Кіріспе
Ертедегі шығыс славяндар қазіргі Минск орналасқан орманды төбелерге 9 ғасырда қоныстанды. Олар оңтүстіктен көшіп келіп, бұрынғы балтық тайпаларын солтүстікке ығыстырды. Свислач өзенінің аңғары ертедегі шығыс славяндардың екі тайпалық бірлестігі – Кривичтер мен Дреговичтердің қоныстану шекарасы болды. 980 жылға қарай бұл аймақ Киев және Новгород княздықтарымен қатар, ең ерте Шығыс славян мемлекеттерінің бірі – Полацк княздығының құрамына енді.
Шолу
Минск қашан құрылғандығы туралы нақты тарихи дерек жоқ. Ол алғаш рет 1067 жылы «Бастапқы жылнамада» (Менск) деп тіңкерілген. Сол жылы жылнамада Полацк және Киев князьдерінің әскерлері арасында Ниамия өзенінің (Свислачтың саласы) жағасында қанды шайқас болғандығы жазылған. Полацк княздігінің қаласы болған Минск, Киев пен Полацк арасындағы соғыс кезінде Киев әскерімен өртеп жіберілді. 1067 жыл Минсктің құрылған жылы деп жиі айтылады, бірақ қала (сол кезде ағаш қабырғалармен бекітілген) өртенуден бұрын біраз уақыт бойы болған болуы керек. Кейбір тарихшылар Минск 9 немесе 10 ғасырларда құрылған ертедегі ауылдан өркендегенін айтады. Жақындағы археологиялық қазбалар осы пікірді қолдайды. Бір теория бойынша, бастапқыда Минск қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 16 шақырым жерде, Менка өзенінің жағасында орналасқан. Осы көзқарас бойынша, Киев әскері алдымен қаланы басып алып, содан кейін Ниамияның құйылысындағы шағын бекініс орналасқан жерге, жылнамадағы шайқас болған жерге бет түзеген. Кейін бекініс қайта салынды және Менск деп аталды.
Менка өзенінің жағалауындағы ежелгі қоныс қазіргі Минскің оңтүстік-батысында орналасқан. Менка өзенінің жағалауындағы 10 ғасырға жататын қоныстың қалдықтарын археологтар 1930 жылдары тапқан. Бұл жерде Менеск есімді алып адам тұрған және оның құрметіне елді мекенге осы ат қойылған деген аңыз бар. Қаланың аты славян тіліндегі «мена» («миена» – ағылшын тілінде «айырбас» немесе «сауда») сөзінен шыққан, себебі Минск бастапқыда базар алаңының маңындағы сауда орталығы болған. Дегенмен, мұның болу ықтималдығы төмен, өйткені славяндар қалаларына сауда немесе қолөнермен байланысты аттарды сирек қойған. Көптеген қалалар өзендердің немесе билеуші князьдердің аттарымен аталған. Ниамия өзенінің сол кезде басқа аты болған болуы мүмкін, мысалы, Мениха. Осылайша, оның жағасындағы елді мекеннің неге Менск деп аталғанын түсіндіруге болады.
There are several theories on the origin of the name. The settlement on the banks of Menka river to the southwest of today's Minsk. Remnants of a 10th century settlement on the banks of the Menka were found by archeologists in the 1930s. There is a legend of a giant man with a name Menesk who lived in the area and gave the name to a settlement. The city name comes from Slavonic word "мена" ("miena" – "barter" or "trade" in English"), as Minsk initially served as a trading settlement around a marketplace. However, it is less likely, as Slavs rarely used names for trade or craft for their towns. Most towns and cities have been named after rivers or governing princes. Niamiha river may have had another name then, possibly Meniha. This would explain why a settlement on its banks would be named Mensk.
