Пётр Семёнов – орыс географиясы мен статистикасының көрнекті өкілі, 40 жылдан астам Ресей Географиялық қоғамын басқарған. Тянь-Шаньды зерттеумен атақ алған.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ресейлік географ және статистик (1827–1914)
Russian geographer and statistician (1827–1914)
Пётр Петрович Семенов немесе Семенов (Пётр Петрович Семёнов; 2 қаңтар (Жаңа стиль: 14 қаңтар), 1827 – 26 ақпан (Жаңа стиль: 11 наурыз), 1914) – 40 жылдан астам уақыт бойы Ресей Географиялық қоғамын басқарған ресейлік географ және статистик. Ол Тянь-Шань тауларын зерттеудегі пионерлік еңбегімен халықаралық деңгейде танымал болды. 79 жасында өзінің тегін "Тянь-Шань Семеновы" (Семёнов Тян Шанский, Semyonov Tyan Shansky) деп өзгертті. Оның ұрпақтарының ішінде ұлы Андрей Семенов Тянь-Шанский және немересі Олег Семенов Тянь-Шанский танымал ғалымдарға айналды.
Pyotr Petrovich Semyonov or Semenov (Пётр Петрович Семёнов; 2 January (New style: 14 January), 1827 – 26 February (New style: 11 March), 1914) was a Russian geographer and statistician who managed the Russian Geographical Society for more than 40 years. He gained international fame for his pioneering exploration of the Tian Shan mountains. He changed his surname to "Semyonov of Tian Shan" (Семёнов Тян Шанский, Semyonov Tyan Shansky) at the age of 79. Several of his descendants, including a son, Andrey Semyonov Tyan Shansky, and a grandson Oleg Semenov Tian Shansky became scientists of note.
Өмір
Петр Семенов ақсүйек отбасында дүниеге келіп, Санкт-Петербург университетінде білім алған. Федор Достоевскиймен бірге Семенов "Петрашевский шеңберінің" (Петербургтегі прогрессивті ойлы қарапайым зиялылардың әдеби талқылау тобы) құпия кездесулеріне қатысты. 1850 жылдары ол Александр Гумбольдт пен Карл Риттердің басшылығымен Берлинде география мен геологияны оқыды және олардың еңбектерін орыс тіліне аударды. Гумбольдттың ұсынысымен Семенов көпшілікке беймәлім Тянь-Шань тауларын зерттеуге кірісті. 1856 жылы ол Барнаулдан алғашқы экспедициясына аттанды, Алтай таулары арқылы өтіп, жолында Ыстықкөл көлін аралады. 1857 жылы ол Тянь-Шаньға қайта оралып, осы уақытқа дейін белгісіз болған тау жотасының ішкі аймақтарын зерттеді. Семенов – Тенгри тағының әсем панорамасын және оның ең көрнекті шыңын, алып Хан Тенгриді көрген алғашқы еуропалық. Оның ең маңызды жаңалығы – Гумбольдттың Тянь-Шаньның жанартаулық тегі туралы бұрынғы болжамын жоққа шығару болды. Семенов тауларда жанартаулық қызметтің ешқандай белгісін таппады. Ол өзінің жинағын Эрмитаж мұражайына тапсырды, ол әлі күнге дейін сонда сақтаулы, бірақ 1930 жылдары кеңес үкіметі оның ең құнды бөліктерін сатты. Оның жәндіктер коллекциясы шамамен 700 000 мың данадан тұрады, ал жүзден астам жаңа түр оның құрметіне аталды.
Pyotr Semenov was born into a noble family and studied at Saint Petersburg University. Together with Fyodor Dostoyevsky, Semenov attended secret meetings of the "Petrashevsky Circle" (a literary discussion group of progressive minded commoner intellectuals in St. Petersburg). During the 1850s he studied geography and geology in Berlin under Alexander Humboldt and Carl Ritter, whose writings he translated into Russian. On Humboldt's suggestion, Semenov determined to explore the largely unknown mountains of the Tian Shan. In 1856, he set off from Barnaul on his first expedition, passing through the Altay Mountains and visiting Lake Issyk Kul on his way. In 1857, he returned to the Tian Shan, exploring the interior of this hitherto unknown mountain range. Semenov was the first European to see the scenic panorama of the Tengri Tag, and its most beautiful peak, the colossal Khan Tengri. One of his most interesting discoveries was to disprove Humboldt's earlier claims about Tian Shan's supposed volcanic origins. Semenov found no evidence of volcanic activity anywhere in the mountains. He donated his collection to the Hermitage Museum where it still resides, though some of the more prominent ones were sold by the Soviets in the 1930s. His insect collection consisted of ca. 700,000 specimens, while more than a hundred new species were named after him.
Құрметтеулер
1866 жылы ботаниктер Regel мен Herder Semenovia туысын ашты, ол Орталық Азия мен Қытайға тән гүлді өсімдіктер туысы және Apiaceae тұқымдасына жатады. Ол оның құрметіне аталған. 4895 метрлік Семенов Тянь-Шаньский шыңы мен 5816 метрлік Семенов шыңы оның есімімен байланыстырылған. 2021 жылдың 14 қаңтарында Google оның 194 жылдығын Google Doodle арқылы тойлады.
In 1866, botanists Regel & Herder Semenovia, which is a genus of flowering plants from Central Asia and China, belonging to the family Apiaceae. It was named in his honour. The 4895m Semenov Tian Shansky Peak and the 5816m Semyonov Peak are named after him. On 14 January 2021, Google celebrated his 194th birthday with a Google Doodle.