Кіріспе

Атланта қаласындағы (Жорджия штаты, АҚШ) оркестр

Атланта симфониялық оркестрі (АСО) – АҚШ-тың Атланта қаласында орналасқан американдық оркестр. АСО-ның негізгі концерт алаңы – Вудрафф өнер орталығындағы Атланта симфониялық залы.

Тарих

Бұрынғы сол есімді ұйымдар 1923 жылдан бастау алғанмен, оркестр 1945 жылы ресми түрде құрылды және алғашқы концертін Чикаголық музыка педагогы Генри Сопкиннің басшылығымен «Атланта жастар симфониясы» ретінде өткізді. Ол 1966 жылға дейін дирижер болып қалды. Ұйым 1947 жылы қазіргі атына өзгерді және көп ұзамай Исаак Стерн мен Гленн Гулд сияқты белгілі солистерді тарта бастады. 1967 жылы Сопкиннің кеткенімен Роберт Шоу (Роберт Шоу хорының негізін қалаушы) музыкалық директор болды, ал бір жылдан кейін оркестр толық уақытқа көшті. 1970 жылы Шоу «Атланта симфониялық оркестрінің хорын» құрды. 1988 жылы Йоэль Леви музыкалық директор және бас дирижер болды. Оның басшылығымен оркестр 1996 жылы Атлантада өткен 100 жылдық жазғы Олимпиада ойындарының ашылу және жабылу салтанатында Джон Уильямс жазған және дирижерлік еткен «Батырларды шақыру» шығармасын орындады. Леви 2000 жылы музыкалық директор лауазымынан кетті, оның орнын Роберт Спано басты. Эллисон Вулгамор 1993 жылы оркестрдің президенті болып тағайындалды және 2009 жылға дейін осы қызметте болды. АХО-ның қазіргі атқарушы директоры 2016 жылдың қаңтарынан бастап Дженнифер Барламент. Оркестр 1991 жылы Йоэль Левидің жетекшілігімен Еуропаға, ал 1988 жылы Роберт Шоудың жетекшілігімен хорымен гастрольдік сапар жасады. 2006 жылы оркестр және оның камералық хоры Роберт Спаноның басшылығымен Калифорнияның Охай фестивалінде тұрақты құрам ретінде қызмет етті. АХО хорының толық құрамы үш рет Берлинге барып, Бенджамин Бриттеннің «Соғыс реквиемі» (2003), Гектор Берлиоздың «Гранде мессе де Мортс» (2008) және Йоханнес Брамстың «Эйн деутшес реквием» (2009) операларын әр рет үштен орындады. 2005 жылдан бастап оркестр жаңа концерт залын салуды белсенді түрде жоспарлап келеді. 2008 жылы АХО өзінің жаңа 12 000 орындық Verizon Wireless амфитеатрын Атлантадан солтүстікке қарай 22 шақырым қашықтықтағы Альфаретта қаласындағы Фултон округіндегі Энкор паркінде ашты. Encore Park және амфитеатр АХО-ның бас ұйымы Вудруфф өнер орталығына тиесілі. Encore Park және Атланта симфониялық залы мен Честейн паркіндегі іс-шараларын есепке алғанда, АХО жылына 300-ден астам қойылым ұсынады деп күтілуде. Жаңа амфитеатр аяқталғаннан кейін бюджеті 50 миллион долларға дейін жетеді деп күтілуде, бұл АХО-ны бюджет көлемі бойынша Америкадағы алты немесе жеті ірі оркестрдің біріне айналдырады. АХО бюджетіне музыканттар мен қызметкерлердің жалақысы мен жәрдемақыларымен қатар өндіріс шығындары, сондай-ақ оркестрдің білім беру, қоғамдық жұмыстар, арнайы іс-шаралар және қаржы жинауға жұмсайтын маңызды шығындары кіреді. АХО-ның бұрынғы көмекші дирижерлерінің қатарында Джозеф Янг бар. Қазіргі уақытта АХО-ның директордың орынбасары Джерри Хоу. AHO-ның бұрынғы мүшесі Джейн Литтл болды, ол 1945 жылдың 4 сәуірінде Атлантада 16 жасында контрабасшы ретінде дебют жасады. Әлемдегі ең ұзақ қызмет еткен оркестр музыканты деп есептелетін Литтл өмірінің соңына дейін АХО мүшесі болып қалды және 2016 жылдың 15 мамырында 87 жасында АХО концерті кезінде құлағаннан кейін қайтыс болды. 2020 жылдың желтоқсан айында Натали Штуцман AHO-ны алғаш рет дирижерлік етті. Ол 2021 жылдың ақпанында стримдік карантин концертінде қосымша дирижерлік келісімге оралды. 2021 жылдың қазан айында АХО 2022-2023 жылдар маусымынан бастап Штуцманды келесі музыкалық директоры етіп тағайындағанын жариялады, алғашқы төрт жылдық келісім-шартқа қол қойылды. Штуцманн – АХО-ның музыкалық директоры болып тағайындалған алғашқы әйел дирижер. Оркестр R.E.M.-нің 1991 жылғы «Out of Time» альбомында, әсіресе «Losing My Religion» әнінде ерекше көзге түсті. Оркестр мүшелері 1991 жылдың 10 қарашасында R.E.M. тобымен бірге «Losing My Religion» әнін MTV 10 жылдығына арналған арнайы концертте орындады. Оркестр мүшелері R.E.M.-нің келесі альбомындағы төрт әнге де музыкалық үлесін қосты, ол 1992 жылы шыққан «Automatic for the People» альбомы болды.

