Кіріспе

Англиядағы ұзақ қашықтыққа арналған жаяу жүргінші жолы – Оңтүстік-Батыс жағалау жолы Англияның ең ұзақ белгіленген ұзақ қашықтыққа арналған жаяу жүргінші жолы және Ұлттық жол болып табылады. Ол Сомерсеттегі Майнхедтен басталып, Девон мен Корнуолл жағалаулары арқылы Дорсеттегі Пул портына дейін 630 мильге (1014 км) созылады. Әрбір өзен сағасында көтеріліп, түсуы себепті, бұл жол да қиын жолдардың бірі саналады. Жалпы көтерілген биіктік 35 031 метрге жетеді, бұл Эверест тауынан шамамен төрт есе жоғары. «The Ramblers' Walk» журналының оқырмандары оны екі рет қатарынан «Британиядағы ең жақсы жаяу жүру маршруты» деп таныды және әлемдегі ең жақсы жаяу жүру маршруттарының тізіміне үнемі еніп тұрады. Жолдың соңғы бөлігі 1978 жылы Ұлттық жол деп жарияланды. Оңтүстік-Батыс жағалау жолынан өтетін көптеген ландшафттар ұлттық саябақ немесе мұра жағалауларының бірі ретінде арнайы мәртебеге ие. Жол екі ЮНЕСКО Мәдени мұрасының нысанынан өтеді: 2001 жылы «Юра жағалауы» деп аталған Дорсет және Шығыс Девон жағалауы, сондай-ақ 2007 жылы Корнуолл мен Батыс Девон кен өндіру ландшафты. 1990 жылдары жолдың жылына 150 миллион фунт стерлинг кіріс әкелетіні болжалданған, бірақ 2003 жылғы жаңа зерттеулер оның жылына шамамен 300 миллион фунт стерлинг кіріс табатынын көрсетті, бұл 7500-ден астам жұмыс орнын құруға мүмкіндік береді. 2012 жылы Англияның ауылдық даму бағдарламасы арқылы инвестиция жасалғаннан кейін, толыққанды зерттеу жүргізілді, нәтижесінде жаяу жүрушілердің жылдық шығыны 439 миллион фунтқа жеткені анықталды, бұл 9771 толық жұмыс күніне баламалы жұмыс орнын қамтамасыз етеді.

Жолдың тарихы

Жолдың бастауы жағалау күзетшілерінің контрабандистерді іздеу үшін серуендеген бағыты ретінде қалыптасқан. Олар әрбір шығанақ пен қойнауға қарап тұруы керек болды: нәтижесінде жол жағалауға тығыз жапсысып, тамаша көріністер ұсынады, бірақ екі нүкте арасындағы ең тікелей бағыт сирек кездеседі. Оңтүстік-Батыс жағалау жолы енді жағалау күзетшілері қолданбайды, бірақ ол практикалық қорғаныс жүйесінен демалыс серуендеушілерге арналған пайдалы ресурсқа айналды. Жол Англияның өткізу құқығы заңдарымен қамтылған, ол 2000 жылғы «Ауыл және өткізу құқығы туралы» заңмен толықтырылды, бұл заң жеке меншік жерлер арқылы өткенімен, тарихи жаяу жолдарды жұртшылыққа ашық ұстауға мүмкіндік береді. Жолдың бір бөлігін жағалаудың бір бөлігіне иелік ететін Ұлттық сенім қоры күтіп ұстайды. Жол – Ұлттық бағыт, оны негізінен Natural England қаржыландырады. Ол кезең-кезеңмен салынды, соңғы бөлігі, Сомерсет және Солтүстік Девон, 1978 жылы ашылды. Бірақ іс жүзінде, мұндай есептеулер тез ескіреді, себебі жолдың бағыты жер көшкіні немесе қол жеткізу шарттарының өзгеруіне байланысты өзгеріп отырады. Көптеген серуендеушілер жолды шамамен сегіз аптада аяқтап, оны бірнеше жыл бойына жүріп өтетін бөліктерге бөледі. 2004 жылы алты теңізші әскери қызметкері, жұптарға бөлініп, екі сағаттық участақты басып өтіп, алты күнде жолды аяқтады. 2012 жылы Мал Лоу бүкіл жолды 16 күн, 9 сағат 57 минутта жүріп өтті. Жолды аяқтау бойынша жаңа рекордтар 2013 жылдың 11 мамырында Марк Таунсенд пен Джули Гарднер 14 күн, 14 сағат 44 минутта, ал 2015 жылдың 23 сәуірінде Патрик Девин Райт 14 күн, 8 сағат 2 минутта аяқтағанда тіркелді. Алайда, бұл рекордты Марк Берри 11 күн, 8 сағат 15 минутта жүріп өту арқылы тез бұзды. 2016 жылдың 24 мамырында Дэмиан Холл 10 күн, 15 сағат және 18 минутта ең жылдам уақытты белгіледі. Қазіргі рекорд – 2020 жылдың қыркүйек айында Кристиан Морган орнатқан 10 күн, 12 сағат 6 минут.