Ерте тарих
Қала 1067 жылғы шайқастан кейін қайта салынғаннан кейін, Ниамиха мен Свислач қосылатын жерден оңтүстікке қарай 100–150 қашықтықта орналасты. Оның ортасында ағаш қамал тұрды, айналасын су басқан ор және топырақ үйіндісі қоршап тұрды. Бұл Минск ауданы кейін Замчища, яғни «Цитадель» деп аталды. Оның құрамында шіркеу және бірнеше тұрғын үйлер болды. Кейінгі жылдары Минск Свислачтың оң жағалауында оңтүстікке қарай кеңейді. Қала қабырғасының сыртында шеберлер мен саудагерлер ағаш едендері бар тар көшелер бойында ағаш үйлер салды. Сауда орталығы «Төменгі базар» (Низhни Рынак) ауданын құрады, қазір Ниамиха метро станциясының маңындағы аймақ. 12 ғасырдың басында Полоцк княздігі кішірек феодтарға ыдырады. Полоцк әулетінің князьдерінің бірі Минск княздігін құрды. Минсктің алғашқы князі Хлеб Усислававич (1119 жылы қайтыс болды) болды, ол қаланы кеңейтіп, алғашқы тас шіркеуін салды (Құдай ана шіркеуінің қалпына келтірілген жертөлесі қазір қазылып алынған және оны Свислач жағалауынан табуға болады). Князь Хлеб билігінде Минск екі рет (1104 және 1115 жылдары) Киев әскерлері мен басқа княздіктердің әскерлерімен қоршауға алынды, бірақ жауға қарсы тұрды. 1129 жылы Минск княздігі Киевпен, Киев Русінің үстем қаласымен қосылды, бірақ 1146 жылы Полоцк әулеті княздікті қайта бақылауға алды. 1150 жылға қарай Минск Полоцк княздігінің ең ірі қаласы ретінде Полоцкке бәсекелес болды. Минск және Полоцк князьдері Полоцк билігінде болған барлық жерлерді біріктіру үшін жылдар бойы күресті.
Литва Ұлы Герцогтігінде
Минск 1237-1239 жылдары Руське жасалған моңғол шапқынынан құтылды. Бірақ, кейіннен Алтын Орданың көшпелі басқыншылары шабуыл жасады, олар ыдыраған Киев Русінің көптеген княздықтарын өздерінің қарауындағы мемлекеттерге айналдырды. Татар жегінен қашу үшін Минск княздігі батыстағы литва князьдерінен қорғаныш іздеді, олар аймақтағы билігін нығайтып жатқан еді. 1242 жылы Минск кеңейіп келе жатқан Ұлы Литва княздығының құрамына енді. Ол бейбіт түрде қосылды және жергілікті элиталар Ұлы Княздықтың қоғамында жоғары мәртебеге ие болды. Мысалы, Ұлы Литва княздығы мен Новгород қаласы арасындағы шартты Литва князі Гедиминас үшін сол кездегі Минск билеушісі Василий қол қойды. 1441 жылы литва князі Казимир IV Ягеллон Минскті белгілі бір жеңілдіктерге ие қалалар тізіміне қосты. Ұлы Александр Ягеллон билік еткен кезде Минск 1499 жылы қала құқығын (Магдебург заңы) алды. Қала әкімшілігін тағайындалған басшысы бар магистрат басқарды, ол әдетте ықпалды жергілікті помещик болатын. 1450 жылға қарай Минск Ұлы Литва княздығының 15 ірі қаласының қатарында болды, онда шамамен 5000 адам тұрды. Бұл қала өте қолайлы орналасқандықтан маңызды және бай сауда орталығы болды. Ол шығыстағы Смоленск пен Мәскеуді батыстағы Польша мен Орталық Еуропаға, солтүстіктегі Новгород пен Вильнюсті Украинамен байланыстыратын ежелгі сауда жолдарында орналасқан. Тарихи мәліметтерге сәйкес, Минск Ұлы Княздықтың қазынасына үлкен қаржылай үлес қосты. Минск жиі шетелдік шапқыншылықтардың нысаны болды. 1505 жылы оны Қырым хандығының әскері шапты, 1508 жылы Московия әскерлері қоршап алды, сондай-ақ 1514 және 1519 жылдары Минск маңындағы аймақты шапты. Қаланың байлығын қайта жаңарту үшін Сигизмунд II Август 1552 жылы қала құқықтарын кеңейтіп, сауда жәрмеңкелеріне рұқсат берді және қала төңірегіндегі бір бөлігін Минскіге берді.
