Кіріспе

Джули Энн Петерстің 2004 жылғы романы «Луна» – Джули Энн Петерстің жасөспірімдерге арналған романы, алғаш рет 2004 жылы жарық көрген.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Луна он алты жасар Реганның өмірін баяндайды, ол үлкен әпкесі Лунаның трансгендер екенін құпия сақтайды. Күндіз Луна Лиам есімді қалыпты мектеп оқушысы болып көрінеді. Ал түнде Луна өзінің нағыз жаны - Лия Мари, қыз болып өмір сүреді. Кейіннен ол өзінің атын Лунаға, яғни "ай" деп өзгертеді, бұл оның шынайы болмысын тек түнде ғана көруге болатынын көрсетеді. Бірнеше жыл бойы тек түнде ғана өзгеріп тұрғаннан кейін, Луна әпкесіне толыққанды әйел болуды қалайтынын айтады. Луна Реганнан оның өзгеру процесіне көмектесуін сұрайды, және ол келіскенмен, Лунаның қауіпсіздігі үшін алаңдайды. Роман Реганның қарындасының шешімін түсіну жолымен дамиды. Реганның орта мектепте оқып жүрген кезінде басқа да қиындықтар туындайды. Ол өмірінің көп бөлігін басқа оқушылардан қашып өтеді, құпиясы ашық болып қалуынан қорқады. Бірақ мектепке жаңа келген Крис оған қызығушылық танытады. Реган Кристің назарына қуанса да, ол одан алшақтап, Лунаға көңіл бөледі. Луна ашыққа шыға бастағанда, әкесі оның өзгешеліктерін байқап, оған еркек рөлін таңуға тырысады. Реганның әкесі Лунаның гей екеніне сенетінін айтады. Ал анасы отбасыдағы шиеленістің күшеюін байқамайды. Тойды ұйымдастырумен айналысқандықтан, анасы үнемі үйден тыс және отбасынан алыс болады. Таңдауына қарсы тұратын шиеленістер мен жағымсыздықтарға қарамастан, Луна өзінің кім екенін сезінетін адам болу үшін күреседі. Оның жанында Реган өз пікірін білдіруге, өзін-өзі бағалауға үйреніп, өзі болғысы келетін адамды табады.

Кейіпкерлер

Риган: Бұл оқиға Риганның көзқарасынан баяндалады. Ол 16 жастағы, орта мектептің екінші сыныпында оқитын қыз. Трансгендер болып табылатын "бауырының" құпиясын сақтау үшін ол басқа оқушылардан қашып жүреді, бірақ көрші отбасында бала күтімімен айналысады. Ол операның жанкүйері. "Бауыры" толыққанды әйелге айналуды шешкенде, Риган оны қолдайды, бірақ көкейкесте алалалық сезімдер күшейеді. Сонымен қатар, Крис есімді жаңа оқушы оған қызығушылық танытады, және Риган өзін алыс ұстағанына қарамастан, оған тартылатынын сезінеді. Лиам/Луна: Лиам – жоғары мектептің тартымды соңғы сынып оқушысы және Риганның "бауыры". Күндіз ол қарапайым мінезді студент және компьютер бағдарламашысы/жинаушы. Ол жақын досы Эллимен бірге шағын бизнес жүргізеді. Алайда, ол өзін әйел ретінде сезінеді және түнде "Лиа Мари" деген атпен қыз ретінде киінеді. Оқиғаның басында Лиам әйел есімін Луна деп өзгертеді, себебі ол тек түнде ғана өзгеріске ұшырай алады. Оқиға дамыған сайын Лиам толыққанды өзгергенін қалайды және Луна ретінде жұрт алдына шыға бастайды. Апасының қолдауымен Луна өзгеріске баруға және өзінің кім екенін көрсетуге шешім қабылдайды. Крис: Крис – Лиам мен Риганның орта мектебіне жаңа келген оқушы. Риган оны химия сабағында кездестіреді және олар зертханада жұптас болады. Жаңа болса да, ол бейсбол командасына ілігіп, танымал болады. Крис Риганды ұната бастайды, бірақ ол аса танымал емес және одан қашықтап кетеді. Ол Риганды жақсырақ танып, онымен кездесуге тырысады, бұл Риганның ішкі қайшылықтарын тудырады. Элли: Элли – Лиамның жақын досы. Олар тығыз байланыста болғанымен, Элли Лиамның құпиясын білмейді және жасырын түрде олардың бірге болуын тілейді. Ол Лиаммен бірге компьютермен жұмыс істейді және Риганмен де араласады. Элли Лиамның құпиясын білгенде ашуланып, одан және Риганнан қашып кетеді, бірақ кейін бұл жағдайға келiсiм жасайды. Джек (Әке): Реган мен Лиамның әкесі Джек Sears дүкенінде сатушы болып жұмыс істейді. Оның ойынша, ер адамдардың мінезі еркекше, ал қыздардың мінезі нәзік болу керек. Ол балаларын жақсы көреді, бірақ Лиамның спортпен айналыспауы және басқа да "еркектерге тән" іс-әрекеттерге қатыспауы оны таң қалдырады және оның "ұлы" гомосексуал болуы мүмкін деп ойлайды. Ол трансгендерлік адамдар туралы түсініксіздікпен қарады және Луна оған ұл болып туғанына қарамастан, қыз болуға тиіс екенін айтқанда ашуланады. Патрис (Анасы): Патрис – Реган мен Лиамның денсаулығы нашар анасы. Үйде отырып бала тәрбиелегеннен кейін, ол үйлену тойларын ұйымдастырушы болып жұмыс істейді. Ол жұмысына толыққанды беріліп, көбінесе отбасына және туындайтын мәселелерге мән бермейді. Лиамның жас кезінде гендерлік дискомфортын байқаса да, ол оған көз жұмады. Лиам үлкейген сайын оған немқұрайлы қарағанымен, ол және Лиам Джекпен күрделі қарым-қатынаста болады. Патрис Джек Луна туралы білсе, Лиамды үйден қуатынын біледі, сондықтан ол Лунаға тікелей қарсы емес. Шындығында, Патрис Лунаның дәрі-дәрмектерінің жоқтығына көз жұмады, бірақ Лиамның өзін-өзі өлтіруге бейім екенін біледі, Элиске: "Менің ойымша, бұл сіздің шаруаңыз емес" дейді, Лиамды Луна ретінде көргеннен кейін Элиса Патриске оның психикалық ауруы бар ма деп сұрайды және дәрігеріне эстроген рецептін ертерек беруді сұрайды (кітапта Луна трансгендерлік гормоналдық терапиядан өтеді, анасының менопаузалық гормоналдық терапиясынан алынған гормондарды қолданады) эстрогеннің қалай кеткенін сұрамай. Патрис Джекке Луна туралы білдіргісі келмейді, өйткені Лиамды жоғалтудан қорқады, сондықтан Лиамның гендерлік дискомфортын жасырып, Лунаға жасырын түрде көмектеседі. Реганмен бетпе-бет келгенде, Патрис "мен бұған шыдамаймын" деп мойындайды және отбасының ыдырауына қарамастан, оны елемеуді жалғастырады.