Сомерсет

Оңтүстік-Батыс жағалау жолы Сомерсеттегі Майнхедтің батыс жағынан, 2001 жылы орнатылған және Оңтүстік-Батыс жағалау жолы қауымдастығы тарапынан ішінара төленген белгіден басталады. Жол су жағасымен, баканалдан өтіп, Калвер Клифке дейін созылады, содан кейін орманды жер арқылы зигзаг тәрізді жолмен жоғары көтеріледі. Экзмур ұлттық паркіне кіргеннен кейін, ол Солтүстік төбе, Селворти маяғы және Боссингтон төбесінен ішке қарай бұрылып, Хёрлстоун нүктесінде жартастың үстіне қайта оралады. Боссингтоннан өткен соң, жол жағажай арқылы Порлок Уэйрге дейін барады және Колридж жолымен байланысады. Таулы жартастар, шатқалдар, сарқырамалар мен биік жартастардың көрнектілігі 1991 жылы Эксмор жағалауына Мұра жағалауы мәртебесін берді. Эксмор жағалауындағы құрғақ далалар, жердегі түрлердің көптігіне байланысты, Ерекше ғылыми маңызы бар аумақ (SSSI) ретінде танылды. Жол Culbone қаласындағы Англиядағы ең кішкентай шіркеу – Culbone Church-тің жанынан өтеді. Жол округ шекарасын кесіп, Девонға қарай, Каунти Гейттегі Ұлттық парк орталығынан солтүстікке қарай бірнеше жүз метрлік жерде өтеді.

