Шлезвиг-Гольштейн ұлттық паркі: Германияның Вадден теңізіндегі табиғат аясы. 1985 ж. құрылған, бірегей флора мен фаунасы бар. Саяхаттап көруге арналған аймақ!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шлезвиг-Гольштейн ұлттық паркі (Германия)
National Park in Schleswig Holstein, Germany
Шлезвиг-Гольштейн Вадден теңізі ұлттық паркі – Германияның Вадден теңізі аймағындағы Шлезвиг-Гольштейнде орналасқан ұлттық парк. Ол 1985 жылдың 1 қазанында Шлезвиг-Гольштейн парламентімен, 1985 жылдың 22 шілдесінде қабылданған Ұлттық парк туралы заңмен құрылды және 1999 жылы айтарлықтай кеңейтілді. Төменгі Саксония Вадден теңізі ұлттық паркі, Гамбург Вадден теңізі ұлттық паркі және Эльба сағасының табиғат қорықтарына жатпайтын бөліктерімен бірге, Вадден теңізінің Германия бөлігін құрайды. Ұлттық парк солтүстіктегі Германия-Дания теңіз шекарасынан басталып, оңтүстікте Эльба сағасына дейін созылады. Солтүстік Фризия аймағында geest негізіндегі және батпақты аралдар, сондай-ақ құлақсыз аралдар (Halligen) төңірегіндегі лайлы жерлер кіреді. Бұл жерде лайлы алқаптардың ені кейбір жерлерде 40 км-ге жетеді. Оңтүстіктегі аймақтарда аса ірі құмдықтар орналасқан. Шлезвиг-Гольштейн бөлігінде Вадден теңізіне тән өсімдіктер мен жануарлардан басқа, дельфиндер, шелдукс және теңіз шөптері (eelgrass) көптеп кездеседі. 4410 км² аумағымен Германиядағы ең ірі ұлттық парк болып табылады. Оның 68% аумағы тұрақты түрде су астында, ал 30% мерзімік түрде құрғақ болады. Құрлық бөлігі негізінен тұзды батпақтардан тұрады. 1990 жылдан бері ұлттық парк, Солтүстік Фризияның Halligen аралдарымен бірге, ЮНЕСКО таныған биосфера ретінде белгіленген. 2009 жылдың 26 маусымында Германия мен Нидерландының басқа Вадден теңізі аймақтарымен бірге, салыстырмалы түрде бұзылмаған суаралық экожүйесі мен бірегей биологиялық әртүрлілігі үшін ЮНЕСКО Дүниежүзілік мұра тізіміне енгізілді.
The Schleswig Holstein Wadden Sea National Park (Nationalpark Schleswig Holsteinisches Wattenmeer) is a national park in the Schleswig Holstein area of the German Wadden Sea. It was founded by the Parliament of Schleswig Holstein on 1 October 1985 by the National Park Act of 22 July 1985 and expanded significantly in 1999. Together with the Lower Saxon Wadden Sea National Park, the Hamburg Wadden Sea National Park and those parts of Elbe estuary which are not nature reserves, it forms the German part of the Wadden Sea. The national park extends from the German Danish maritime border in the north down to the Elbe estuary in the south. In the North Frisian area, it includes the mudflats around the geest based and marsh islands and the Halligen (undyked islands). There, the mudflats are 40 km wide in places. Further south lie areas of mudflats which contain particularly large sandbanks. In addition to the plants and animals that are typical of the entire Wadden Sea, especially large numbers of porpoise, shelduck and eelgrass may be seen in the Schleswig Holstein part. With an area of 4410 km ² it is by far the largest national park in Germany. Some 68% of its area is permanently under water and 30% is periodically dry. The land element consists mainly of salt marshes. Since 1990, the national park, including the North Frisian Halligen, has been designated as a UNESCO recognised biosphere. Together with other German and Dutch Wadden Sea areas it became a UNESCO World Heritage Site on 26 June 2009 because of its relatively undisturbed intertidal ecosystem and its unique biodiversity.