Люблин одағынан кейін
1569 жылы Люблин униясынан кейін Литва Ұлы Княздығы мен Польша Корольдігі Польша-Литва Республикасы болып бірікті, бірақ заң, әскери және әлеуметтік жағынан екі жеке бірлік ретінде сақталды. Осыдан кейін Минскіде поляк қауымы – мемлекеттік қызметкерлер, офицерлер мен шеберлер қоныстанды. 16 ғасырдың ортасына қарай Минск Польша-Литва Республикасының маңызды экономикалық және мәдени орталығына айналды. Қалада бірнеше шеберлер гильдиясы болды және ол маңызды сауда орталығы еді. Минск саудагерлері ағаш, шайыр, балауыз, темір, шыны, тері және түлкі терісін экспорттады. Олар тұз, шарап, дәмдеуіштер, маталар мен металдар әкелді. Минскіде Свислач өзенінде дамыған сауда порты болды, ол қаланы Киев және Смоленск қалаларымен байланыстырды. Минск Шығыс православие шіркеуінің маңызды орталығы болды және жеті православие діни бауырластығы жұмыс істеді. Брест униясынан кейін униат шіркеуінің де, Рим католик шіркеуінің де ықпалы артты. Польша билігі тұсында олар байыды және жаңа монастырлар мен шіркеулер салуға қаржы алды. 16 ғасырда Минск мектептері мен баспаханалары бар маңызды мәдени орталық болды. Осы кезеңде еврейлер де қалаға қоныстанды. 1591 жылы Минск алғашқы гербін алды, онда Әзіре Мария және періштелер бейнеленген. 17 ғасырдың басында Минскіде Верхний Городта (Жоғарғы қала) бірнеше тас үйлер болды және қала тас қамалдармен жаңа топырақ үйіндісімен қоршалған еді. Қала қабырғасының сыртында екі шағын аудан болды: Свислачтың сол жағындағы Траецкое және қаланың батысындағы Ракаўскае, Вильнюс және Варшаваға сауда жолында орналасқан. 1654 жылы Минскіні Ресей патшасы Алексейдің әскерлері басып алды. Ресейліктер 1667 жылға дейін қаланы басқарды, содан кейін оны Польша королі және Литваның ұлы князі Ян II Казимир Ваза қайтарып алды. Топан су аяқталған кезде Минскіде бар болғаны 2000 тұрғын және 300-ге жуық үй болды. Литваның басқа қалалары да соғыстан ауыр зардап шекті. Келесі қирату толқыны Ұлы Солтүстік соғысы кезінде болды, 1708 және 1709 жылдары Минскіні Карл XII швед әскері, содан кейін Петр I орыс әскері басып алды. Минск екі шетелдік әскерге де үлкен сомада контрибуция төледі. Польша-Литва билігінің соңғы онжылдықтары құлдыраумен немесе өте баяу дамумен сипатталды. Минск шағын провинциалды қала болды, экономикалық және әскери маңызы шамалы еді. 1790 жылы оның халқы 6500-7000 адамды құрады және 1654 жылғы қала шекарасына дейін баяу қалпына келтірілуде. 1785 жылы қалалық магистратқа сайланған қалалық кеңес қосылды. Минск тұрғындарының көп бөлігі еврейлер мен поляктар болды, ал белорустар азшылықты құрады. Сонымен қатар, қала шекарасының солтүстік-батысында орналасқан Татарская Слободада белорус тілінде сөйлейтін татарлардың шағын тобы тұрды.
Ресей билігі
Минск 1793 жылы Польшаның екінші бөлінісінің нәтижесінде Ресей құрамына қосылды. 1796 жылы Минск губернаторлығының (облыстың) орталығы болды. Барлық поляк тіліндегі көше атаулары орыс тіліне ауыстырылды, алайда қаланың атының жазылуы өзгеріссіз қалды. 1805 жылы Минск губернаторы жергілікті тұрғындардың демалуы үшін қалалық бақ құрды. 1811 жылы Минскіде шамамен 11 000 адам тұрды. 1812 жылы Наполеонның Ресейге шабуылы қаланың дамуын тоқтатты. Француз оккупациясы кезінде қаланың бақылауы үшін поляк және белорус элиталары күресті. Поляктар Польша Корольдігін жаңартуға тырысты, ал белорустар өз ұлттық мемлекетіне үміттенді. Француз оккупациясы аяқталған кезде Минскіде бар болғаны 3 500 адам қалды, ал қаланың көп бөлігі француз және орыс әскерлері арасындағы шайқастарда толығымен қирады. 1830 жылы бұрынғы Ұлы Литва княздығында қараша көтерілісінің орталықтарының бірі болды. 