Солтүстік Девон

Келесі үлкен мүйіс – Форленд-Пойнт, одан кейін жол Линмутқа жетеді, оны Линтон және Линмут жартас көліктік жолымен төбедегі Линтонмен байланыстырады. Линмутта жол Екі Моорс жолымен қиылысады. Бұл жердегі өзен 1950 жылдары қатты су тасқынына ұшырады. Линтоннан әрі жол ешкілерімен танымал Рокс аңғарынан өтеді, содан кейін Датти Пойнт және Ли шығанағы, одан кейін Крок Пойнт және Вуди шығанағы. Highveer Rocks-тен кейін жол кішкентай Хеддон өзенін кесіп өтеді, содан кейін Трентишоу Дауны мен Холдстоун Даунын айналып өтіп, Great Hangman-ға көтеріледі. Бұл жолдың ең биік нүктесі, биіктігі 318 метр. Оның жартастың биіктігі 244 метр, ол материктік Ұлыбританиядағы ең биік жартас деп есептеледі. Жол енді Экзмур ұлттық паркінен шығып, Англиядағы ең ұзын ауыл көшесі бар деп саналатын Комб Мартин ауылына кіреді (3 км). Видмут мүйісін айналғаннан кейін жол Хеле шығанағындағы "Жар күзетшілерінің үйлері" арқылы өтеді және жартастармен қоршалған шағын порты бар Ильфракомб теңіз жағалауындағы курортқа кіреді. Маусымдық жолаушылар паром қызметі порттан Ланди аралына жүреді, ал Балморал, Уэверли және демалыс қайықтары Суонсидің жанындағы Порткоолға жүреді. Илфракомбтен Бидфордқа дейін Тарка жолы Оңтүстік-Батыс жағалау жолымен бірге жүреді. Жол Ильфракомбтен Торр арқылы шығып, жардың жоғарғы жағымен бірнеше кішкентай шығанақтардан өтеді, соның ішінде Ли шығанағы, Булл-Пойнт пен Булл-Пойнт маягынан өтіп, Ракхам шығанағына жетеді. Содан кейін ол Морт-Пойнтты айналып, жақын маңдағы Мортехо ауылынан өтіп, оңтүстікке бұрылады. Багги Пойнт Морт шығанағын Кройд шығанағынан және серфингке арналған Кройдтен, содан кейін Солтүстік Девон жағалауының ерекше табиғи сұлулығының бөлігін құрайтын әлдеқайда үлкен Барнстапл немесе Бидфорд шығанағынан бөліп тұрады. Саунтон құмының кең аумағы, аты Саунтоннан алынған, ерекше ғылыми қызығушылық тудыратын Браутон Буроузға, Англиядағы ең үлкен құмдық жүйеге (псаммозере) және ЮНЕСКО биосфералық қорығына қосылады. Бұл аймақ экологиялық тұрғыдан маңызды, себебі онда 400-ден астам тамырлы өсімдік түрлері бар құмдық өсімдіктер қауымдастығының толық тізбегі бар. Қысқа шөптесіндер өте бай, ал құмдық шұңқырлар да бай. Көптеген сирек өсімдіктер мен жануарлар Ұлыбританияның биологиялық әртүрлілікке қатысты 14 іс-қимыл жоспарына енген. Браутон Буроузден Оңтүстік-Батыс жағалау жолы Браутон каналынан кейін Браутонға қарай, содан кейін Тау өзенінің солтүстік жағалауымен, ескі Ильфракомб тармақ желісінің бір бөлігінен өтеді, Корольдік теңіз жаяу әскерлерінің Чивенор базасының периметрінен Барнстаплге қарай, жаңа Барнстапл батыс айналма жолы қазір Тау өзенінің теңізге ең жақын көпірін құрайды. Ортағасырлық Барнстапл Лонг көпірінен өткеннен кейін жол Таудың оңтүстік жағалауындағы Фремингтон-Кейден және Фремингтон-Кей-Клиффс Ұлттық табиғат ескерткішінен өтіп, Тау мен Торридж өзендерінің бірлескен сағасында және Тау Торридж сағасында (Ұлттық табиғат ескерткіші) Инстоуға дейін батысқа қарай бұрылады. Инстоуда жұмыс істеген паром 2007 жылы паромшының зейнеткерлікке шығуымен тоқтады, бірақ 2013 жылдан бастап қайта жаңғыртылған паром жазғы уақытта қайтадан жұмыс істейді. Жол өзеннің үстімен 13 ғасырдағы Бидефордтағы Лонг-бридж арқылы өтеді, бұл Бидефорд темір жол мұра орталығы және Солтүстік Девон темір жолының аялдамасы. Жол Торридж сағасының жанында солтүстікке қарай жалғасады, кей жерлерде Бидфорд, Уэствард Хо! және Аппледор темір жолының бағытын ұстанады, Нортамнан кейін Аппледорға дейін және бұлақ бойымен, Шелл орталары мен су астындағы орманнан өтеді, ол мезолиттік кезеңге дейін сақталып қалған, қиыршық тас жотасынан батысқа қарай! (Бұл Ұлыбританиядағы жалғыз таңбалы таңбасы бар жер атауы). Содан кейін жол жағалаудан Кловелли шығанағы айналасында өтеді, онда бірнеше кішкентай ауылдар, соның ішінде Эбботшам, жартастар болғандықтан, ішкі аймақта орналасқан. Жол Peppercombe Castle темір дәуірі қыратының және Bucks Mills ауылының жерінен өтеді. Кловелли – шағын табиғи порты бар тарихи ауыл. Жол темір дәуіріндегі қыратты жерінен өтіп, Виндбери бас теңізінің арғы жағына қарай жалғасады. Хартленд нүктесінде маяқ және радар мұнарасы бар және ол Бристоль каналының батыс шекарасын (ағылшын жағында) Атлант мұхитымен батыста белгілейді. Қыста Хартленд нүктесінен Ландиге тікұшақпен қызмет көрсетіледі, ол Велкомб пен Корнуолл шекарасы арасындағы жолдың көптеген нүктелерінен көрінеді.