Ұлттық парк аумағы
Ұлттық парк Шлезвиг-Гольштейннің Солтүстік теңіз жағалауынан басталып, солтүстікте Дания шекарасына дейін, оңтүстікте Эльба сағасына дейін созылады. Солтүстік аймақта (шамамен Амрумға дейін) ұлттық парк шекарасы он екі теңіздік шақырымдық аумақтық шекке дейін жетеді; оңтүстікке қарай ол үш теңіздік шақырымдық шекараға дейін созылады. Құрлық жағынан теңізге қарай жағалаудан 150 метр қашықтықта орналасқан. Теңіз қорғаны мен қорғандардың алдындағы жағалау ұлттық парктің құрамына кірмейді; жағажайлар көбінесе қорғалатын аймақтан тыс қалады. Сонымен қатар, ұлттық парктің құрамына теңіздегі тұрғын аймақтар кірмейді, оның ішінде бес неміс Солтүстік Фризия аралдары және Лангенесс, Хуге, Грод, Оланд және Нордстрандишмуордың үлкен Халлиген аралдары кіреді. Парктің бір бөлігі Трисшен, Блауорт немесе Солтүстік Фризияның кедергілі аралы сияқты адам тұрмайтын аралдардан, аралшықтардан және Халлигендерден тұрады. Германияның табиғи аймақтарының жіктелуі бойынша, ұлттық парк ауданы Шлезвиг-Гольштейн батпақтарының "Шлезвиг-Гольштейн Вадден теңізі, аралдар және Халлиген" аймағына және Неміс шығанағының негізгі бөлігіне жатады. Ұлттық паркті екі аймаққа бөлуге болады. Солтүстік бөлігі, Дания шекарасы мен Эдерштедт түбегі аралығында Солтүстік Фризия бөлігін құрайды; ал Эдерштедт түбегінің оңтүстік жағалауынан Эльба сағасына дейін Дитмаршен бөлігі орналасқан. Солтүстік Фризия Вадден теңізі, Дания Вадден теңізімен бірге Солтүстік теңізге жатады. Оны Солтүстік Фризия аралдары мен Халлигендер ашық теңізден қорғайды. Аралдар негізінен материктің бөлініп кеткен бөліктерінен пайда болған, көбінесе су тасқыны салдарынан. Сазды жазықтар қорғалып, жазықтар мен теңіз арасындағы шекара көбінесе анық байқалады, себебі біріншісі үлкен аралдардың шығысында, екіншісі олардың батысында орналасқан. Ірі өзен сағалары жоқ, ал толқындардың биіктігі екі метрден төмен. Солтүстік Вадден теңізінде мұз дәуірінде пайда болған жартастар сақталған, сондықтан мұнда, әдеттегідей тегіс болатын жағалауда ең биік нүктелер орналасқан. Дитмаршен бөлігі мен Эльба және Эйдер сағалары арасындағы оңтүстік жағалау Вадден теңізінің орталық бөлігін құрайды. Үш метрден асатын толқындардың биіктігі аралдардың пайда болуына кедергі келтірген. Кейбір құмдықтар теңізден көтеріледі, бірақ тек Тришен ғана топан судан қорғалған және тұзға төзімді өсімдіктердің өсуіне мүмкіндік беретін биіктікте орналасқан. Геологиялық тұрғыдан ұқсас Шығыс Фризия аралдарымен салыстырғанда, Тришен әлдеқайда кішкентай және жас. Адамдар аралды нығайтуға жасаған барлық әрекеттері сәтсіз аяқталды. Бірнеше ірі сағалардың болуы орталық Вадден теңізіндегі тұздылық деңгейін төмендетіп, оның ауытқуын күшейтеді.
The national park covers an area from the North Sea coast of Schleswig Holstein by the Danish border in the north to the Elbe estuary in the south. In the northern area (roughly as far as Amrum), the national park boundary extends to the twelve mile territorial limit; to the south it reaches to about the three mile line. On the land side it runs in the sea 150 metres off the coast. Sea dykes and the foreland immediately in front of the dykes are not part of the national park; beaches are thus largely excluded from the protected zone. Also excluded from the national park are the inhabited areas in the sea, including the five German North Frisian Islands and the larger Halligen islands of Langeness, Hooge, Gröde, Oland and Nordstrandischmoor. Part of the park comprises uninhabited islands, islets and Halligen, such as Trischen, Blauort or the North Frisian Barrier Island. Under the classification of the natural regions of Germany the national park area belongs to the "Schleswig Holstein Wadden Sea, Islands and Halligen" region within the Schleswig Holstein Marshes, and to the major unit of the German Bight. The national park can be divided into two areas. In the north, between the Danish border and the peninsula of Eiderstedt is the North Frisian part; on the south coast of Eiderstedt up to the Elbe estuary is the Dithmarschen part. The North Frisian Wadden Sea, together with the Danish Wadden Sea, belongs to the North Sea. It is screened from the open sea by the North Frisian Islands and the Halligen. The islands were mainly formed from elements of the mainland, which became separated, mainly as a result of flood disasters. The mudflats are protected and the transition between the flats and the sea is often clearer, because the former lie to the east of the large islands and the latter to the west of them. There are no major river estuaries and the tidal range is relatively low at less than two metres. In the northern Wadden Sea there are still geest cliffs formed in the ice ages, so that the highest elevations occur here on the coast in an otherwise very flat area. The Dithmarschen part and the south coast between the Elbe and Eider estuaries form the central part of the Wadden Sea. A tidal range of over three metres has largely prevented the formation of islands. Some sandbars emerge from the sea, but only Trischen is high enough and safe enough from storm surges, to allow saltwater loving vegetation to grow. Compared to the geologically similar East Frisian Islands of the southern Wadden Sea, Trischen is considerably smaller and younger. All attempts by human inhabitants to fortify the island have failed. With several large estuaries the salinity in the central Wadden Sea is lower than in the rest of the Wadden Sea and is subject to higher fluctuations.