Кіші әріптер

Хойт Дусет: Реганның мектебіндегі жоғары сынып оқушысы, Реган оны бұрынғы қорлаушы ретінде таниды және оған деген ашуын білдіреді. Ол Лиамды трансгендер болғаны үшін жиі мазалайды. Мистер Брушак: ол Реганның химия пәнінің мұғалімі. Крис пен Реган оны сексист деп есептейді, сондықтан ол қыздарға "Химия – сұлулық байқауы емес" деп, көзілдірік кию керектігін айтады. Кармен: Реганның естеліктерінде ғана көрінеді, ол Реганның бұрынғы ең жақсы досы болған, бірақ Реган адамдардан қашықтауға шешім қабылдаған. Операға деген ортақ құмарлықтары оларды жақын достарға айналдырған, содан кейін олар қыздар тобымен пижама кешін өткізеді. Лиам кешіккен қонақ ретінде келеді де, билеу кезінде Лұнаны (сол кезде Лия Мари) жасырын түрде аңғартып алады. Қыздар оның гомосексуал екеніне күдіктенеді және осыдан кейін Реганнан алыстайды. Матера отбасы: Реган Реганның отбасының көршілері Элис және Дэвид Матераның үш баласын бағады. Ол оларды "үлгілі отбасы" деп санайды және оларға бағышталғанды жақсы көреді. Тери Линн: Луна толық трансгендер болуға шешім қабылдағаннан кейін, ол зерттеу жұмыстарын жүргізеді және әйелге толық айналған Тери Линннің тарихымен танысады. Ол Лунаға өзгеріске баруға және өз шешімінен бас тартпауға шабыттандырады және ынталандырады. Романның соңында Луна қолдау алу үшін Тери Линннің ізбен жүреді.

ЛГБТ мазмұны мен тыйым салу

Луна – Кэрол Плам Уччидің «Лени Гарверге не болды?» романынан басқа, трансгендер кейіпкері бар алғашқы жасөспірімдер романы, ондағы басты кейіпкер трансгендер деп қабылдануы мүмкін. Питерс трансгендер адамның бұрынғыша ойланғандай, гомосексуализмнің бір түрі емес екенін көрсетті. Роман Техас штатының шектеуге алынған/тыйым салынған кітаптар тізіміне енген, себебі онда гендерлік идентичность және гомосексуализм тақырыптарымен қатар, қабақты тіл де қолданылған.