1831 жылдан кейін белорус және поляк тілдерін қолдануға тыйым салынды, орыс тілі ғана ресми тіл ретінде танылды. 1835 жылы Минск ресми түрде Елді мекендер шебіне енгізілді, бұл еврей халқының санының өсуіне әкелді. 19 ғасыр бойы қала өсіп, жақсарып дамыды. 1830 жылдары Минскінің маңызды көшелері мен алаңдары таспен төселді. 1836 жылы алғашқы қоғамдық кітапхана ашылды, 1837 жылы өрт сөндіру бригадасы құрылды. 1838 жылы алғашқы жергілікті газет – «Минские губернские ведомости» («Минск облысының хабарлары») жарық көрді. 1844 жылы алғашқы театр ашылды. 1850 жылы Минскіде онға жуық мектеп және екі колледж болды. 1860 жылы Минск 27 000 тұрғыны бар маңызды сауда орталығына айналды. Жоғарғы қалада 2 және 3 қабатты кірпіш және тас үйлер салынып, құрылыс қарқынды жүрді. Минск 1863-64 жылдары Польша, Литва және Беларусьде болған қаңтар көтерілісін қолдаған белорус қалаларының бірі болды. 1863 жылдан 1870 жылға дейін қала Ресейдің әскери үкімшілігінде болды. Көтерілістің басылуы поляк және белорус тілдерін, әсіресе білім беру және баспасөз саласында қолдануға шектеулер енгізді. Қаланың дамуына көлік инфрақұрылымының жақсаруы да ықпал етті. 1846 жылы Минск арқылы Мәскеу-Варшава тас жолы салынды. 1871 жылы Мәскеу мен Варшава арасындағы темір жол Минск арқылы өтті, ал 1873 жылы Украинадағы Ромниден Балтық теңізінің Либава (Лиепая) портына жаңа темір жол тартылды. Осылайша Минск маңызды темір жол торабы мен өндіріс орталығына айналды. 1872 жылы сумен жабдықтау жүйесі, 1890 жылы телефон, 1892 жылы атпен жүретін трамвай, ал 1894 жылы алғашқы электр генераторы енгізілді. 1900 жылы Минскіде 58 фабрика жұмыс істеді, онда 3 000 жұмысшы еңбек етті. Қалада театрлар, кинотеатрлар, газеттер, мектептер мен колледждер, сондай-ақ көптеген монастырлар, шіркеулер, синагогалар және мешіттер болды. 1897 жылғы Ресей халық санағына сәйкес, қалада 91 494 адам тұрды, олардың көп бөлігі еврейлерді құрады. Басқа ірі топтар – поляктар мен орыстар. Белорустар Минск халқының 8% ғана құрады (кейбір тарихшылар көптеген белорустар орыстар ретінде тіркелгенін айтады, бұл орыстардың санын көрсету үшін жасалған).
20 ғасыр
ХХ ғасырдың басында Минск Беларусьтегі жұмысшылар қозғалысының маңызды орталығы болды. Вильнюспен бірге, ол белорус ұлттық қайта жаралуының да ірі орталықтарының бірі еді. Бірінші дүниежүзілік соғыс Минск дамуына зор әсер етті, 1915 жылға қарай Минск майдың алғы шебінде болды. Кейбір зауыттар жабылып, тұрғындар шығысқа қарай эвакуациялана бастады. Минск Ресей армиясының Батыс майданының бас штабына айналды, сонымен қатар әскери госпитальдар мен әскери жабдықтау базалары да орналасты. Ресей революциясы Минскіде дереу өз әсерін тигізді. 1917 жылдың қазанында Минскіде жұмысшы кеңесі құрылды, ол наразы болған солдаттар мен жұмысшылардан қолдау алды. Брест-Литовск келісімінен кейін, 1918 жылдың ақпанында неміс әскерлері Минскіні басып алды. 1918 жылдың 25 наурызында Минск Беларусь Халық Республикасының астанасы деп жарияланды. Республиканың өмірі қысқа болды: 1918 жылдың желтоқсанында Минскіні Қызыл Армия басып алды, ал 1919 жылдың қаңтарында Минск Белоруссия КСР-інің астанасы деп жарияланды. 1919 жылы (Минск операциясын қараңыз) және 1920 жылы қала Польша-Совет соғысы барысында Екінші Польша Республикасының бақылауында болды. Рига бейбіт шартының талаптарына сәйкес Минск Совет Ресейіне берілді және Кеңес Социалистік Республикалар Одағының құрамына кіретін Белоруссия КСР-інің астанасы болды. Бірінші дүниежүзілік соғыс, Ресей революциясы және Польша-Совет соғысы кезінде Минск айтарлықтай зардап шекті. 