Ұлттық парктің қорғалатын аймақтары
Ұлттық парк әртүрлі қорғаныс деңгейлеріне сәйкес келетін екі аймаққа бөлінеді. 1-аймақтың көлемі 162 000 га және ол ұлттық парктің барлық аумағының үштен бір бөлігін құрайды. Аймақ 12 ірі бөлімнен тұрады, олардың барлығында батпақты жерлер, суаралық сазды-балшықты жазықтар, аралас шөгінділі балшық, құмдық, тасқынды саздықтар, сондай-ақ тұрақты түрде сумен жабылған терең және жазық аумақтар (sublittoral) бар. Бұған қоса, жағалау құстарының көбейетін жерлері, ескектердің құм сілкіністері, көшпенді құстардың қанат тастайтын орындары немесе табиғи беткей құрылымы бар геоморфологиялық маңызды аймақтар сияқты сезімтал жерлердің маңындағы кішігірім бөлімдер де бар. 1-аймақ негізінен жұртшылыққа жабық. Бірақ, жағалауға тікелей шектесетін сазды жазықтарға, балық аулауға және сазды жазықтарға бағытталған экскурсияларға рұқсат беріледі. Хинденбург дамбасының оңтүстігінде, Силт құрлық жағына қарай, бірінші аймақтың пайдаланылуына толық тыйым салынған (Нөлдік пайдалану аймағы). Бұл аймақтың ауданы 12 500 га, оның 3500 га тұрақты түрде сумен жабылған. 2-аймақ бірінші аймақтың айналасында "буферлік аймақ" болып табылады, ондағы пайдалану мүмкіндігі тұрақты сипатта болуы мүмкін. Сильт жағажайының батысында орналасқан 2-қорғау аймағында 124 000 га аумақты кіші киттер, мысалы, қарапайым дельфин қорғалатын аймақтары бар. Бұл дельфиндердің маңызды көбею ортасы, олардың саны 20 ғасырда Солтүстік теңізде шамамен 90 пайызға төмендеген. Ауданда жүзу, желкендеу немесе дәстүрлі шабақ аулау сияқты іс-шараларға рұқсат беріледі, ал халықаралық өнеркәсіптік балық аулау, гидроциклдер, 12 түйінден асып түсетін кеме жылдамдығы, әскери қызмет және пайдалы қазбаларды игеру (құм, қиыршық тас, газ, мұнай) болдырмау керек.
The national park divides into two zones that correspond to different levels of protection. Zone 1 has a size of 162.000 ha and covers a third of the whole national park. The zone consists of 12 bigger units which all contain marshland, intertidal estuarine mudflat, mixed sediment mudflat, sand flat, tidal creeks as well as deep and flat areas that are permanently under water (sublittoral). Additionally there are smaller units around sensible places like breeding areas of coastal birds, sandbars of seals, places where migratory birds moult or geomorphological meaningful areas with natural surface structure. Zone 1 is principally closed for the public. Exceptions are made for the mudflat areas directly bordering the coastline, some routes for guided mudflat hiking tours and fishery. South of the Hindenburgdamm, facing the landside of Sylt, a human use of the first zone is completely prohibited (Zero use zone). This part is 12.500 ha big, whereof 3500 ha are permanently covered with water. Zone 2 forms a ‘buffer’ around the first zone, in which a sustainable use is possible. In protection zone 2 west of Sylt´s coast locates a protection area for small whales, e. g. the common porpoise, with a size of 124.000 ha. It is an important reproduction area of the porpoise, whose population declined about 90 per cent in the North Sea during the 20th century. Activities like swimming, sailing or traditional crab fishing are still allowed in the area, while international industry fishing, jet skis, ship velocities over 12 knots, military activities and resource exploitation (sand, grit, gas, oil) should be prevented.
Құрлық, теңіз және саздықтар
Солтүстік теңіз жағалауы өте жазық, мұхит түбінің тереңдеуі бір километрге шамамен бірнеше сантиметрді құрайды. Күнделікті екі рет жоғары толқын құм, саз және лайды Вадден теңізіне әкеледі. Шлезвиг-Гольштейннің Вадден теңізі бөлігіндегі толқын биіктігі 1,5 м мен 3,7 м аралығында, солтүстіктен оңтүстікке қарай артады. Ең төменгі толқын Силт аралының солтүстік жағалауында, ал ең жоғарғысы Оңтүстік Дитмаршенде байқалады. Вадден теңізінің барлық аймақтарында судың толқып кіруіне кеткен уақыт, кері толқып кетуіне кеткен уақыттың 85% құрайды. Сондықтан кіріп келген су ағыны күштірек, ал төменгі толқын жоғары толқынмен әкелінген шөгінділерді алып кетуге жеткілікті күшке ие емес. Ұлттық парктің 2/3-ден астамы сумен жабылып жатыр (sublittoral), 30% -ы төменгі толқын кезінде құрғап, жоғары толқын кезінде суға толатын лайлы алқаптар (eulittoral). Қалған бөлігі – белгілі бір жағдайларда ғана суға батып, құрғақ жерді құрайтын аймақ (supralittoral). Су алаптарында парктің жағалау бөлігімен қатар, Листер Тиф, Хеверстром, Пурренстром, Вессельбурнер Лох және Пип сияқты үлкен толқын ағындары бар. Лайлы алқаптың сыртында Оңтүстік Солтүстік теңізден Норвегия шұңқырына қарай тұрақты күшті ағын жүріп өтеді. Еуропаның ірі өзендерінің (Рейн, Эльба сияқты) сағаларының әсерінен ағынның тұздылығы 20-30 псу, мұхиттың тұздылығынан төмен, ал өзен сағаларынан жоғары.