Солтүстік Корнуолл

Жол Марсленд аузында Корнуоллға өтіп, осы жартасты жағалау бойымен оңтүстік-батысқа қарай жалғасады, Морвенстоудан кейін Жоғары және Төменгі Шарпноз мүйістері арқылы өтеді. Санди-Мауттан кейін серфинг курорты Буд арқылы және Видмут шығанағы бойымен жүру оңайлайды. Жолға тағы да Миллоктың әдемі иілген жартастарынан өтіп, Кеймбеактан әрі оңтүстікке қарай (Оңтүстік Британияның ең биік 224 метрлік "Биік жартасынан" өтіп), одан 2004 жылы су тасқыны болған Боскаллға дейін барады. Тинтегел және оның қамалы аңыз бойынша Артур патшаның тууымен және кейіннен пошта кеңсесі ретінде пайдаланылған 15 ғасырлық үймен байланысты. Жол Требарвиф Страндқа, Трегардокқа, содан кейін Порт-Гаверне, Порт-Исаак және Порт-Квинге, үш кішкентай портына жалғасады. Порт-Квинге қарап тұрған Дойден қамалы – 19 ғасырдағы сәнді құрылыс. Жердің ландшафты енді жабайы емес, жартастар бұрынғыдай биік емес. Рампс, долериттің кірігіп жатқан жері, тар мойынында темір дәуірінің қорғаныс құрылыстары бар, бірақ жол тікелей Пентир мүйісіне дейін созылады, содан кейін оңтүстік-шығысқа бұрылып Ползиатқа қарай жүреді. Камель өзенінің сағасы теңізден Рокке және саяхатшыларды Пэдстоуға жеткізетін Black Tor паромдық кемесіне дейін айналып өтуді қажет етеді. Степпер Пойнттан жол қайтадан төменгі теңіз жарталарымен Тревон және Харлин шығанақтарына дейін, содан кейін Тревоуз мүйісінен өтеді. Ауа райы қолайлы болса, девонның Хартлендтен батыстағы Сент-Айвсқа дейін жағалауды көруге болады. Жол оңтүстікке қарай Константин шығанағы арқылы Порткотанға дейін, содан кейін Парк-Хедті айналып өтіп, Моуган-Портқа жетеді. Ұзын, құмды Уотергейт шығанағы Сент-Клумб Порт пен Ньюквейге апарады. Жазғы демалыс күндері Лондонға және Солтүстік Англияға пойыз қатынасының болуы қаланың серфингшілер мен клубтарға танымал теңіз жағасындағы курорт ретінде дамуына көмектесті. Қаланың шетінде, Фистрал жағалауынан кейін Ганнел өзені орналасқан. Крантокқа маусымдық паром бар, сонымен қатар өзен бойымен үш тасқын көпірі бар, олар тасқын деңгейіне қарай өтілуге мүмкіндік береді, әйтпесе ең жоғары тасқын кезінде жол көпірін пайдалану үшін ішкі жолға бұрылу қажет болуы мүмкін. Жол енді Пентир Пойнт-Уэст пен Келси-Хедтен өтіп, Холивелл шығанағына жетеді, бұл тағы бір серфинг жағажайы. Пенелден өтіп, Пенел құмдарын кесіп өткеннен кейін жол Перранпортқа кіреді, содан кейін екінші жағынан шығып, Клигга мүйісінен өтіп, Сент-Агнес ауылына дейін жартастар аралығына қайта түседі. Сент-Агнес-Хедтің арғы жағында, теңіз құстарының көбейетін жері – Тиварнхайл кенішінің қираған қалдықтары мен Чапел-Порт шығанағы орналасқан. Келесіде Уилл Шарлотта шахтасының қираған қалдықтары және Порттован ауылы. Нанцекуке атыс полигондарынан өткеннен кейін жол Портреатқа түседі, ол Редрут маңындағы ішкі қалайы кен орындарын қызмет көрсеткен қарқынды порт болған. Бұдан әрі жағалаудан алыста орналасқан Самфир аралымен Карваннел таулары, содан кейін жергілікті тұрғындар Солтүстік жарлар деп жақсы білетін Рескаджедж таулары орналасқан. Хеллс-Маутс шығанағынан кейін жол солтүстікке қарай өтіп, Навакс-Пойнт пен Годреви-Пойнт айналасында өтеді. Одан теңізде орналасқан Годреви аралы мен оның шамшырағы көрінеді.