1922 жылы қаланың қайта құрылуы мен дамуына бағдарлама басталды. 1924 жылға қарай 29 зауыт жұмыс істеді, мектептер, мұражайлар, театрлар, кітапханалар ашылды. 1921 жылы Минскіде Белоруссия мемлекеттік университеті құрылды. 1929 жылы электр трамвайы іске қосылды, ал 1934 жылы әуежай (Минск-1) ашылды. 1920-1930 жылдары Минскіде ондаған жаңа зауыттар, жаңа мектептер, колледждер, жоғары оқу орындары, ауруханалар, театрлар мен кинотеатрлар салынды. 1920-жылдар мен 1930-жылдардың басында Минск белорус тілі мен мәдениетінің даму орталығы болды. 1935 жылға қарай қала тікелей екі тілді болды, белорус тілі газеттердің, театрлардың және білім берудің басты тіліне айналды. 1930-жылдардың соңында бұл тенденция орысшаландыру саясатымен кері қайтарылды. Минск 1930-жылдардың соңында Беларусьте коммунистік репрессияның орталығы болды. НКВД Камарукада, кейін Минскің жанындағы Курапатыда адамдарды өлтірді. Әр түрлі әлеуметтік және этникалық топтардан шыққан мыңдаған минскіліктер қаза болды. Совет билігі белорус, поляк және еврей ұлттық зиялыларын ерекше қысымға алды. Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін Минскіде 300 000 адам тұрды. 1941 жылдың 22 маусымында Германия Барбаросса операциясы аясында Совет Одағына шабуыл жасағаннан кейін Минск дереу шабуылға ұшырады. Соғыстың алғашқы күні қала бомбаланды және төрт күннен кейін немістер басып алды. Алайда, кейбір зауыттар, мұражайлар және мыңдаған азаматтар шығысқа эвакуацияланды. Немістер Минскіні Остланд рейхкомиссариатының әкімшілік орталығы етіп, жергілікті халықты қуғынға салды. Коммунистер мен оларға көмектескендер өлтірілді немесе түрмеге қамалды, мыңдаған адамдар жергілікті жерде де, Германияда да құлдық жұмысқа мәжбүр болды. Неміс оккупациялық күштерін орналастыру үшін үйлер тартып алынды. Азық-түлік рационированиеленгендіктен және жұмыс табу қиын болғандықтан мыңдаған адам аштықтан қайтыс болды. Сонымен қатар, кейбір тұрғындар, әсіресе соғыстың басында, немістерді қолдады. Кейбір белорус ұлтшылдары неміс протектораты астында белорус ұлттық мемлекетін құруды үміттенеді, нәтижесінде қала бөлінді. 1942 жылға қарай Минск Ұлы Отан соғысы кезінде неміс оккупациясына қарсы кеңес партизандық қозғалысының маңызды орталығына айналды. Осы рөлі үшін Минск 1974 жылы «Батыр қала» атағына ие болды. Минск Екінші дүниежүзілік соғыста нацистер басқарған ең ірі геттолардың бірі болды, онда 100 000-нан астам еврейлер тұрды. Әр адамға 1,5 шаршы метр жер берілді, балаларға ешқандай жер болмады. Геттоға батыстан жаңа еврейлер әкелінгенде, бұрынғы еврей тұрғындары өлтірілді. 1941 жылдың 7 қарашасында 2000 еврей өлтірілді, 1942 жылдың шілдесінде үш күн ішінде 30 000 еврей өлтірілді, ал тағы ондаған мың адам басқа уақытта өлтірілді, тіпті геттоға көбірек еврейлер мәжбүрленіп келді. Тек аз ғана адамдар ғана аман қалды. Минскіні 1944 жылдың 3 шілдесінде Багратион операциясы кезінде совет әскерлері қайта басып алды. Қала совет әскерлерінің шабуылына қарсы тұрып, неміс және совет әскерлері арасындағы ауыр шайқастардың орталығы болды. 1944 жылдың ортасына қарай қала қиратылды. Зауыттар, коммуналдық ғимараттар, электр стансалары, көпірлер, көптеген жолдар және тұрғын үйлердің 80% қиратылды. Шайқаста зардап шеккен кейбір шіркеулер кейіннен совет билігі тарапынан бұзылды. 1944 жылы Минск халқы 50 000 адамға дейін азайды, тұрғындардың көп бөлігі (әсіресе еврейлер) эвакуацияланды немесе өлтірілді. