Кіріспе

Американдық симфониялық оркестр

Тусон симфониялық оркестрі, немесе TSO, Аризона штатының Тусон қаласындағы негізгі кәсіби оркестр. 1928 жылы құрылған, ол кезде маусымда бар болғаны екі концерт өткізілген, TSO Оңтүстік-Батыстағы үздіксіз жұмыс істеп келе жатқан ең көне өнер ұйымы. TSO-ның маусымы қазан айынан мамыр айына дейін жалғасады және 60-тан астам концерттен тұрады, оның ішінде сегіз бағдарламадан тұратын классикалық серия, төрт бағдарламадан тұратын поп-серия, бес камералық оркестр бағдарламасынан тұратын шеберлік сериясы, бір реттік арнайы концерттер және Оро аңғары, Грин-Вэлли, Бисби, Саффорд, Тэтчер және Ногалес сияқты жақын жерлердегі концерттер кіреді. TSO сонымен қатар әр маусымда 40 000-нан астам мектеп оқушысына білім беру бағдарламаларын ұсынады. TSO құрамында тұрақты камералық ансамбльдердің бірнеше тобы бар, оларға скрипка квартеті, скрипка квинтеті, фортепиано триосы, арфа триосы, мыс квинтеті және ағаш үрлемелі квинтеті кіреді. Бұл ансамбльдер мектептерге барып білім беру бағдарламаларын жүзеге асыруға көмектеседі, жыл сайын концерттер өткізеді, сондай-ақ жеке және қоғамдық шараларда өнер көрсетеді. TSO классикалық, биг-бенд, халық, джаз, поп, мариачи сияқты әртүрлі стильдегі музыканы орындайды, сонымен қатар заманауи композиторлардың жаңа туындыларын тапсырыспен орындайды.

ЖҚҰ-ның тарихы

TSO өзінің алғашқы концертін 1929 жылғы 13 қаңтарда Камил Ван Хюльсе дирижерлік етуімен өткізді. Тусон орта мектебінің аудиториясында өткен концерт бағдарламасында қаланың түкпір-түкпірінен келген 60 ерікті музыкант (оның ішінде оркестрдің негізін қалаушылардың бірі Джулиани, контрбас аспабында орындады) қатысты. Оркестр Шуберттің "Розамунде" увертюрасын және Бетховеннің 7-ші симфониясын орындады. Жергілікті газеттер бұл дебютті үлкен жетістік деп бағалап, көрермендер симфонияны "таң-қалып, құлшыныспен және ынтамен" қарсы алғанын жазды.

Бірінші маусымда бар болғаны екі концерт өткенімен, екінші маусымда үш концерт ұйымдастырылды және жаңа дирижер, Джозеф Де Лука келді, ол бес жыл бойы оркестрмен жұмыс істеді. Концерттер жексенбі күндері кешкі сағат 8:30-да өтті. Алғашқы концерттік бағдарламалардың бәрі оркестрлік музыкадан тұрды; 1930 жылғы 16 наурызда сопрано Мэри Маргарет Фишер оркестрдің алғашқы солисі ретінде таныстырылды. Үшінші маусымның ортасында TSO Музыка және өнер сарайына көшіп, 1931 жылғы 25 қаңтарда алғаш рет онда өнер көрсетті.

1930 жылдар 1950 жылдар

1930 жылдардың соңында ТСО-ның қаржылық жағдайы тұрақсыз болды, бұл Аризона университетімен бірігу туралы шешім қабылдауға әкелді. 1939-1950 жылдар аралығында ТСО университеттің басшылығымен жұмыс істеді, музыкаға қол жеткізуге мүмкіндік алды, оркестрде ойнаған студенттерге үлгерім берді және қаржылық қолдауға ие болды. Оркестр 1939 жылдан 1946 жылға дейін, зейнеткерлікке шыққанша Джордж С. Уилсонның жетекшілігімен, ал 1946 жылдан 1950 жылға дейін, зейнеткерлікке шыққанша профессор Сэмюэл Фэйнмен бірге өнер көрсетті. Концерттер UArizona аудиториясында (қазіргі Centennial Hall) өтті. 1950 жылдардың басында оркестр қиын жағдайға тап болды. Осы уақытқа дейін оркестр музыканттарына жалақы төленбеген. Жергілікті 771 кәсіби одақ концерт үшін 15 доллар төлеуді ұсынды, бірақ бұл ұсынысқа қарсылық болды. Бір жылға созылған даудан (19 музыкант пен дирижердің оркестрден кетуі) кейін, сол кездегі ең танымал баритон Джон Чарльз Томас өнер көрсету арқылы шешім табылды. Билет бағасын (5 доллардан 10 долларға дейін) көтеріп, 2200 орынды толтыру арқылы ТСО қаржылық жағдайын жақсартты және музыканттарға жалақы төлеу мүмкін екенін көрсетті. 1951 жылы музыканттарға жалақы төлеуді көздейтін бюджетке келісім берілді. 1952 жылы ТСО-ның алғашқы толық уақытты, жалақылы дирижері Фредерик Балаз келді, сонымен қатар ТСО-ны қолдау үшін құрылған алғашқы ұйым – Тусон симфониялық әйелдер қауымдастығы құрылды. 1958 жылы Тусон симфониялық жастар оркестрі құрылды, және бұл жыл сайынғы «Котильон» қайырымдалық шарасының алғашқы жылы болды.

