынша докторлық (Ed. D) дәрежесін қорғады. ДеБланк 1945 жылғы 31 желтоқсанда әскери қызметтен босатылды. Ол Луизиана штатының Сент-Мартинвилл қаласына қайтып оралды және 8-ші теңіз корпусы резервтік округіне бекітілді, кейін 18-ші теңіз әуе резервтік тобының командирі болып қызмет етті. ДеБланк 1972 жылғы 1 шілдеде полковник шындығымен теңіз корпусы резервінен зейнеткерлікке шықты. 1970-ші және 1980-ші жылдары ДеБланк AFCENT International School (қазіргі Allied Joint Force Command Brunssum), Брунссум, Нидерландыда орта және жоғары мектептерде математика мен физика пәнін оқытты. 2006 жылы ДеБланк History Channel арнасының "Dogfights" (Тәуекелдер) атты телесериалының бір бөлімінде пайда болды. "Гуадалканал" деп аталған бөлімде ДеБланктың "бір күндік эйс" ерлігі көрсетілді. Бұл бөлім – заманауи компьютерлік графиканы пайдаланып тарихи әуе шайқастарын қайта жасайтын сериалдың бірінші маусымының төртінші бөлімі болды. Бөлімде ДеБланк әзілдеп, оны құтқарып, жергілікті тұрғындар теңіз күшіне қайта тапсырған күні "сол күні менің құныма дәл білгенім – бір қап күріш!" деді. 2007 жылғы 22 қарашада, Алғыс айту күні таңында Джефферсон ДеБланк 86 жасында Лафайетте, Луизиана штатында пневмония салдарынан қайтыс болды. Ол Луизианадан екінші дүниежүзілік соғысының Құрмет медалін алған соңғы тірі қалушы болды. Одан бұрын 2005 жылы қайтыс болған әйелі Луизаны жоқтап кетті. Ол толық әскери салтанатпен Сент-Майкл зиратында, Сент-Мартинвилл, Сент-Мартин округі, Луизиана штатында жерленді.