Кіріспе

Ресей географиялық қоғамы (Ру́сское географи́ческое о́бщество (РГО)), немесе РГО, Ресейдің Санкт-Петербург қаласында орналасқан ғылыми қоғам. Ол географияны, зерттеулерді және табиғатты қорғауды, соның ішінде океанография, этнография, экология және статистика салаларындағы ғылыми-зерттеу бағдарламалары арқылы дамытады.

Императорлық географиялық қоғам

1845 жылы 6 (18) тамызда Санкт-Петербургте құрылған. 1917 жылғы Ресей революциясына дейін ол Императорлық Ресей географиялық қоғамы деп аталды. Қоғамды құру туралы бұйрық тікелей император Николай І-ден шықты. Қоғамның құрылу себебі – отандық тақырыптар бойынша географиялық зерттеулерді ынталандыру болды.

Кавказ (1850), Иркутск (1851), Вильнюс (1867), Оренбург (1868), Киев (1873), Омск (1877) және басқа қалаларда филиалдық қоғамдар құрылды. Қоғам Ричард Маак, Петр Кропоткин, Семенов Тян Шанский, Николай Пржевальский, Николай Миклухо-Маклай, Петр Козлов, Владимир Обручев және Лев Бергтің экспедицияларын ұйымдастырып, қаржыландырды. Ол Ресейдегі алғашқы полярлық стансалардың құрылуына көмектесті және орыс халық ауыз әдебиеті мен украин жәрмеңкелері туралы егжей-тегжейлі зерттеулерді жариялаған алғашқылардың бірі болды. Қоғам 1847-1850 жылдары Солтүстік Уралды, 1854-1863 жылдары Амур өзенінің ең шеткі ағыстарын, ал 1870 жылдардан бастап Кашгария, Дзунгария және Моңғолияның кең аумақтарын жүйелі түрде зерттеуді бастады. 1917 жылы РГО-ның құрамында он бір бөлімше және 1000 мүше болды.

Бүкіл Одақтық географиялық қоғам

1926 жылы қоғам өз атын Мемлекеттік географиялық қоғамға, ал 1938 жылы КСРО Географиялық қоғамына өзгертті. Шокалскийден кейін оның президенттері генетик Николай Вавилов (1931–1940), зоолог Лев Берг (1940–1950), паразитолог Евгений Павловский (1952–1964), мұздықтарды зерттеуші Станислав Калесник (1964–1977) және поляр зерттеушісі Алексей Трешников (1977–1991) болды. Қоғам көптеген конгрестер өткізді және төрт түрлі медаль табыстады: үш жыл сайын берілетін Үлкен алтын медаль, Литке, Семенов және Пржевальский атындағы үш екі жылдық медаль, сондай-ақ екі жылдық Семен Дежнев сыйлығы. 1970 жылға қарай, қоғам географиялық әдебиеттің 2000-нан астам томын, оның ішінде жыл сайын жарияланатын "Записки" (1846 жылдан бері) және "Известия" (1865 жылдан бері) басылымдарын шығарды.

Кеңес Одағынан кейінгі кезең

1991 жылы Кеңес Одағының тарауымен қоғам бастапқы атына қайта оралды. Қоғамның бас кеңсесі Санкт-Петербург қаласында орналасқан. 2002 жылдан бері қоғам Арктикадағы маусымдық мұз базасы – Camp Barneo-ны қаржылай қолдап келеді. 2009 жылы Ресейдің қорғаныс министрі Сергей Шойгу қоғам президенті болып сайланды және 2022 жылға дейін осы қызметте қалды. 2010 жылы Қоғамның Қамқоршылар кеңесі құрылды. Ресей президенті Владимир Путин кеңес төрағасы болып тағайындалды. Кеңес құрамына ресейлік олигархтар, саясаткерлер және Монако князі Альберт II кірді. Шойгу мен Путиннің тағайындалуы қоғамға Ресей мемлекетінен субсидиялардың артуына әкелді. 2022 жылы Ресейдің Украинаға басып кіруі салдарынан BP компаниясының бас директоры Бернард Луни Қоғамның сенімгері лауазымынан кетті, ал Ресейдің Халықаралық географиялық одаққа (IGU) мүшелігі 2022 жылдың 7 наурызынан бастап тоқтатылды. Бұл мәселе бойынша ресми шешім 2022 жылдың шілдесінде өтетін кезекті IGU Бас ассамблеясында қабылданатын болады. Дегенмен, Ресейдің ресми мүшелігін тоқтатқанмен, IGU Ресейдегі әріптестермен байланысты жалғастыруға дайын.

Этнография бөлімі

Николай Надеждин осы бөлімнің құрылуына, РГО алғаш құрылған кезде қатысты. 1850 және 1860 жылдары этнографиялық бөлім фольклорлық туындылар мен "быт" немесе "тіршілік салты" сияқты материалдарды жинап, жариялады, оларды Ресей империясының жергілікті халықтарының "мәнін" көрсететін нәрсе деп санады. 1909 жылы Дмитрий Николаевич Анучин, Владимир Богданов және Всеволод Миллер Мәскеуде өткен Ресей табиғаттанушылары мен дәрігерлердің XII съезінде этнографиялық секцияны ұйымдастырды. Олар этнографтарды миссионерлер мен хоббимен айналысушылардан ерекшелендіру үшін кәсіби деңгейді көтеруді талап етті. 1917 жылы РГО-дан Давид Золотарев және Николай Могилянский Ресейдің шекаралық аймақтарындағы халықтың этникалық құрамын зерттеу комиссиясының жұмысына қатысты.