The North Sea coast is very flat; in places the ocean floor only descends a few centimetres per kilometre. Twice a day the high tide carries sand, clay and silt into the Wadden Sea. The tidal range in Schleswig Holstein´s part of the Wadden Sea accounts for between 1.5 m and 3.7 m, increasing from north to south. The lowest tidal ranges occur on Sylt's north coast, the highest in southern Dithmarschen. Everywhere in the Wadden Sea the amount of time the water needs to stream in is only 85% of the time it needs to run off again. Therefore the current of the water coming in, is much stronger and the low tide does not have the power to remove the sediments the high tide accumulated. Over 2/3 of the national park are covered with water permanently (sublittoral), 30% of mudflat that is lying dry during low tide and gets flooded with water during high tide (eulittoral). The rest is land area that only gets flooded under certain conditions (supralittoral). The water areas contain the offshore part of the park as well as huge tidal currents like the Lister Tief, the Heverstrom, the Purrenstrom, the Wesselburener Loch or the Piep. Outside the mudflat area runs a constantly strong current from south to north, coming from the southern North Sea and going on to the Norwegian Trench. Owing to the river mouths of several big European waters (like the Rhine or Elbe), the current´s salinity of 20–30 psu lies below that of the ocean, and above that of the river mouths.
Флора мен фауна
Вадден теңізі аймағының қоршаған ортасын тұзды су, толқын және күшті жел сипаттайды. Осындай жағдайға тек өте маманданып дамыған организмдер ғана төтеп бере алады. Вадден теңізінде тіршілік ететін балықтар, көбейетін құстар және көптеген теңіз сүтқоректілері оны балалар бағасы ретінде пайдаланады. Сонымен қатар, көктем және күз мезгілінде Вадден теңізіне қоныс аударатын құстардың үлкен топтары оны тамақтандыру ортасы ретінде пайдаланады. Шлезвиг-Гольштейннің Вадден теңізінде шамамен 700 түрлі өсімдік және 2500 түрлі жануар кездеседі, олардың 10%-ы эндемик болып табылады. Су көк шөптері теңіз организмдеріне тіршілік ортасын қамтамасыз етеді және ақ қаздың (Branta leucopsis) маңызды тамақ көзі болып табылады. Тұзды батпақтар ашық теңіз бен құрлық арасындағы көшімдік аймақта басым болып табылады. Олардың суға бату жиілігі жылына 10-250 ретке жетеді, бұл толқындардың биіктігіне байланысты. Тұзды батпақтар жергілікті тұздылық деңгейіне қарай әртүрлі аймақтарды құрайды. Суға ең көп батуға ұшырайтын төменгі батпақ аймағының тұздылығы, биік орналасқандықтан сирек суға батуға ұшырайтын жоғарғы батпақ аймағына қарағанда жоғары болады. Жергілікті тұзды батпақтарда шамамен 50 түрлі гүлді өсімдіктер кездеседі. Төменгі жазықтарда тұзды шөп (Puccinellia maritima), теңіз жұлдызы (Hordeum marinum), теңіз блиті (Sueda maritima) және теңіз портулагы (Halimione portulacoides) сияқты өсімдіктер өседі. Биік жазықтарда өсімдік түрлерінің әртүрлілігі жоғары. Көбінесе жағалаудағы жүздік (Centaurium littorale), қызыл көздік (Odontites rubra), теңіз қалампыры (Plantago maritima) және қашық саз (Carex distans) өсімдіктері кездеседі. Құм төбелерде өсімдіктердің аз ғана мөлшері табылса да, экстремалды жағдайларға байланысты тек кейбір құмдық шұңқырлар өседі. Жаңбырға толы құмдық аңғарлар саздықтың өсімдіктеріне ұқсас, мысалы, мақта шөбі (Eriophorum angustifolium), росянка немесе саздық жәнтібілек (Gentiana pneumonanthe) сияқты өсімдіктер өседі. Ұлттық саябақ басқармасы, порттық иттіктердің үштен бірі санау кезінде жүзіп немесе аң аулап жүргенін болжады, сондықтан олардың санын түзету қажет болды. Сұр иттіктердің саны 140 басқа жетеді және олар негізінен Амрум аралының жанындағы "Юнгнаменсанд" және "Кнобсанд" құмдықтарында шоғырланған.
Saltwater, tide and strong winds characterize the environment in the Wadden Sea area. Only extremely specialized organisms can cope with the conditions. Fishes, breeding birds and most of the marine mammals living in the Wadden Sea use it as nursery. Besides that, giant flocks of migratory birds visit the Wadden Sea regularly in spring and fall using it as a food source. In the Wadden Sea of Schleswig Holstein you can find about 700 plant and 2500 animal species, of which 10% are endemic. Eelgrass areas provide habitats for marine organisms and are an important food source for barnacle geese (Branta leucopsis). Salt marshes are the dominant landscape in the transition zone between open sea and inland. They are regularly flooded between 10 and 250 times a year depending on the tidal range. Salt marshes build different zones relative to the local salinity. The lower marsh zone which is flooded the most has a higher salinity than the upper marsh zone which is less frequently flooded because of the higher elevation. In total about 50 species of flowering plants can be found in the local salt marshes. In low elevation areas plants like common salt marsh grass (Puccinellia maritima), sea aster (Hordeum marinum), sea blite (Sueda maritima) and sea purslane (Halimione portulacoides) are characteristic. High elevation areas are a lot more diverse in plant species. Common plants are seaside centaury (Centaurium littorale), red eyebright (Odontites rubra), see plantain (Plantago maritima) and distant sedge (Carex distans). In the dunes small amounts of plants can be found; due to the extreme conditions only some dune heaths grow there. The rain laden dune valleys resemble the vegetation of a marsh, with plants like cotton grass (Eriophorum angustifolium), drosera or marsh gentian (Gentiana pneumonanthe). The National Park Administration assumed that one third of the harbour seal population was swimming or hunting during the counting so the number had to be adjusted. The grey seal population consists of 140 animals and is mainly located on the "Jungnamensand" sand bar and the "Knobsand" sand bars near the island Amrum.
