Кіріспе

Маршрут картасы – бұл тауға шығушылар бағытталған жолды табуға және маршрутты жоспарлауға көмектесетін құжат. Әскерилер де түнгі жаяу әскерлік жүрістерді және/немесе қарауылдауды жоспарлау үшін ұқсас тәсілді пайдаланады.

Негізгі ақпарат: Жоспарланған бағыт

Жоспарланған бағыт "аяқтар" немесе "кезеңдер" деп аталатын жекелеген бөліктерге бөлінеді. Мүмкіндігінше, әрбір аяқтың басталуы мен аяқталуы анық көрінетін топографиялық нысанмен – мысалы, көл, төбе, қырат, өзендердің қосылысы сияқты белгіленеді. Көп жағдайда аяқтар, бір компас бағыты бойынша қауіпсіз жүріп өтуге болатын ең ұзын бөлік ретінде қарастырылады. Мақсаты – жалпы маршрутты нашар көріну жағдайында, мысалы, бұлтты, тұманды немесе түнде оңай жүріп өтуге болатын бөліктерге бөлу. Компас бағытынан өзге, әрбір аяқтың жалпы қашықтығы, сондай-ақ, көтерілген немесе төмендеген биіктігі және жердің тіктеп жатуы өлшенеді. Осы мәліметтерді пайдаланып, аяқты аяқтауға кеткен шамамен уақыт есептеледі, әдетте Найсмиттің ережесі немесе оның түрлері қолданылады. Бұл уақыттар экспедицияға қажетті жалпы уақытты анықтау үшін қосылады. Әрбір аяқ үшін маршрутты растауға көмектесетін, мысалы, жартастар немесе бағытты ұстауға арналған нысандар сияқты, қауіпті аймақтар туралы да ескертулер жасалуы мүмкін.

Қосымша ақпарат

Ресми экспедициялар немесе саяхаттар үшін жетекші келесі ақпаратты қосуға болады. Топтың құрамы, мүшелерінің аттары мен тегі, көлік тіркеу нөмірлері. Басталудың нақты уақыты мен күні. Аяқталу орнына келудің шамамен уақыты мен күні. Қолданыстағы ұялы телефон нөмірі және/немесе радио жиіліктері. Тасымалданатын арнайы жабдықтар, шатырлар, төтенше жағдайға арналған баспаналар, азық-түлік сияқты мәліметтер. Топқа кездейсоқ оқиға орын алған жағдайда жедел жәрдем көрсету үшін, маршрут картасының көшірмесі жауапты тұлғаға қалдырылады. Бұл топтың мерзімінен бұрын немесе себепсіз жоғалып кеткені туралы хабар беруді де болдырмайды.

Маршруттық карталарды пайдалану

Көбінесе, жол картасын топ жетекшісі мінсіз орындамайды, бірақ жағдай нашарлағанда қосымша құрал ретінде пайдаланылады. Компас бағыты бойынша қадамдарды бақылағанда, шамаланған уақыт әдетте қадамның аяқталғанын дәл көрсететін белгі ретінде емес, топтың мақсатты жерге шамадан тыс жетіп, жолдан адасып кетуіне жол бермеу үшін сақтандыру шарасы ретінде қолданылады. Нақты бағалау қажет болса, жер бедері мүмкіндік берсе, жылдамдық санау қолданылуы мүмкін. Бүгінде жол картасынан координаталарды қолға ұсталатын GPS құрылғысына енгізіп, жағдай нашарлағанда компаспен бірге қолдану қалыпты жағдай. Кейде экспедиция мүшелерінің әрқайсысы маршруттың бір бөлігін жаттайды және өздерінің компастарын тиісті бағытқа бұрып қояды. Бұл әсіресе әскери түнгі күзетте қолданылатын әдіс, онда әрбір саяшы маршруттың бір бөлігін басқарады.

Ай маршрут карталарын пайдалану

Әскерилер осыны түнгі навигация үшін жоспарланған маршрутты анықтауға көмек ретінде, маршрут картасы сияқты пайдаланады. Бұл маршруттың кезеңдерін ғана көрсететін өте қарапайым маршрут картасы. Кейбір командирлер толыққанды маршрут картасымен қатар, түнгі навигация кезінде ай маршрутын да қолданады. Мұның екі себебі бар: біріншіден, жол жүрісі кезінде ай маршрутын алып, оны айдың жарығына ұстап, келесі кезеңнің бағытын немесе координаттарын тексеруге болады. Екіншіден, фонарьды қосып, өзінің орнын жариялаудан аулақ болуға болады.