Батыс Корнуолл

Сент-Айвс шығанағының кең аймағына бұрылғанда, көптеген серуеншілер төмен су кезінде құмға түсіп, жол құм төбелері немесе Тоуандардың бойымен өтеді. Бұл аймақ көп жылдар бойы жарылғыш заттарды өндіруге пайдаланылды, себебі құм кездейсоқ жарылыстарды сіңіруге өте қолайлы болды. Тоуандар екі өзенмен бөлінген: солтүстік жағындағы Кішкентай Қызыл өзен және оңтүстікке қарай Үлкен Хейл өзені мен оның сағасы. Сағасы тар болғанымен, кең саз жазықтары мен Тоуандардың артындағы доктарға байланысты су ағыны жылдам және күшті. Сондықтан жол Сент-Айвс шығанағынан Хейл арқылы айналып өтеді. Хейл сағасы – RSPB қорығы. Су көпірі арқылы тарихи кең өлшемді теміржолдың айналмалы көпірінің жанынан өтеді, содан кейін жол бұрынғы Хейл теміржолының бағытымен қала орталығындағы Foundry Square-ге, одан әрі A30 жолымен Griggs Quay-ге дейін жүреді, мұнда тыныш жолдар жолды батыс жағына, лайлы жазықтықтарға айналдырады. Хейлдегі Карнсев тоғайынан және Лелант Салтингс теміржол станциясының маңынан құстарды көруге болады, бірақ ресми жол Лелант ауылы арқылы A3074 жолымен ішке қарай жүреді, Порттың үстіндегі Тоуандардың соңғысына жету үшін гольф алаңдарын кесіп өтеді. Төмен жартастарға көтеріліп, жол Каррак Глэдденді айналып, Карбис шығанағына кіреді, содан кейін Сент-Айвс шығанағының теміржол желісімен бірге Сент-Айвс қаласына дейін барады – 19-шы ғасырдан бері суретшілердің сүйікті орны, онда Tate St Ives сурет галереясы мен Барбара Хепворт мұражайы орналасқан. Жол шығысқа қарай Портминстер жағажайынан өтеді және "Аралды" айналып, Портмеор жағажайына қарай солтүстікке бұрылады. Жағалауда қазір Пенвиф ауданының ашық және ежелгі ландшафты көрінеді, оның ішінде Clodgy Point, Hor Point, Pen Enys Point және Carn Naun Point сияқты жабайы төбелер бар. Каррактар жағалаудан жақын жерде орналасқан, жергілікті тұрғындар оны Тюлень аралы деп атайды (және мұнда теңіз түлкілерін жиі көруге болады), содан кейін Зеннор бас және Гурнард бас бар, өйткені жол Морваға жетеді, бірақ ауылдың өзі ішкі жерде орналасқан. Портерас шығанағы – бұл жағалаудағы көптеген кішкентай жартасты шығанақтардың арасындағы тыныштық, бірақ жарлар Боталактағы әйгілі, қолданылмайтын Crowns кенішінен әрі жалғасады. Сент-Жастқа қарай Корнуолл түбегінен, жол оңтүстікке қарай құмды Уайтсанд шығанағына және Сеннен ауылына барады. Құмның соңында жол батысқа бұрылып, соңғы рет Лэндс-Эндке жетеді. Бұл Англияның ең батыс нүктесі. Лэндс-Эндтен өткеннен кейін жол оңтүстікке қарай Порденак-Пойнт пен Нанжизалдан өтіп, Гвеннап-Хедте шығысқа қарай бұрылады. Портгварра деген шағын ауылдан кейін Сент-Леван орналасқан. Келесі шығанақ Порткурноның астында орналасқан. Мұнда ашық аспандағы Минак театры орналасқан және Шығыс кабель компаниясының кабелі жағаға келген, Үндістанмен алғашқы телеграф байланысы орнатылған. Бұл жолдың арғы жағында Логан жартасы орналасқан. Келесі ауыл – Пенберт, содан кейін бірнеше шығанақтар Мертен нүктесі, Боскавен нүктесі және 1965 жылы салынған маяғы бар Татер Ду бастарымен бөлінеді. Ламорна буыны С. Дж. "Ламорна" Берчтің сүйікті орны болған, ол кішкентай коттеджде тұрған. Содан кейін Карн-Дуды айналдырғаннан кейін жол солтүстікке қарай Моусхоул мен Пенли нүктесіне қарай бұрылады. Жолдың бұл бөлігі Ньюлинге баратын жолмен жүреді, бірақ Пауль арқылы ауытқу жолға келушілерге тыныш ішкі жолмен жүруге мүмкіндік береді. Ньюлинде балық аулау порты бар және оны суретшілер тағы да жақсы көреді, ол Ньюлин мектебі деп аталады; ол Пензанспен бірігеді және жол қазір қала арқылы жаяу жүргіншіге, Пензанс теміржол станциясынан өтіп, Маунт шығанағының жағалауындағы теміржолдың қозғалтқыш қоймасынан өтіп, Санкт-Михаил тауының көрінісімен жалғасады. Бұл аралға судың жоғары кезінде, бірақ Маразионнан судың төмен кезінде тас жолмен жетуге болады. Жол енді оңтүстікке қарай бұрылады, Перранутное (немесе Перран) ауылы мен Перран құмдарын өтіп, одан кейін Кэдден нүктесінің мойны арқылы Пруссия Ков пен Бесси Ковқа дейін ішкі аймаққа қарай жүреді. Үлкен құмды жағажай – Праа Сэндс, содан кейін жол Тревавас бас сияқты жарлардың жоғарғы жағына көтеріледі. Бұл аймақта Корнуоллдың тау-кен тарихының көптеген белгілері бар, мысалы, жолға жақын орналасқан Wheal Prosper және Wheal Trewavas сияқты тасталған машина үйлері бар. Портлвеннен өткеннен кейін жол Лоу Бардың шоқ жағалауын кесіп өтеді, артында тұщы су...