Құрт-құмырсқалар
Вадден теңізінде жәндіктердің кездесетін орындары өте аз. Ұлттық саябақта тіршілік ететін 2000-нан астам арнайы түрлердің көбісі тұзды батпақтарда табылған. Қиын қоршаған орта жағдайларының (мысалы, тұздылық немесе жиі су тасу) салдарынан жәндіктерге, әсіресе дернәсілдерге тірі қалу қиын. Негізгі тірі қалу стратегиясы – топыраққа немесе өсімдіктердің ішіне жасыру. Олар тамақ ретінде тұздылығын жоғалтқан өсімдіктердің бөліктерін жақсы көреді. Белгілі мысалдардың бірі – "Halligflieder Spitzmaus Rüsselkäfer" немесе "Strandwegerichgallrüsselkäfer" (Mecinus collaris), олар белгілі бір өсімдікте тіршілік етеді. Ал керемет тұзқұйрығы (Bledius spectabilis) лайлы топыраққа түтік қазып жасайды. Теңіз лавандасы сирек кездесетін Salzwiesen Kleinspanner (Scopula emutaria) гусеницасының тамағы болып табылады. Оның бар екені тек Силт және Амрум аймақтарының жағалауында ғана анықталған.
The Wadden Sea only has a few places where insects are found. Nearly all of the 2000 highly specialized species which are known to live in the national park can be found in salt marshes. Due to the difficult environmental conditions (for example salinity or frequent flooding), it is hard to survive for insects, especially in the larval state. The main survival strategy is hiding in the soil or inside plants. As nutrition they prefer parts of the plants that have already released the saltwater. Relatively well known examples are the "Halligflieder Spitzmaus Rüsselkäfer" or the "Strandwegerichgallrüsselkäfer" (Mecinus collaris) that live in the particular plant. In contrast the magnificent salt beetle (Bledius spectabilis) digs a tube in the mudflat. Sea lavender serves the caterpillar of the seldom seen Salzwiesen Kleinspanner (Scopula emutaria) as nutrition. Its existence can only be proven in the coastal area of Sylt and Amrum.
Ұлттық паркті пайдалану
Ұлттық паркте Шлезвиг-Гольштейнде 70 көршілес қауым бар, онда 290 000 адам тұрады. Сонымен қатар, жыл сайын ұлттық паркті шамамен 15 миллион адам аралайды. Вадден теңізі ұлттық паркінің аумағы туризм, балық шаруашылығы, мұнай өндіру, жағалауды қорғау, мал жаю, теңіз және әуе көлігі, құм мен қиыршық тас алу, мидия өсіру және кейде әскери қару сынақтары үшін пайдаланылады. Пайдаланудың көп бөлігі жағалауға жақын немесе жағалауда орналасқан, сондықтан теңіз жағындағы аймаққа адамның ықпалы аз немесе мүлдем жоқ. 1987 жылдан бері Вадден теңізінің экожүйесіне едәуір зиян келтірмейтін пайдалану түрлеріне заңмен рұқсат беріледі. Мысалы, ғылыми зерттеулер немесе білім беру мақсатында өсімдіктердің шағын мөлшерін жинау. Салдары бойынша туристердің қолдауы жоғары болғанымен, сауалнамалар жергілікті тұрғындардың да Вадден теңізі ұлттық паркін қолдайтынын көрсетеді. SÖM есебінің 2017 жылғы мәліметтері бойынша, Дитмаршен және Солтүстік Фризия аймақтарының халқының шамамен 85% ұлттық парктің жалғасуын жақтасады. 2009 жылдан бері қолдау көрсеткіші 80%-дан төмен болған емес. 10% жағдайларда белгілі шарттар орындалса қолдайтындарын айтқан, ал тек 2% ғана Вадден теңізі ұлттық паркінің жалғасуына қарсы дауыс береді. Ұлттық парктің құрылуына қарсы дауыс беретін жергілікті тұрғындар балық аулау, су спорты және қорғалатын аумаққа қол жеткізу сияқты қосымша шектеулер енгізілуінен қорқады. Әйелдер мен жастар ерлерге және егде жастағы адамдарға қарағанда ұлттық паркті жағымды бағалайды. Ұлттық парктің басқармасының жергілікті тұрғындармен байланыс және білім беру жұмысының нәтижесін бағалау қиын. Басқарма ұлттық парктің аумағындағы ауыл шаруашылығын шектеуде қиындықтарға тап болып отыр, себебі Вадден теңізі ұлттық паркі құрылғанға дейін бұл аймақта ауыл шаруашылығы өте дамыған емес. Сонымен қатар, ұлттық парк құрылғаннан кейін 32 жыл өткеніне қарамастан, жергілікті тұрғындардың тек 14% ғана өздері тұрып жатқан Вадден теңізі аумағының ұлттық парк мәртебесіне ие екенін біледі. Бұл мақсатқа туризмнің оң әсері мен аймақтың жақсы беделі арқылы қол жеткізіледі. Вадден теңізі ұлттық паркі неміс туристері үшін дәстүрлі түрде танымал демалыс орны болып табылады. Ресми статистикаға сәйкес, 1,5 миллион демалыс шебуші жағалау аймағында, аралдарда және Халлиг аралдарында 8,4 миллион түндік жатады.
