Кіріспе
Бақтағы су нысандары
Бақ көлі – әдемілік үшін, жануарларға орта жасау үшін немесе жүзу үшін су бағында немесе жоспарланған ландшафтта салынған су нысаны.
Тіршілік ету ортасы
Бақшадағы тоғандар жануарлар дүниесі үшін тамаша орта болуы мүмкін және тұщы су жануарларын қорғауға көмектеседі. Омыртқасыз жануарлар (мысалы, шұбарлар мен су қоңыздары) және жәндіктермен қоректенетін омыртқалы жануарлар, мысалы, қосмекенділер (бақалар мен тобалар), тасбақалар және су құстары жаңа тоғандарға жылдам қоныс тепе алады. Әсемдік үшін және балдырларды бақылауға, сондай-ақ маса личинкаларының көбеюіне қарсы күресу үшін үлкен тоғандарға көбінесе сәндік балықтар қосылады. Бақша тоғандарының иелері шағын су қоймаларының экологиясы туралы көптеген жаңа және құнды байқаулар жасауға мүмкіндік алады, себебі бақша тоғандары осы су қоймаларын шағын түрде бейнелейді.
Қиындықтар
Бақшадағы тоғандардан бірнеше проблема туындауы мүмкін. Атап айтқанда, олар инвазивті өсімдіктердің таралу жолы болуы мүмкін. Ұлыбританияда Crassula helmsii және Myriophyllum aquaticum инвазивті түрлері бақша тоғандарынан қашып шыққан. Бұл өсімдіктер тұщы суды қорғауда елеулі қиындықтар туғызады. Бақалар, тобалар және тритон сияқты қосмекенділер бақша тоғандарында, әсіресе балдырлар мен қамыстың көп өскен жерлерінде жиі кездеседі. Егер тоған иелері тиісті сақтық шараларын қабыланбаса, мұндай жерлерде бақа шағылысының артық көлемі жиналуы мүмкін және бұл мәселе тудыруы мүмкін. Бақша тоғандарында кеміргіштердің жоғары белсенділігі де жиі кездеседі, дала тышқандары, егеуқұйрықтар және құсқарлар бақша тоғандары сияқты тұщы сулы жерлерде паналауға тырысады. Егеуқұйрықтың зәрмен ластанған тоған суын ішу Вейль ауруы немесе лептоспироз сияқты инфекцияларға әкелуі мүмкін. Тропиктік климатта бақша тоғандары масалардың көбейетін ортасына айналып, осы жәндіктер таратып жүрген аурулардың таралуын жеделдетеді.
Шарттар
Көлдер табиғи процестер арқылы немесе адамдардың күшімен жасалуы мүмкін; алайда, жердегі шұңқырдың қалай пайда болғаны көлде қандай жануарлар болатынына көп әсер етпейді. Көлдің ластанған ба, таза ба, басқа сулы-батпақты жерлерге қаншалықты жақын екені, тереңдігі, әсіресе уақыт-уақыт кеуіп қалатыны және балықтың болуы (болса) әлдеқайда маңызды. Табиғи түрде, өзендер сияқты басқа тұщы суларға қарағанда, көлдердің физикалық және химиялық жағдайы күннен күнге көбірек өзгереді. Адамдар көбінесе осы табиғи бейімділіктерге қарсы тұру үшін, әсіресе еріген оттегінің деңгейін жоғары ұстау үшін бақшадағы көлдерге сорғылар орнатады. Бұл жануарлар үшін көбінесе қажет болмаса да, балықтарды бақшадағы көлде ұстау үшін қажет болуы мүмкін. Ластанған, қоректік заттарға толы су құйылған көлдер үшін балдырдың көбеюін азайту үшін сүзгілер қолданылуы мүмкін.
Сумен қамтамасыз ету және су жоғалту
Бақшалардан тыс тоғандар негізгі төрт су көзімен толысады: жаңбыр, ағын (көздер мен арналар), жер бетінен ағып келетін су және жер асты сулары. Бұл су көздерінің таза болуы тоғанның фаунасы үшін өте маңызды. Бақша тоғандары көбінесе ағын немесе жер асты суларымен толықтырылмайды, тек үлкен және ауылдық бақшаларда ғана мүмкін. Әдетте, тоған мұндағы сумен, жаңбырмен және жер бетінен ағып келетін судың қосылысымен толады, ал су булану арқылы жоғалады. Табиғи саз жоқ топырақта судың ағып кетуі мен сіңуіне жол бермес үшін қаптама қолданылады. Тоған қаптамалары ПВХ немесе ЭПДМ пленкаларынан жасалады, олар тоған төсегінің топырағы мен суының арасына салынады. Сондай-ақ қаптамалар тығыздалған саздан да жасалуы мүмкін, ал су өткізгіш топырақтағы тоғандар тоғанға шайылып келген ұсақ шөгінділердің арқасында өздігінен жабылуы мүмкін.
Маусымдық тоғандар
Егер судың көп мөлшері булану арқылы жоғалса, тоғандар құрғап кетеді. Булану жаз айларында көбірек болады, температураның көтерілуі және жауын-шашынның азаюы құрғақшылыққа себеп болады, нәтижесінде жыл сайын бір рет құрғап қалатын маусымдық тоғандар (немесе көктемгі су қоймалар) пайда болады. Бұл маусымдық тоғандар көптеген өсімдік және жануар түрлері үшін, әсіресе қосмекенділер мен омыртқасыздар үшін ерекше тіршілік ортасын ұсынады. Көптеген жағдайларда маусымдық тоғандар көбейту ортасы ретінде қолданылады, бұл қосмекенділердің (мысалы, бақалар мен тобалардың) және омыртқасыздардың (мысалы, әдемі шаянның) дернәсілдеріне балықтар сияқты су жыртқыштары болмаған жерде дамуға мүмкіндік береді.
Табиғи тоғандар, табиғи бассейндер және жүзу тоғандары
Көлдер немесе жүзуге арналған тоғандар оқшаулағыш мембраналармен немесе (кейде табиғи бассейн деп аталатын органикалық үлгіде) саз қабатымен салынуы мүмкін. Барлық нұсқаларында суды дезинфекциялауға немесе күтіп ұстауға химиялық заттар немесе құрылғылар қолданылмайды, оның орнына су биологиялық сүзгілер, су өсімдіктері немесе су тазартуға қолданылатын басқа да организмдер (зоопланктон) арқылы тазартылады. Мұндай алғашқы бассейн 1980 жылдардың басында Австрияда салынған, онда олар "Schwimmteiche" деп белгілі. Біріншісін Вернер Гамерит пен Ричард Вейклер 1980 жылдары Гамериттің жеке бағында салған. Нарық баяу дамыды, және 2016 жылға қарай Еуропада мұндай жүзу тоғандарының саны 20 000-ға жуық болды. Халықаралық табиғи сулы орталар ұйымы (IOB) мұндай бассейнге қатысты талаптарды белгілейді.