Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Діни нысандарға (әдетте) саяхатшылар
Travelers to (usually) religious landmarks
Паломник (лат. peregrinus) – қасиетті жерге сапар шегетін саяхатшы (сөзбе-сөз – алыс жерден келген адам). Әдетте, бұл белгілі бір діни сенімді ұстанатын адам үшін ерекше маңызға ие жерге жасалатын (көбінесе жаяу) физикалық сапар болып табылады. Христиан дінінің рухани әдебиетінде паломник және қажылық ұғымдары дүниедегі өмір тәжірибесін (көшіп-қону кезеңі ретінде қарастырылады) немесе рухани ізденушінің азапты жағдайдан бақытқа жететін ішкі жолын білдіруі мүмкін.
A pilgrim (from the Latin peregrinus) is a traveler (literally one who has come from afar) who is on a journey to a holy place. Typically, this is a physical journey (often on foot) to some place of special significance to the adherent of a particular religious belief system. In the spiritual literature of Christianity, the concept of pilgrim and pilgrimage may refer to the experience of life in the world (considered as a period of exile) or to the inner path of the spiritual aspirant from a state of wretchedness to a state of beatitude.
Тарих
Қажылық және қажылық сапарларын жасау көптеген діндерде кең таралған, соның ішінде ежелгі Египет, Митра дәуіріндегі Парсы, Үндістан, Қытай және Жапония діндерінде. Грек және рим халқының Додона мен Дельфи сияқты жергілікті оракулдарға барып, құдайлардан кеңес алуы кеңінен белгілі. Грекияда қажылықтар жеке немесе мемлекеттік қолдаумен жасалуы мүмкін еді. Еврей тарихының ерте кезеңінде қажылар Шилоға, Данға, Бетелге, соңында Иерусалимге сапар шекті (қараңыз, басқа да Ыбырайым діндерінде сақталатын Үш қажылық мерекесі). Көптеген қажылар белгілі бір мақсатқа жетеді, бірақ физикалық орналасқан жер міндетті емес. Ерте кельттік христиандықтағы қажылардың бірі – Peregrinari Pro Christ, (Мәсіх үшін қажылар) немесе "ақ шейіттер", олар әлемді аралау үшін үйлерін тастап кетті. Бұл қажылықтың түрі – аскетикалық діни тәжірибе, себебі қажы үйдің қауіпсіздігі мен туысқандық байланысты тастап, белгісіз жерге Құдайдың құдіретіне толығымен сеніп сапар шекті. Осы сапарлардың нәтижесінде көбінесе жаңа монастырлар құрылып, Британия мен Еуропа құрлығындағы бейдін халық арасында христиан діні тарады.
Pilgrims and the making of pilgrimages are common in many religions, including the faiths of ancient Egypt, Persia in the Mithraic period, India, China, and Japan. The Greek and Roman customs of consulting the gods at local oracles, such as those at Dodona or Delphi, both in Greece, are widely known. In Greece, pilgrimages could either be personal or state sponsored. In the early period of Hebrew history, pilgrims traveled to Shiloh, Dan, Bethel, and eventually Jerusalem (see also Three Pilgrimage Festivals, a practice followed by other Abrahamic religions). While many pilgrims travel toward a specific location, a physical destination is not always a necessity. One group of pilgrims in early Celtic Christianity were the Peregrinari Pro Christ, (Pilgrims for Christ), or "white martyrs", who left their homes to wander in the world. This sort of pilgrimage was an ascetic religious practice, as the pilgrim left the security of home and the clan for an unknown destination, trusting completely in Divine Providence. These travels often resulted in the founding of new abbeys and the spread of Christianity among the pagan population in Britain and in continental Europe.