Оңтүстік Корнуолл

The Lizard-ды өткеннен кейін жол солтүстікке қарай бұрылады, Housel Bay және Гульельмо Маркони радио тәжірибелері үшін қолданған ғимараттан өтіп, содан кейін Coastguard Station-ы бар Bass Point-ке дейін жалғасады. The Lizard құтқару қайығы станциясы – Kilcobben Cove-дағы қорғалған орын. Cadgwith арқылы өтіп, Kennack Sands арқылы жол Black Head-ке қарай, содан кейін Coverack-ке дейін барады. Lowland Point маңында, Manacles рифі жағажайдан шамамен 1.6 километр (бір миль) қашықтықта орналасқан, көптеген кемелерді қиратқан риф. Жол Porthoustock және Porthallow арқылы өтеді, содан кейін Nare Point маңында Gillan Creek жатыр. Оны өте төмен су кезінде кесіп өтуге болады, бірақ көптеген жаяу жүргіншілер өзен басына қарай Dennis Head-ке жету үшін жолдарды таңдайды, ол Helford River-дің аузында орналасқан. Бұл кең өзеннен өту үшін оның бойымен Helford-қа дейін жүру қажет, солтүстік жағалауда Helford Passage-ке паром бар. Кейбіреулер Gillan Creek-тен Manaccan арқылы Helford-қа дейін қысқа жолмен барады. Өзенді Durgan арқылы Toll Point-тің артындағы ашық суларға қарай ұстанғаннан кейін, жол Falmouth Bay-ін Maenporth, Swanpool және Gyllyngvase жағалаулары бойымен өтіп, Pendennis Castle-дің астындағы маңайдан өтіп, қызықты Falmouth-қа кіреді. Қамал, St Mawes-тегі өзімен бірдей қамалмен бірге, Carrick Roads-тың терең суын шабуылдан қорғау үшін салынған. Осы табиғи бейіт Falmouth-ты маңызды портқа айналдырды, ол Атлант мұхитына батысқа қарай бет алған кемелер үшін соңғы жақсы панала болды. Жол портты St Mawes Ferry және Place Ferry (Fal River Links-ке қараңыз) арқылы кесіп өтеді, содан кейін St Anthony Head және Zone Point арқылы өтеді және солтүстікке қарай Portscatho ауылынан және Gerrans Bay айналасында өтеді. Nare Head-тің арғы жағында Veryan Bay-де Portloe орналасқан. Келесі үлкен соқпақ – Dodman Point, одан кейін жағалау жолы солтүстікке қарай Gorran Haven және Mevagissey балық аулау порты арқылы Pentewan-ға дейін жалғасады, онда бұрынғы тығыз жұмыс істейтін док құммен толып қалған. Содан кейін жол Black Head-ті айналып, Porthpean-ге, содан кейін Charlestown-ға көтеріледі. Бұл St Austell маңындағы қыш құмыра өнеркәсібіне қызмет ететін алғашқы порт болды және бірнеше фильмдерде көрініс тапты, өйткені онда желкенді кемелердің мұралық флоты орналасқан. Carlyon Bay-ден өткеннен кейін жол Par-дың қытай балшығын экспорттауға арналған портына келеді, онда ол док алаңының ішкі бөлігіне өтеді. Ауылдан өткеннен кейін жол Par Sands жағалауына жетеді және Polmear-де Cornwall арқылы жағалаудан жағалауға дейінгі Saints' Way жолымен жалғасады. Содан кейін ол Polkerris арқылы және Gribbin Head айналасындағы жарлықтардың жоғарғы жағымен жүреді. Осы жерден Polperro-ға дейінгі аралық мұралық жағалау ретінде белгіленді. Жол енді Polridmouth (айтылуы "Pridmouth") және Readymoney Cove арқылы Fowey ("Foy") порттарына кіреді, бұл тағы бір тығыз порт, бірақ бұл жолы терең сулық кемелер қаладан жоғары өзенде орналасқан. Фуэй өзенінен Polruan пароммен өтуге болады, одан кейін кең көріністерге ие тік жартастар бар. Lantic Bay-дің артында Pencarrow Head, одан кейін Лантивет шығанағы орналасқан, одан әрі жартастар мен шағын шығанақтар жаз айларында көліктерге тыйым салатын балық аулау ауылы Полперроға әкеледі. Полперродан кейін Talland Bay және Portnadler Bay орналасқан, ал жағалауда Looe Island-тың құс қорығы (сондай-ақ St George's Island деп те аталады) орналасқан. Жол қазір Looe-ға кіреді, Hannafore-ден өтеді, содан кейін Батыс Looe, жеті аралықтағы көпір арқылы Looe өзенінен өткеннен кейін. Жол жартастан жоғары қарай жалғасады, содан кейін Millendreath-қа қарай, содан кейін тағы да жартастармен бірге, тау беткейінің шөптеріне оюланған 60 фут жеті еселенген лабиринттен өтіп, Seaton-ға, Downderry-ге және Portwrinkle-ге дейін өтеді. Уитсэнд шығанағының ұзын жағалауында судың жылдам көтерілуі және әскери атыс полигоны бар, сондықтан жол Tregantle Fort-тың артында Freathy және Rame Head-ке дейін ішке қарай жүреді. Осыдан кейін Penlee Point орналасқан, содан кейін жол солтүстікке қарай Plymouth Sound-қа бұрылады, Cawsand Bay және Mount Edgcumbe Country Park-ін аралап, Cremyll-дегі паромға жетеді. Мұнда Hamoaze өзені орналасқан, Tamar өзені және басқа да өзендердің біріккен сағасы.

