Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Карл Э. Мундт ұлттық жануарлар қоры көбінесе АҚШ-тың Оңтүстік Дакота штатының оңтүстік бөлігінде орналасқан, ал кішкентай бөлігі Солтүстік Небраскаға дейін созылады. Оның жалпы ауданы 1085 акр (4,39 км²). Бұл қорық Анд көлі ұлттық жануарлар қоры кешенінің құрамына кіреді және АҚШ Балық және жануарлар қызметі басқарады. Қорықтың жер аумағының 780 акры (3,15 км²) АҚШ Үкіметіне тиесілі, ал қалған бөлігі жеңілдік шарттарымен басқарылады. Қорыққа қауымдастықтың кіруіне рұқсат жоқ, бірақ Миссури өзеніндегі Форт Рэндл бөгетінен жақсы көріністерге ие болуға болады. Карл Э. Мундт ұлттық жануарлар қоры төменгі 48 штатта аққабақ бүркіттердің ең көп шоғырланған жері болып табылады, мұнда 200-ден астам бүркіт қыстауын өткізеді. Бұл қорыққа Оңтүстік Дакота штатының бұрынғы сенаторы Карл Мундттың есімі берілген, ол 1966 жылғы жойылып бара жатқан түрлер туралы заңды қолдаған. Карл Э. Мундт ұлттық жануарлар қоры Миссури өзенінде орналасқан Форт Рэндл бөгетінің төменгі жағындағы аймақта орналасқан және АҚШ Армиясының Инженерлер корпусымен күтіледі.
Karl E. Mundt National Wildlife Refuge is located mostly in the southern part of the U. S. state of South Dakota, with a small extension into northern Nebraska, and includes 1,085 acres (4.39 km2) The refuge is a part of the Lake Andes National Wildlife Refuge Complex and is managed by the U. S. Fish and Wildlife Service. Of the land area in the district, the U. S. Government owns only 780 acres (3.15 km2), while the remaining area is managed as an easement. The refuge is closed to the public but there are excellent viewing locations from the Ft. Randle Dam on the Missouri River. The Karl E. Mundt NWR has the largest concentration of bald eagles in the lower 48 states, with over 200 eagles often spending the winter on the refuge. The refuge was named for former South Dakota Senator Karl Mundt, who was a strong supporter of the Endangered Species Act of 1966. The Karl E. Mundt NWR is centered on an area below the Ft. Randle Dam which is located on the Missouri River, and is maintained by the U. S. Army Corps of Engineers.
Жабайы табиғат
Мұнда шабақ, ақ балық сияқты балықтың көп болуы, сондай-ақ түрлі қаздар мен үйректердің болуы – аққалқан бүркіттерді қызықтыратын негізгі факторлар. Бүркіттер өздерінің қалыпты рационында балық, жорғалаушылар және тіпті басқа құстарды да жейді. Аймақтың өзен жағалауларында алып мақта ағаштары өседі, олар аққалқан бүркіттер үшін қолайлы ұя салу ортасын қамтамасыз етеді және қысқы суық желдерден қорғайды. 1967 жылға қарай, бөгеттің төменгі жағында қыстаған аққалқан бүркіттердің саны 238-ге жетті, бұл сол кездегі төменгі 48 штаттың ішінде осы түрдің ең ірі шоғырлануы болды. Содан кейін Ұлттық саябақтар қызметі бұл аймақты Ұлттық табиғи ескерткіш деп жариялады, осылайша оны қорғауға негіз салды. Аққалқан бүркіттердің тіршілік ету ортасын қорғауға және жеке жерді сатып алуға көмектесу мақсатында, 7 Eleven Food Stores және Ұлттық жабайы табиғат федерациясы «жақсы ниет маркетингі» бағдарламасын жасады. Бұл бағдарлама бойынша 7 Eleven дүкендерінде сатылатын жойылуға жақын түрлердің сусын стакандарынан түскен табыс Ұлттық жабайы табиғат федерациясына аударылды. Жиналған 250 мың доллармен Ұлттық жабайы табиғат федерациясы жерді сатып алып, 1974 жылдың 19 желтоқсанында АҚШ Үкіметі мен АҚШ Балық және жабайы табиғат қызметіне табыс етті. 1976 жылы аққалқан бүркіт жойылуға жақын түрлер тізіміне енгізілді. Шамамен 20 жылдық қатаң қорғаудан кейін, осы құстардың саны жеткілікті деңгейге жетіп, оларды қауіп төмендеген түрлер тізіміне қайта енгізуге мүмкіндік берді. 