The national park has 70 neighbouring communities in Schleswig Holstein with 290.000 people living there. Additionally approximately 15 Million people visit the national park every year. The area of the Wadden Sea National Park is harnessed by tourism, fishery, oil production, coastal defence, grazing, maritime traffic and air traffic, withdrawal of gravel and sand, mussel cultivation and sometimes used for military weapon testing. Most of the utilisation is located directly near or at the coast, so the seaward area is more or less unaffected by human influences. Since 1987 utilisations, which hardly affect the ecosystem Wadden Sea at all, are allowed again by law. Such utilisations are e. g. collecting small amounts of plants for science or education. Besides being highly approved by tourists, the surveys suggest that locals have high rates of consent for the Wadden Sea National Park as well. According to the SÖM report 2017 about 85% of the population of Dithmarschen and North Frisia would vote for a continuation of the national park. Since 2009 the approval rates haven’t gone below 80%. 10% of the samples would vote for a continuation under certain circumstances. Only 2% would vote against a continuation of the Wadden Sea National Park. Locals, who would have voted against the national park, fear further limitations for example in fishery, aquatic sports and accessibility of the conservation area. Women and young adults evaluate it more positively than men and elder persons. It is hard to quantify the effects of the communication and education efforts of the National Park Administration with the locals. The administration has trouble in limiting the agriculture in the national park area, mainly because there hasn't been much agriculture in the first place before the Wadden Sea National Park was founded. Also, even 32 years after the creation of the national park, only 14% of the local people actually know that the Wadden Sea area which they are living adjacent to has the conservation status of a national park. The goal is reached by positive backlash on tourism and reputation of the region. The location of the Wadden Sea National Park is a traditionally popular destination for German tourists. The official statistics show that 1.5 million holidaymakers generate 8.4 million overnight stays in the adjacent coastal area, islands and Hallig islands.
Ұлттық парк туризмі
Ұлттық парк мәртебесі Солтүстік теңіз аймағына келетін туристердің санын қаншалықты арттырғаны белгісіз. Ұлттық парк аймағына жақын орналаспаған әкімшілік аудандармен салыстырғанда, Вадден теңізі ұлттық паркіне жақын әкімшілік аудандарда туристер санының өсу қарқыны айтарлықтай жоғары емес. Дегенмен, 2014 жылы Солтүстік теңіз аймағында демалыс жасауды жоспарлаған адамдардың 17%-ы ұлттық паркке бару шешімін қабылдады, деп хабарлайды SÖM есебі. Бұл туристер 89 миллион еуро көлемінде таза табыс әкеледі, бұл 4741 адамның кірісіне тең. INTERREG IV B PROWAD жобасы аясында тағы бір сауалнама жүргізіліп, адамдардан ұлттық парк мәртебесінің Солтүстік теңіз аймағына саяхат жоспарлау кезінде олардың шешіміне қаншалықты әсер еткені сұралды. Сауалнамаға қатысушылардың шамамен 44%-ы Вадден теңізін сақтауды демалыс орнын таңдауда "өте маңызды" немесе "маңызды" фактор деп атады. Осыдан кейін жергілікті туристік бизнес өкілдері Ұлттық парк серіктестігіне өтініш беруге мүмкіндік алды. Жобаның мақсаты – Солтүстік теңіз аймағына демалысқа жоспарлаған туристерге сапалы қызмет, жергілікті ерекшеліктерді ескеру және экологиялық санадан тұратын кешенді ұсыну. Олар сондай-ақ ұлттық парк аймағындағы тұрақты туризмді дамытуға қолдау көрсетеді. Жоба жергілікті қауымдастықтар, табиғатты қорғау ұйымдары және Ұлттық парк әкімшілігі арасындағы ынтымақтастықты ынталандырады. Ұлттық парк серіктестік жобасының басты органы – "Vergaberat" комиссиясы, ол қай үміткерлерді қабылдау керектігін және Ұлттық парк серіктес желісіне кіруге рұқсат беруді шешеді. "Vergaberat" комиссиясының құрамына Аралдар мен Халлиг аралдары конференциясының (Insel und Halligkonferenz) өкілдері, табиғатты қорғау қауымдастықтары, Ұлттық парк серіктестері, Nordsee Tourismus Service GmbH және Ұлттық парк әкімшілігінің өкілдері кіреді. Сапа стандартын қамтамасыз ету үшін комиссия Ұлттық парк серіктестері үшін критерийлердің біркелкі каталогын жасады.