Оңтүстік Девон

Кремл паромдары Девон қаласындағы Стоунхаусқа жетіп, қазіргі Плимут қаласын құрайтын Үш қаланың біріне тоқтайды. Жол Стоунхаус казармасы мен Миллбэй доктерінен өтіп, Плимут-Хоуға дейін Плимут сағасын көріп тұрады. Содан кейін Саттон гаванін Мейфлауэр сатысымен кесіп өтеді, одан кейін Каттедаун төбесін айналып, Лайра көпірі арқылы Плим өзенін Плимстокқа дейін кесіп өтеді. Ху көлінің жағасымен жүріп, жол Женниклиф шығанағының үстіндегі ауылға қайта оралады, ол Плимут сағасының бөлігі және ерекше ғылыми қызығушылық тудыратын Жағалаулар мен жарлар табиғи ескерткішінің құрамына кіреді. Вембериден жол шығысқа қарай Саут-Хэмс ауданына дейін Уоррен-Пойнт паромға дейін, Йелм өзеніне жақын, Ньютон-Феррерстің жанындағы жерге дейін созылады. Кингстон маңындағы Ерме өзенін, Ерме сағатында, бір сағат ішінде судан өту қажет. Содан кейін жол Ланнакомб шығанағын айналып, Старт-Пойнтқа және оның маяғына дейін жалғасады, содан кейін Старт-Бэй арқылы 3 миль (5 км) аралығындағы Slapton Sands және Slapton Ley тұщы сулы көлі мен табиғи қорығы арасындағы Дарт өзенінің сағасына және Дартмуттың тарихи портына кірмес бұрын өтеді. Дартмуттан төменгі паромды немесе жолаушылар паромдарын пайдаланып, өзеннен Кингсверге өтеді. Кингсвер – Дартмут бу теміржолының соңғы станциясы, ол Дарт өзені бойымен жүреді, бірақ жағалау жолы кері бағытта ауылдан шығып, «Англияның Ривьерасы» деп аталатын Торбейге жетеді. Ол Брикшемнің тарихи портынан және Гудрингтон, Пейгнтон, Торквей және Баббакомб теңіз жағалауындағы қалаларынан өтеді. Содан кейін жағалау жолы Лабрадор шығанағының үстіндегі орманды жарлардан өтіп, Шалдон мен Тейн өзеніне жетеді. Өзеннен пароммен немесе ұзын Шалдон көпірімен өтетін жаяу жүргіншілер Тейгнмутқа жетеді, одан кейін жағалау жолы Оңтүстік Девон теміржолының теңіз қабырғасымен Хоул-Хедке дейін созылады, онда Парсон мен Клерк жартастары теңізге қарай қарап тұрады. Теміржолдың астынан өтіп, жол басты жолға дейін көтеріледі, ол бірнеше метр жүріп, жардың басына қайта бұрылмас бұрын өтеді (дауылды ауа-райында теңіз қабырғасы қауіпті, сондықтан Тейгнмуттан бастап осы жолды жүру керек). Даулишке кіргенде, жағалау жолы теміржол деңгейіне дейін төмендейді, бірақ жоғары толқын кезінде біршама құрлыққа қарай бағыт қажет. Даулиш Уоррен – бұл Екс өзенінің сағасында орналасқан құмды тіл және табиғи қорық. Жол енді жағалаудан бұрылып, Коквудтан Старкросске дейін Эксе сағасын бойлай жүреді, онда маусымдық Эксмуттан Старкросске дейін паром Эксмутқа қатынайды. Эксе аңғары жолы Старкростан Эксетерге қарай жалғасады, бірақ паром жүрмегенде Даулиш Уоррен немесе Старкросс теміржол станцияларынан Эксмут теміржол станциясына дейін пойызға отыруға болады. Эксмоуттың шығыс жағында жағалау жолы Оркомб биік жеріне көтеріледі. Бұл Юралық жағалаудың басталуы, ол – әлемдік мұра. Келесі қала – Будли Салтертон, одан әрі – Оттер өзені. Содан кейін жол Сид өзенінің сағасында орналасқан Сидмутқа қарай Чизлбери шығанағы мен Ладрам шығанағын бойлай жүреді. Жағажайға жету үшін «Жақыптың баспалдағы» деп аталатын ағаштан жасалған баспалдақпен түсу керек. Сидмут Шығыс Девон АОНБ-мен қоршалған. Сид өзенінің сағасынан шығысқа қарай эрозияның таралуы үлкен алаңдаушылық тудырады. Жарлар қатты эрозияға ұшырап, жардың үстіндегі үйлерге және жаяу жүргіншілерге қауіп төндіреді, ол жардың жоғарғы жағынан өтіп, Лайм шығанағын айналып, Хукен Андерклифтен аулақ жүреді. Содан кейін жол Ситон шығанағын жалғастырады, онда Биер, Биер карьері үңгірлері бар, ол Биер тасының қазылуынан пайда болған адам жасаған үңгір кешені, және Лайм Региске жетуден бұрын Аксмуттан Лайм Регис Андерклифф SSSI және NNR арқылы өтеді.