2006 жылғы мәліметтер бойынша, жабайы табиғатта шамамен 90 000 аққалқан бүркіт бар деп есептеледі. Қорықша жалпы қоғамға жабық болғанымен, Форт-Рендалл бөгетінен құстарды қарауға болады, ал ондағы ақпараттық стенд түрлі түрлерді көруге ең қолайлы уақыт пен орындар туралы мәліметтер ұсынады. Аққалқан бүркітті қыс айларында, әсіресе қараша мен наурыз аралығында жақсы көруге болады, жылдың қалған уақытында олар сирек кездеседі, бірақ бірнеше ұя салар жұптар жыл бойы қорықшада қалады. Әдетте, суық қыстарда бүркіттердің саны көп болады, себебі олар калория алуды максималды деңгейге жеткізу үшін жеңіл қол жетімді тамақ көзіне жақын болуды қалайды. Бұл жерде ақ пеликан, Франклиннің шағаласы және қос қырлы қаз сияқты 200-ден астам құс түрлері байқалды. Аққұйрықты бұғы, мул бұғысы, қойот, бобкат, скунк және норка – қорықшада байқалған 50 түрлі сүтқоректілердің бірнеше ғана мысалы. Қорықшаны кеңейту жоспарлары соңғы келісімге жақын және тағы 2000 акр (8,09 км²) қосылуы мүмкін.
Here, an abundance of fish such as shad and white bass and a variety of ducks and geese, are major attractions to bald eagles that consume fish, reptiles and even other birds as a part of their normal diet. The riverbanks in the area are thick with massive cottonwood trees that provide ideal nesting habitat for bald eagles and also shelter them from the cold winter winds of the Great Plains. By 1967, the number of bald eagles that were found to be wintering below the dam was 238, which was the largest concentration of this species anywhere in the lower 48 states at that time. The National Park Service then proclaimed the area as a National Natural Landmark, setting the stage for protection. In an effort to purchase private land and help to protect habitat for the bald eagle, 7 Eleven Food Stores and the National Wildlife Federation worked out a "cause marketing" program in which proceeds from the sale of endangered species drinking cups sold at 7 Eleven stores, was donated to the National Wildlife Federation. With the 250,000 dollars raised, the National Wildlife Federation then purchased the land and donated it to the U. S. Government and the U. S. Fish and Wildlife Service on December 19, 1974. The bald eagle was placed on the endangered species list in 1976 and after almost 20 years of strict protection, the population of these birds increased sufficiently for them to be relisted as a threatened species. As of 2006, an estimated 90,000 bald eagles are believed to exist in the wild. Though the refuge is closed to the public, bird watching is available from the Ft. Randall Dam and a kiosk there provides information for the best times and locations for viewing various species. The bald eagle is best seen during the winter, especially between the months of November to March, and are uncommon for most of the rest of the year, though a few nesting pairs remain on the refuge year round. Generally, the harshest winters have the largest concentrations of eagles, as they prefer to be near to a readily available food source to maximize calorie intake. Over 200 other species of birds have been spotted here including White pelicans, Franklin's gull and Double crested cormorants White tailed deer, Mule deer, coyotes, bobcat, skunk and mink are but a few of the 50 species of mammals observed in the refuge. Plans to expand the refuge are nearing final approval and it is hoped that another 2,000 acres (8.09 km2) may be added.