Жазбалар

Оркестр мен хор 1975 жылы Роберт Шоудың жетекшілігімен Turnabout/Vox Records үшін «Nativity» атты 2 LP Рождестволық альбомын жазды. Бұл альбом олардың жыл сайынғы Рождестволық концертіне тікелей негізделген. 75 минуттық альбомның сәл қысқартылған нұсқасы 1990 жылдары Vox компаниясымен компакт-дискте «Роберт Шоумен бірге Рождество» деген атпен шығарылды. 1978 жылы ASO коммерциялық таралымға арналған цифрлық жазба жасаған алғашқы американдық оркестр болды, ол Игорь Стравинскийдің «Көңілді құс» сюитасын және Александр Бородиннің «Князь Игорь» операсынан үзінділерді Telarc лейблі үшін орындады. 26 «Грэмми» сыйлығын әкелген Telarc қауымдастығы 2010 жылға дейін жалғасты, бұл оркестрдің рекордтық лейблмен ең ұзақ үздіксіз байланысының бірі. 2011 жылы оркестр өз ASO Media лейблінде жазбалар шығара бастады. 2004 жылы оркестр Deutsche Grammophon лейблі үшін композитор Освальдо Голиховтың бірнеше шығармаларын жазу жобасын бастады. Оркестр мен хордың ең танымал жазбаларының бірі – Роберт Шоудың дирижерлігімен Бетховеннің Тоғызыншы симфониясы, ол қазір жойылған Pro Arte лейблі үшін жазылған және қазір басылымнан тыс, бірақ «Куаныш гимні» төртінші бөлімінің үзінділерін Reference Gold және Classical Heritage лейблдерімен шығарылған антологияларда табуға болады. ASO-ның тағы бір жазбасы, ол Pro Arte лейблі үшін жазылғандықтан қазір басылымнан тыс, – ол Брамстың фортепиано концерті №1, онда Питер Серкин солист ретінде, ал Роберт Шоу дирижерлік еткен. Бұл оркестрдің Шоумен бірге хорсыз жасаған сирек жазбаларының бірі.

Еңбек даулары

ASO соңғы жылдары басқару мен музыканттар арасындағы еңбек дауларынан зардап шекті. 2012 жылы музыканттар ASO бюджетіне тепе-теңдік орнату үшін жыл сайын он апталық жалақыны төмендетуге келісті, себебі жылдар бойы тиімсіз басқару және билет сатудың азаюы салдарынан үлкен тапшылық туындаған еді. Нәтижесінде, оркестрдің мәртебесі толық жұмыс күні, 52 апталық оркестрден жартылай жұмыс күні, 42 апталық ұйымға өзгерді. 2014 жылы Atlanta Journal Constitution басылымында хабарланғандай, оркестр басшылығы мен жетекші музыканттары 6 қыркүйек 2014 жылға дейін ұжымдық келісімге қол жеткізуге тиіс болды, әйтпесе маусымның ашылуы кейінге қалдырылар еді. Бұл басқару мен музыканттар арасындағы шиеленісті тарихты жалғастырды, олар көп жылдар бойы байқалғандай, зиянмен жұмыс істеуден шығуға тырысты. Жергілікті газет сондай-ақ олардың мақтан тұтқан "жұмыс бюджетінің" түрлі себептерге байланысты тұрақсыз екенін көрсетті. 2014 жылдың қыркүйегінде музыканттар жаңа келісімге келіспегеннен кейін, басқару музыканттарды жұмыстан шығарып, 2014–15 маусымның басталуын қауіпке тікелей ұшыратты. Бұл жұмыстан шығару күтілген 25 қыркүйек күнінен кейін де жалғасты.