Дорсет

Дорсет шекарасынан жағалау жолы Лайм-Реджис қаласынан өтеді, онда Кобб бұрандасы «Француз лейтенантының әйелі» фильмінде және фильмнің плакатында көрсетілген. Шығысқа қарай, маршруты Монарх жолымен тоғысқанда, жол Чармут арқылы өтеді, содан кейін Оңтүстік жағалаудағы ең биік нүкте – Алтын Шапқа және Бридпорт маңындағы Батыс шығанағына жетеді, одан Бёртон Брэдстокқа дейін 18 мильдік (29 км) Чесил жағалауының бастауына барады. Эбботсбериде жол Чесил жағалауын қалдырып, Флит лагунасының жағалауымен жүреді, Портленд аралындағы Фортунесвелл және Чизвелл ауылдарының жанында Чесил жағалауының соңына жетеді. Жол Портленд аралын айналып өтеді, Портленд Билл және Веймут және Портленд Ұлттық Жеңілкеншілік Академиясының маяқтарынан өтеді, содан кейін Чизвеллдегі Чесил жағажайы арқылы Уайк-Реджиске (Родуэлл жолымен) және Портленд портының жағалауымен Веймут курортындағы Нот фортына қайтады. Веймутта жағалау жолы Веймут порты мен Вей сағасы бойымен Радипол көліне дейін, қала орталығы арқылы Веймут шығанағының жағалауындағы Эспланадаға дейін және Рингстед шығанағына дейін созылады, оның шығыс жағында Осмингтон Миллс ауылының жанында Уайт Ноут орналасқан. Веймут және Портлендтің айналасында Оңтүстік Дорсет Даунс арқылы баламалы маршрут бар, ол жаяу жолдың қашықтығын 19,25 мильге (31 км) қысқартады. Тек Портленд аралын айналып өтуді қалдыруға болады, бұл саяхатты 21 шақырымға қысқартады. Содан кейін жағалау жолы Батс-Хед, Свайр-Хед, Дёрдл-Дор – «Дорсеттің ең танымал ерекшеліктерінің бірі» деп сипатталған табиғи арка және «Британиядағы ең көп талданған геологиялық орын» – және Лулворт шығанағы арқылы Пурбек аралына қарай бағыт алады. Шығысқа қарай Уорбарроу шығанағының жанында орналасқан Тайнеэм деген қараусыз қалған ауыл және Киммеридж шығанағының жанындағы Киммеридж ауылы орналасқан, оның тасты жағалауы мен толқындардан ойылған платформасы бар. Лулворт шығанағы мен Киммеридж арасындағы жол Лулворт полигоны арқылы өтеді, ол әрқашан жұртшылыққа ашық болмайды. Полигон пайдаланылса, 19 шақырымдық жолмен айналып өту қажет. Содан кейін жағалау жолы Уорт Матраверс ауылының оңтүстігінде орналасқан Сент-Албанс-Хедке жетеді. Сент-Албанс-Хед пен Свандж курорты арасында Дурлстон елдік паркінің табиғи қорығы орналасқан; Уорт-Матраверстен Сванджге дейін жағалау жолы Діни қызметкердің жолымен өтеді. Свандждың солтүстігінде балшықты Баллард Даун орналасқан, оның шығыс ұшы Ескі Гарри тауларының қатарын құрайды – Свандж шығанағы мен Студленд шығанағы арасында теңізге тік жарлы қабаттар, аркалар мен үңгірлер. Бұл жартас Юралық жағалауы әлемдік мұрасының соңғы нүктесін белгілейді. Студленд жағалауының артында кең құмдық төбелер жүйесі псаммозері құрады, ол Студленд түбегінде шақырымдарға созылады. Түбек әлемдегі ең үлкен табиғи порстардың бірі – Пул портының жағалауын құрайды. Студленд жағалауының бір бөлігі Ұлттық қорғағының жалғыз ресми нудистік жағалауы болып табылады. Оңтүстік-Батыс жағалау жолы South Haven Point-те аяқталады, онда естелік тақта орнатылған. Sandbanks Ferry кемесі оны порттың шығыс шетіндегі Пулдің Sandbanks ауданымен байланыстырады.

Қайырымдылық қор жинау

Көптеген адамдар немесе ұйымдар қайырымдылыққа ақша жинау мақсатында жолдың толық немесе бір бөлігін жаяу өтеді.