1960-1970 жылдар

1960 жылдары оркестр көлемі мен бюджеті жағынан кеңейе берді. Осы онжылдықта Тусон қалалық кеңесінен алғашқы грант түсті (1965 жылы 2500 доллар), Тусон қалалық хорымен алғашқы бірлескен өнер көрсетуі өтті (1966 жылы сатылып кеткен іс-шара), алғашқы толық сатылған концерттік маусым (1967) және жұмыс бюджеті 100 000 доллардан асып кеткен алғашқы жыл (1968) тіркелді. 1971 жылы TSO, музыка директоры Грегори Миллар басшылығымен, қазіргі өнер орталығына – Тусон музыка залына (қазір Линда Ронштадт атындағы музыка залы) көшті. Ашылу концертін Артур Фидлер жүргізді (ал келесі күні мерекелік шара аясында өрт сөндіру машинасымен парадқа қатысты). TSO 1978-1979 маусымда 50 жылдығын тойлады, оған 99 музыканттан тұратын оркестрді музыка директоры доктор Джордж Траутвейн басқарды. Камил Ван Хюльсе оркестрдің алғашқы өнер көрсетуіне құрмет ретінде Розамунде увертюрасын орындау үшін қайта келді.

1980-1990 жылдар

1980 жылдардың басында бюджеті 500 000 доллардан асып, Америка симфониялық оркестрлер лигасынан аймақтық оркестр мәртебесін алды. Музыкалық директор Уильям МакГлофлин (қазір Ұлттық қоғамдық радиодағы “Музыканы зерттеу” бағдарламасының жүргізушісі ретінде танымал) 1982 жылы келді және кішкентай балалары бар отбасылар үшін “Музыканың қуанышы” сериясын құрды. 1987 жылы оның орнын Роберт Бернхардт иеленді, ол қоғамдағы беделді тұлғаға айналды (және оның кеткенінен кейін жиі шақырылатын дирижер болды). 1990 жылдары ұйым бүгінге дейін қолданылып келе жатқан әкімшілік және репетициялық ғимаратты сатып алды: Тусон симфониялық орталығы. Ұйымның халыққа тарату және білім беру бағдарламалары кеңейді, оның ішінде “Жас композиторлар жобасы” іске қосылды. Гранттық қаржыландырудың нәтижесінде TSO Оңтүстік Аризонаның Ажо, Бисби және Ногалес сияқты қалаларында концерттер берді. 1996 жылы TSO-ның ең ұзақ қызмет еткен музыкалық директоры Джордж Хансон келді. Оның басшылығымен TSO 2000 жылы Catalina Foothills High School аудиториясында өнер көрсетуін бастады, ол TSO-ның екінші үйіне айналды. 2003 жылы доктор Брюс Чемберлен басшылығымен TSO хоры құрылды және бүгінге дейін оркестрмен бірге Генделдің “Мессиясы” және басқа да оркестрлік хорлық шедеврлерді орындап келеді.

Қазіргі

Маэстро Хосе Луис Гомес 2016 жылы TSO-ның испан тілінде сөйлейтін алғашқы музыкалық директоры болып тағайындалды. Оның шығармашылық басшылығымен TSO бағдарламасының сапасы мен көлемін кеңейтті, сондай-ақ Оңтүстік Аризонаның мәдени мұрасына ерекше мән берді. Алғашқы маусымында оркестр Тюсон қаласының орталығында өткен әйгілі All Soul’s Procession процессиясында 150 000 адамның алдында өнер көрсетті. Соңғы кезде TSO «¡Celebration latina!» атты концерттік сериясын іске қосты, ол үлкен испаниялық және латын американдық қауымдастықты қамтыды. Маэстро Гомес сонымен қатар «Жас композиторлар жобасына» күш салып, бірнеше түлектерге негізгі концерттерге арналған туындылар тапсырды. TSO жыл сайын көптеген жаңа ынтымақтастықтарды ұсынады, олардың ішінде Мариячи Ацлан де Пуэбло орта мектебі, Тусон қыздар хоры, Тусон Аризона ұлдар хоры, Тусон халықаралық Мариячи фестивалі, Оркеста Мендоза және Калексико оркестрлері бар. 2022 жылы TSO-ның қала орталығындағы үйі Линда Ронштадт атындағы Музыка залы болып қайта аталды. 2023-24 маусымында TSO өзінің 95 жылдығын тойлайды. Ұйымның жылдық бюджеті 6 миллион доллар көлемінде, ол Америка оркестрлер лигасының 3-тобының мүшесі. Классикалық, Шеберлік және Арнайы іс-шаралар сериялары аясында жылына қырықтан астам концерт өткізіледі.

Миссия

Тусон симфониялық оркестрінің миссиясы – жоғары сападағы тікелей музыкалық өнер арқылы қоғамды қызықтыру, білім беру және оны жаңару.