Кіріспе
Мадридтегі алаң, Испания. Пласа-Майор (ағылшын тілінде: қала алаңы) – Испанияның астанасы Мадридтің орталық бөлігіндегі маңызды қоғамдық кеңістік. Бұл алаң бұрын Ескі Мадридтің орталығы болған. Ол алғаш рет Филипп III патша тұсында (1580–1619) салынды. Пуэрта-дель-Соль тағы бір танымал алаң, ол бірнеше блок қашықтықта орналасқан.
The Plaza Mayor (English: Town square) is a major public space in the heart of Madrid, the capital of Spain. It was once the centre of Old Madrid. It was first built (1580–1619) during the reign of Philip III. Only a few blocks away is another famous plaza, the Puerta del Sol.
Тарих және сәулет
Плаза-Майор 15 ғасырға дейін салады, бастапқыда "Плаза-дель-Аррабал" деп аталып, қаланың басты базары ретінде қолданылған. 1561 жылы алаң Мадрид қаласына көшірілді. Филипп II осы аумақты қайта жаңартуды классикалық архитектор Хуан де Эррераға тапсырды. Құрылыс Филипп III билікке келгеннен кейін 1617 жылы басталды. Хуан Гомес де Мора сәулеттік жұмысты жалғастырды және екі жылдан соң 1619 жылы аяқтады. Плаза-Майор тарихында үш ірі өрт болған. Біріншісі 1631 жылы болды. Хуан Гомес де Мора осы өрттен кейін алаңды қайта құру жұмыстарын жүргізді. Екінші өрт 1670 жылы болды, ал архитектор Томас Роман қайта құруға жауапты болды. Соңғы өрт 1790 жылы болды, алаңның үштен бір бөлігін қамтыды. Бүгінде Плаза-Майор сәулеті Хуан де Вильянуэваға есептеледі. Ол 1790 жылы болған ауқымды өрттен кейін қайта құруды басқарды. Бұрын алаңды қоршаған ғимараттар бес қабатты болған. Хуан де Вильянуэва алаңның айналасындағы ғимараттарды үш қабатқа дейін төмендетіп, бұрыштарды жапты және алаңға үлкен кіреберістер жасады. Хуан де Вильянуэваның қайтыс болғаннан кейін Антонио Лопес Агуадо мен Кустодио Морено құрылысты жалғастырды және 1854 жылы аяқтады. Қазіргі уақытта Плаза-Майор тіктөртбұрышты пішіндес және сәулеттің біртектілігімен ерекшеленеді. Алаңның өлшемдері 129 м x 94 м (423 фут x 308 фут). Үш қабатты тұрғын үйлерде алаңға қарап, 237 балконы бар. Плаза-Майорға кіру немесе шығу үшін он кіреберіс бар, бірақ тоғыз қақпа бар. Кіреберістердің атаулары: 7 шілде, Триумф аркасы және Фелипе III – солтүстікке; Сал, Сарагоса және Жерона – шығысқа; Ботонерас, Толедо және Кучильерос – оңтүстікке; Сьюдад Родриго – батысқа. Алаңның ортасында 1848 жылы орнатылған Филипп III атты мүсіні тұр. Плаза-Майор көптеген оқиғаларға куә болған. Тарихта осы жерде өлім жазалары орындалған. Бүгінде мұнда жыл сайынғы Рождестволық жәрмеңке өтеді. Сондай-ақ, бұқа күресі мен футбол ойындары өткізілген. Әр жексенбі және мереке күндері таңертең маркалар мен монеталар жинау жәрмеңкесі өтеді. 1880 жылы Хоакин Мария де ла Вега Панадерия үйін қалпына келтірді. Панадерия үйі – екі бұрышты мұнаралармен шектелген қасбеттің бөлігі. Ол тарих бойында әртүрлі мақсаттарда қолданылған. Оның атауы оның бастапқы мақсатынан – қаланың басты нан пісіруханасынан шыққан. 1921 жылы шаруашылық қайта жаңғыртылды, содан кейін 1935 жылы Фернандо Гарсия де Меркадал қайта жаңғыртты. 1960 жылдары алаң көлік қозғалысы үшін жабылып, алаңның астына жер асты паркингі салынды. 1992 жылы Плаза-Майорда өткен соңғы қойылым Карлос Франконың Панадерия үйінің қабырғалық безендіруінен тұрды, онда Сибелес құдайы сияқты мифологиялық тұлғалар бейнеленген. Бүгінде Плаза-Майор – маңызды туристік орын, сонымен қатар Мадрид тұрғындары үшін маңызды және испан мәдениетінің бір бөлігіне айналды. Плаза-Майордың жанында, Кучильерос көшесінде әлемдегі ең көне ресторан – Ресторан Ботин орналасқан.
Атауы
Бұл алаңның атауы уақыт өте келе өзгеріп келді. Ол "Пласа-дель-Аррабал", "Пласа-де-ла-Конститусьон", "Пласа-Реаль", "Пласа-де-ла-Республика" деп аталып, қазір "Пласа-Майор" деп белгілі. Бұл атаулар испан тарихындағы оқиғаларды, тарихты және билікті көрсетеді. "Пласа-дель-Аррабал" – қазіргі "Пласа-Майордың" бастапқы атауы еді. "Пласа-дель-Аррабал" бір кезде 15 ғасырдың соңына дейін ең танымал базар орналасқан жер болды. 1812 жылғы Конституция қабылдағаннан кейін, Испаниядағы барлық маңызды алаңдар "Пласа-де-ла-Конститусьон" деп атала бастады. Ол 1820 жылдан 1823 жылға дейін, 1833 жылдан 1835 жылға дейін, 1840 жылдан 1843 жылға дейін және 1876 жылдан 1922 жылға дейін осы атаумен танылды. 1814 жылы Бурбон әулетінің патшасы қайта орнатылғанда, алаң "Пласа-Реаль" деп аталды. 1873 жылы атауы "Пласа-де-ла-Республика" болып өзгерді. Испания Азамат соғысы аяқталғаннан кейін алаң қазіргі "Пласа-Майор" атауын алды.
Мүсін
Аянттың ортасында Жан Булонь және Пьетро Такканың 1616 жылы жасаған король Филипп III-нің қола мүсіні тұр. Гиамболоньяның Филипп III-нің атқа отырған мүсіні 1616 жылы жасалған, бірақ ол 1848 жылға дейін алаңның ортасына қойылмаған. Мүсін сол кездегі Флоренция герцогының сыйы болды. Королева Изабелла II бұйрығымен ол Каса-де-Камподан Плаза-Майор алаңының ортасына көшірілді.