Қазіргі заман
Көптеген діндер әлі күнге дейін қажылықты рухани іс-әрекет ретінде қолдайды. Мұсылманның Меккеге (қазіргі Сауд Арабиясы) үлкен қажылығы – бұл сапарға бара алатын әрбір мұсылман үшін міндетті борыш. Басқа да исламдық қажылықтар, әсіресе шиит имамдарының немесе суфи ақсақалдарының қабірлеріне бару, ислам әлемінде кең таралған. Орта ғасырлардағыдай, қазіргі заманғы христиан қажылары Римге баруды таңдауы мүмкін, онда Жаңа өсиеттегі христиандар қалаға келгенге дейін әулие Павелден хат алған, Мәсіхтің өмірімен байланысты «Қасиетті жердегі» (Бетлехем, Иерусалим және Галилея теңізі) немесе әулиелерге, аянға және кереметтерге байланысты жерлерге, мысалы, Лурдес, Сантьяго-де-Компостела, Кентербери және Фатимаға барады. Буддистік әлемдегі қажылық орындарына тарихи Будданың өмірімен байланысты жерлер кіреді: оның туған жері мен балалық шағы (Непалдағы Лумбини және Капилавасту) және ағарту орны (Солтүстік Үндістандағы Бодх-Гая), оның барған деп есептелетін басқа да жерлер және оның қайтыс болған жері (немесе Паринирвана), Үндістандағы Кушинагар. Басқалары Будданың немесе буддалық әулиелердің реликвиялары бар көптеген храмдар мен монастырларды, мысалы, Шри-Ланкадағы Тіс реликвиясы храмын және әр түрлі дәстүрлердің ұстаздары мен патриархтарымен байланысты көптеген орындарды қамтиды. Индуистердің қажылық орындары қасиетті қалалар (Варанаси, Бадринат); өзендер (Ганг, Ямуна); таулар (Хималайдың бірнеше шыңдары индустар мен буддистер үшін де қасиетті); үңгірлер (мысалы, Куала-Лумпур маңындағы Бату үңгірлері, Малайзия); храмдар; фестивальдар, мысалы, 2001 жылы тарихтағы ең үлкен көпшілік жиыны болған Кумбх Мела; немесе әулиелердің қабірлері мен тұратын жерлері (Аланди, Ширди). Зороастриялықтардың негізгі қажылық орындары – Язд қаласы және Ирандағы Пир-е Сабз және Пир-е Нараки храмдары, сондай-ақ Үндістандағы Навсари және Удвада қалалары. 1894 жылдан бастап Чарлз Тейз Расселлдің басшылығымен жергілікті Киелі кітап зерттеушілерінің қауымдарына бірнеше күнге барып, олармен жұмыс істеуге тағайындалған христиан миссионерлері тағайындалды. Бірнеше жылдың ішінде тағайындамалар халықаралық деңгейде кеңейтілді, ресми түрде «қажылар» деп белгіленді және әр жергілікті қауымда екі рет жылына, бір апталық сапарлар үшін жоспарланды. Халықаралық Киелі кітап зерттеушілер қауымдастығының (IBSA) қажылары шебер сөйлеушілер болды және олардың жергілікті сөздері әдетте жақсы жарияланды және көп көрерменге ие болды. IBSA басқармасына қосылғанға дейін көрнекті Киелі кітап зерттеушілері А. Х. Макмиллан және Дж. Ф. Ратерфорд екеуі де қажылар ретінде тағайындалды; кейіннен IBSA «Ехоба куәгерлері» деген атауды қабылдап, қажыларды саяхатшы бақылаушылар деп атады. Қазіргі заманғы құбылыс – мәдени қажылық, ол жеке сапарды қамтиды, бірақ табиғаты бойынша діни емес. Мұндай қажылар үшін бағыттар ұлттық немесе мәдени маңызы бар тарихи орындарды қамтуы мүмкін және «мәдени маңызы бар» орындар ретінде анықталуы мүмкін: суретшінің үйі, маңызды оқиғаның орны немесе танымал бағыт. Мысалы, Англиядағы Ливерпуль қаласына келген «The Beatles» әншілерінің жанкүйері. Мәдени қажылардың баратын жерлеріне Аушвиц концлагері, Геттисбург шайқасы алаңы немесе Эрнест Хемингуэй үйі кіреді. Коммунистік режим кезінде дінге құлшыныс ететін діни емес қажылар Ленин мавзолейі, Мао Цзэдун мавзолейі және Карл Маркс туған жері сияқты орындарға барушы еді. Мұндай сапарлар кейде мемлекеттік қолдаумен жүзеге асырылды. Мұндай орындар әлі де келушілерді қызықтырады. Діни, мәдени немесе саяси қажылық пен туризм арасындағы шекара әрқашан да анық немесе қатаң бола бермейді. Қажылық сонымен қатар бейнелі түрде, көбінесе жаяу жүретін, адамның рухани және/немесе жеке құтқарылуын күтетін орындарға сапарларды білдіруі мүмкін. «Into The Wild» кітабының авторы, саяхатшы Джон Кракауэрдің сөзімен айтқанда, Кристофер МакКэндлесс Аляскаға рухани ләззат іздеп «мүмкін, қажы» болған.