It is unknown to which degree the status of the national park increased the number of tourists in the North Sea region. Compared to administrative districts which are not located adjacent to the national park region, the increasing rate of tourists in administrative districts adjacent to the Wadden Sea National Park is not significantly higher. However in 2014 17% of the people making a vacation in the North Sea area decided to go there because of the national park, suggests the SÖM report. These tourists generate a net product of 89 Million euros which is the income equivalent of 4741 people. As a part of the INTERREG IV B project PROWAD another survey was made asking people to which degree the status of a national park influenced their decision during vacation planning to travel to the North Sea region. About 44% answered that they think the conservation of the Wadden Sea was a "very important" or an "important" factor for choosing their vacation destination. Since then local touristic businesses can apply for a National Park Partnership. The idea behind the project is that tourists who plan a vacation in the North Sea region get a package made of quality service, practised "regionality" and ecological awareness. They also support sustainable touristic development in the National Park region. The project promotes cooperation between local communities, nature conservation associations and the National Park Administration. The central panel of the National Park Partner Project is the "Vergaberat" deciding over which applicant gets accepted and may enter the National Park Partner Network. The "Vergaberat" consists of the representatives from the Island and Hallig Island conference (Insel und Halligkonferenz), nature conservation associations, National Park Partners, the Nordsee Tourismus Service GmbH and the National Park Administration. For having a comprehensive quality standard the committee developed a harmonised catalogue of criteria for National Park Partners.
Балық шаруашылығы, аңшылық және ауыл шаруашылығы
Ұлттық парк пен балық шаруашылығының бірге болуы қақтығыс тудыру мүмкіндігін білдіреді. Батыс жағалауының жалпы өнімінің шамамен 1% құраса да, балық шаруашылығы туризм үшін өте маңызды. Туристер Солтүстік теңіз жағалауында демалыс кезінде теңіздік атмосфераны күтеді. Шампанша балығын аулау Солтүстік теңіз аймағындағы балық шаруашылығының ең маңызды бөлігі болып табылады, себебі кәдімгі шампанша (Crangon crangon) аулауға ешқандай шектеу қойылмаған. Ал Атлантика трескасы, Еуропалық камбала және жалпы теңіз тілмашы аулау квоталарының қатаңдығы мен басқа да қорғау шараларына байланысты өте аз ауланады. Солтүстік теңіз жағалауы үшін ауыл шаруашылығының экономикалық маңызы зор. Бірақ ауыл шаруашылығына пайдаланылатын жерлердің көп бөлігі ұлттық парктен тыс жерде орналасқан. Парк ішінде тек қойлардың тұзды батпақтарда жайылуы мүмкін, бұл белгілі бір деңгейде қақтығысқа себеп болуы мүмкін.
The coexistence of the national park and fishery has conflict potential. While only being a small part of the national product of the west coast (ca. 1%), fishery is highly important for tourism. Tourists expect a maritime flare when having a vacation at the North Sea coast. Shrimp fishery has the biggest economic importance as a part of fishery in the North Sea region because fishing common shrimps (Crangon crangon) is not limited by catch quota. On the other hand Atlantic cod, European plaice and common sole are hardly fished at all due to strict catch quota and other protection measures. Agriculture has a higher economic importance for the North Sea coast. But most of the land used for agriculture is located outside the national park. Only grazing of saltmarshes by sheep happens inside the park and has conflict potential to some extent.
Шамшы балықшылығы
Шлезвиг-Гольштейннің Солтүстік теңіз аймағының ерекше бейнесін креветка аулаушылар қолдайды, себебі ол дәстүрлі балық шаруашылығының бір бөлігі саналады. 1900 жылға дейін креветка аулау үшін арнайы креветка қайықтары пайдаланылған, ал одан бұрын Gliep желісі стандартты балық аулау тәсілі болды. Шлезвиг-Гольштейндегі креветка популяциясы жылдар бойы азайып келеді: 1999 жылы Солтүстік теңізде шамамен 144 креветка қайығы балық аулаған. 2016 жылы олардың саны екі есеге азайды. Шағын отбасылық кәсіпорындар ең көп зардап шегуде. Керісінше, Солтүстік теңіз аймағында ірі өнеркәсіптік креветка қайықтарының саны артып келеді.
Shrimpers support the characteristic image of the North Sea region of Schleswig Holstein as it counts as traditional fishery. Not until 1900 shrimp boats were used for catching shrimps, prior to which a Gliep net was the standard fishing method. The shrimper stock in Schleswig Holstein declined over the years: in 1999 about 144 shrimp boats were fishing in the North Sea. In 2016 the stock has dropped to half. Small family businesses are affected the most. Against the odds the number of big industrial shrimp boats in the North Sea region is increasing.
Молюскаларды аулау
Қара көк шұңғырлар Солтүстік теңіз аймағында 1700 гектар аумақта өсіріледі. Өсіруге арналған тұқымдарды (жас мидияларды) табиғи түсулерден және "тұқым жинағыштардан" алуға болады. Кәдімгі көк шұңғырларды өсірілетін аумақтардан тыс жерлерде аулауға қатаң тыйым салынған. Ұлттық парктің 2-ші қорғау аймағында қарапайым мидия өсіру 13 гектар аумақпен шектеледі. 1997 жылдан бері, таязда су тартылған кезде құрғап қалатын жерлер де мидия өсіру үшін жабылды. Барлығында ұлттық парк аймағында заң бойынша тек 8 қарапайым мидия өсіру аймағына ғана рұқсат берілген. 1990 жылдан бері қарапайым какаль және қарапайым жиек қабықшаларын аулауға тыйым салынған. Тыйым салынғанға дейін, Шлезвиг-Гольштейнде қыстың суық кезеңдерінде табиғи популяциясының азаюына байланысты экономикалық маңызы болмады. Тынық мұхитының устрицасы (Magallan gigas) өсіруі Сильтке жақын 30 гектар аумақпен шектеледі. Бұл устрицалар қыста жылытылатын тоғандарда сақталады. Жыл сайын Сильтте шамамен 1 миллион устрица жиналып сатылады, оның үштен бірі шамамен жергілікті жерде желінеді. Тынық мұхитының устрицасы соңғы жылдары Вадден теңізінде кеңінен тарады. Бұрынғы көк мидия төсектері устрица рифтеріне айналды. 1990 жылдардың басында қалың қабық (Spisula solida) аулауға жасалған әрекеттер сәтті болды. Бірақ 1995/96 жылдардың қатал қысында барлық қабықтар ерекше суыққа тап болды. 2016 жылдың соңынан бері ұлттық паркте қалың қабық аулауға тыйым салынған.