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Минск қайта құрылды, бірақ жаңадан салынбады. Тарихи орталық 1940-1950 жылдары сталиндік сәулетпен ауыстырылды, ол монументалды ғимараттарға, кең далаларға және үлкен алаңдарға басымдық берді. Келесі жылдары қала үлкен индустриализация нәтижесінде қарқынды өсті. Бұл 1960-1970 жылдары «Минск құбылысын» тудырды (құбылыс зерттеу-әзірлеу жұмыстарына көп көңіл бөлетін өндіріс, ғылыми-зерттеу институттары және жоғары білікті жұмыс күшінің үйлесімінен туындады, нәтижесінде өндіріс көлемінің жоғары өсуіне әкелді). Минск машина жасау (көлік, тракторлар, тоңазытқыштар, теледидарлар, әскери техника, оптика және т.б.) және ғылым саласындағы маңызды орталыққа айналды. Бұл Белоруссия Ғылым академиясының, академиялық және қолданбалы ғылымдардағы ондаған ғылыми-зерттеу институттарының және бірнеше университеттердің орны болды. 1960 жылдардан бастап Минск халқы қарқынды өсті, 1972 жылы 1 миллионға, ал 1986 жылы 1,5 миллионға жетті. Халқының өсуіне басты себеп Беларусьтің ауылдық аймақтарынан келген жас, біліктілігі төмен жұмысшылардың және Совет Одағының басқа бөліктерінен келген білікті жұмысшылардың көптеп көшіп келуі болды. Көптеп келіп қоныстанған халықты орналастыру үшін Минск кеңейді. Қаланың айналасындағы ауылдар сіңіріліп, жоғары тығыздықпен салынған пәтерлерден тұратын микрорайондарға айналды. Олар әдетте «ұйықтатын аудандар» деп белгіленді, себебі оларда аз жұмыс орындары мен ойын-сауық орындары болды. Микрорайондардың арасында Чижовка 1960 жылдары, Серабранка, Заход, Курасовщина (кеңейтілген), Паудновы Заход, Усход 1970 жылдары, Кунцевщина, Малиновка және Уручча 1980 жылдары салынды. Микрорайондарды және қала орталығын байланыстыру үшін қоғамдық көлік дамыды. Оған автобустар, троллейбустар, трамвайлар және 1984 жылдан бастап метро жүйесі (Минск метросы) кірді. Қала маңынан өтетін көліктерге арналған айналма жол салынды. 1982 жылы халықаралық әуежай (Минск-2) салынды. 1980 жылдардың соңында Минск қайтадан белорус ұлттық қозғалысының орталығына айналды. Перестройка кезінде болған манифестациялар мен наразылықтар белорус тілін қайта қолдануды және басқа реформаларды талап етті. 1990 жылдың басында Минскіде мыңдаған жұмысшылар экономикалық және саяси реформаларды талап етіп күтпеген ереуілге шықты. 1991 жылдың желтоқсанында Минск Совет Одағының таратылуында маңызды рөл атқарды, өйткені Ресей, Украина және Беларусь басшылары тарату туралы келісімдерге келді. 1991 жылдан бері Минск тәуелсіз Беларусь Республикасының астанасы болып табылады.
Соңғы өзгерістер
1990 жылдар бойы қала өзгерістерді жалғастырды. Жаңа тәуелсіз мемлекеттің астанасы болу үшін астанаға тән қасиеттерді иелену қажет болды. Елшіліктер ашылды, бірқатар әкімшілік ғимараттар үкіметтік ғимараттарға айналдырылды. 1990 жылдардың басы мен ортасында Минск экономикалық дағдарысқа ұшырады – көптеген даму жобалары тоқтатылып, жұмыссыздық пен толық жұмыспен қамтылмау деңгейі жоғары болды. 1990 жылдардың соңынан бастап көлік инфрақұрылымы жақсарды және, әсіресе 2002 жылдан кейін, тұрғын үй құрылысы қарқын алды. Минск қаласының шеткеріне жаңа тұрғын үйлердің шағын аудандары салынды. Метро желілері ұзартылды, жол жүйесі (Минск айналма жолы да бар) жаңартылды. Беларусьте жеке сектордың үлесі аз болғандықтан, дамудың көп бөлігін мемлекет қаржыландырды. Минск 2020 жылғы Беларусь протестерінің орталықтарының біріне айналды. 2020 жылдың 9 тамызында наразылықты басу үшін полиция мен әскер Минскіге жеткізілді. Қауіпсіздік күштері адамдардың жанына гранаталар лақтырып, кейбіреулері ауыр жарақат алды.
Тарихи атаулар
Менск, Миенск (Менск) – тарихи атауы. Польша тілінде: Миньск, Миньск Литовский, Миньск Белоруски, Беларусь Польша-Литва одағының құрамында болған кезде қолданылған.