Many religions still espouse pilgrimage as a spiritual activity. Hajj, the great Islamic pilgrimage to Mecca (now in Saudi Arabia), is an obligatory duty at least once for every Muslim who is able to make the journey. Other Islamic devotional pilgrimages, particularly to the tombs of Shia Imams or Sufi saints, are also popular across the Islamic world. As in the Middle Ages, modern Christian pilgrims may choose to visit Rome, where according to the New Testament Christians received a letter from St. Paul before his arrival to the city, sites in the 'Holy Land' connected with the life of Christ (such as Bethlehem, Jerusalem and the Sea of Galilee) or places associated with saints, visions and miracles such as Lourdes, Santiago of Compostela, Canterbury and Fatima. Places of pilgrimage in the Buddhist world include those associated with the life of the historical Buddha: his supposed birthplace and childhood home (Lumbini and Kapilavastu in Nepal) and place of enlightenment (Bodh Gaya in northern India), other places he is believed to have visited and the place of his death (or Parinirvana), Kushinagar, India. Others include the many temples and monasteries with relics of the Buddha or Buddhist saints such as the Temple of the Tooth in Sri Lanka and the numerous sites associated with teachers and patriarchs of the various traditions. Hindu pilgrimage destinations may be holy cities (Varanasi, Badrinath); rivers (the Ganges, the Yamuna); mountains (several Himalayan peaks are sacred to both Hindus and Buddhists); caves (such as the Batu Caves near Kuala Lumpur, Malaysia); temples; festivals, such as the peripatetic Kumbh Mela, in 2001 the biggest public gathering in history; or the tombs and dwelling places of saints (Alandi, Shirdi). Zoroastrians have as their main pilgrimage destinations the city of Yazd and the temples of Pir e Sabz and Pir e Naraki in Iran, as well as the cities of Navsari and Udvada in India. Beginning in 1894, Christian ministers under the direction of Charles Taze Russell were appointed to travel to and work with local Bible Students congregations for a few days at a time; within a few years appointments were extended internationally, formally designated as "pilgrims", and scheduled for twice yearly, week long visits at each local congregation. International Bible Students Association (IBSA) pilgrims were excellent speakers, and their local talks were typically well publicized and well attended. Prominent Bible Students A. H. Macmillan and J. F. Rutherford were both appointed pilgrims before they joined the board of directors of the Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania; the IBSA later adopted the name Jehovah's Witnesses and renamed pilgrims as traveling overseers. A modern phenomenon is the cultural pilgrimage which, while involving a personal journey, is secular in nature. Destinations for such pilgrims can include historic sites of national or cultural importance, and can be defined as places "of cultural significance: an artist's home, the location of a pivotal event or an iconic destination". An example might be a devotee of the Beatles visiting Liverpool in England. Destinations for cultural pilgrims include Auschwitz concentration camp, Gettysburg Battlefield or the Ernest Hemingway House. Under communist regimes, devout secular pilgrims visited locations such as the Mausoleum of Lenin, the Mausoleum of Mao Zedong and the Birthplace of Karl Marx. Such visits were sometimes state sponsored. Sites such as these continue to attract visitors. The distinction between religious, cultural or political pilgrimage and tourism is not necessarily always clear or rigid. Pilgrimage could also refer symbolically to journeys, largely on foot, to places where the concerned person(s) expect(s) to find spiritual and/or personal salvation. In the words of adventurer author Jon Krakauer in his book Into The Wild, Christopher McCandless was 'a pilgrim perhaps' to Alaska in search of spiritual bliss.