Common blue mussels are cultivated in an area with an extension of 1.700 ha in the North Sea area. Seeds (young mussels) for cultivation can be extracted from natural spat falls and "seed collectors". Catching common blue mussels outside cultivated areas is strictly forbidden. The cultivation of common mussels in the conservation zone 2 of the national park is limited to an area of 13 ha. Since 1997 areas that dry out during low tide are closed for mussel cultivation as well. In total only 8 common mussel cultivation areas in the national park region are allowed by law. Catching common cockle and common razor shells is prohibited since 1990. Even before the prohibition, it was economically unimportant due to natural stock decreases in Schleswig Holstein during hard winter seasons. Pacific oyster (Magallan gigas) cultivations are limited to a 30 ha big area near Sylt. These oysters are kept in heated ponds during winter. About 1 million oysters are harvested and sold on Sylt annually; approximately one third is eaten local. The Pacific oyster has widely spread in the Wadden Sea during the last years. The former blue mussel beds evolved into oyssel reefs. Attempts to catch the thick trough shell (Spisula solida) were successful in the beginning of the 1990s. During the hard winter in 1995/96 all the shells fell victim to the unusual cold weather. Since the end of 2016 thick trough shell fishery is prohibited in the national park.
Аквакультура және аңшылық
Бюсум қаласында теңіз аквакультурасы бойынша тәжірибелік станция орналасқан. Өсімдіктерді сумен қамтамасыз ету Солтүстік теңіз суымен, ұлттық парктен басталатын құбыр арқылы жүзеге асырылады. 1999 жылдан бері ұлттық парк аумағында аң аулауға тыйым салынған, бірақ ұлттық парк қорғау аймақтарымен қоршалған Халлиг аралдарында әлі де кейбір аңшылар белсенді. Жалпы ауданы 12 450 га (2006 жылы) болатын тұзды батпақтардың 47% мүлдем жайылымсыз, 11% -ы сирек жайылымда, ал 38% -ы қарқынды жайылымда. Ұлттық парк аумағымен толық қоршалғандықтан, аралдар мен Халлиг аралдарына тауар жеткізілімі міндетті түрде ұлттық парк арқылы жүзеге асырылады. Кемелермен тасымалданатын тауарлардан басқа, энергия, деректер немесе су құбырлары сияқты да қажетті жабдықтар ұлттық парк арқылы өтеді. Сонымен қатар, азаматтық авиация да ұлттық парк аумағынан өтеді. Шлезвиг-Гольштейндегі жел энергиясы тек ұлттық паркпен шектесетін жағалау аймағында салынған құрлықтағы жел электр станциялары арқылы ғана өндіріледі. Ұлттық парк шегінен тыс, теңіздегі алғашқы экономикалық маңызды жел электр станциялары жоспарлануда. Теңіздегі жел электр станцияларын құрлыққа қосатын теңіз кабельдерінің құрылысы кезінде кейбір қиындықтар туындауы мүмкін. Жалпы алғанда, ұлттық парктен коммерциялық мақсатта ресурстарды алуға тыйым салынған, бірақ жағалауды қорғау мақсатында ерекше рұқсаттар беріледі. Мысалы, жыл сайын 1,1 миллион текше метр материал, Сильттің батыс жағалауындағы жағажайларды толықтыруға, Халлиг аралдарын жаңартуға немесе бөгеттерді қалпына келтіруге жұмсалады. Бұған қоса, ұлттық парк аумағында әскери оқу ұшулары жүзеге асырылады. Ұшақтардың ұшу биіктігі 900 метрден төмен болмауы керек.
An experimental station for marine aquaculture is located in Büsum. The plants water supply with North Sea water comes through a pipeline which begins in the national park. While hunting in the national park area is prohibited since 1999, some hunters are still active on the Hallig Islands which are surrounded by national park conservation zones. With a total area of 12.450 ha (2006), 47% of the salt marshes were not grazed at all, 11% were grazed extensively and 38% were grazed intensively. Because of being completely surrounded by the national park area, the supply chain of the islands and Hallig islands goes through the national park inevitably. Besides the supply transported by ships, other essentials like energy, data or water pipes lead through the national park as well. Also civic air traffic is passing over the national park area. Wind energy in Schleswig Holstein is only won by onshore wind parks, which are built in the coastal region bordering the national park. First economical important offshore wind farms are planned seawards outside the national park. The sea cable connection from the offshore wind farms to land might cause some disturbances while being built. While it is generally forbidden to extract resources for commercial use from the national park, an exception is being made for coastal defence purposes. 1.1 Million Cubic meters are extracted every year for example for beach replenishment at the west coast of Sylt, for renewing the Hallig islands or to restore dikes. Additionally military training flights are located within the national park area regularly. The aircraft aren’t allowed to come below a flying altitude of 900 m.