Кіріспе
Кливленд симфониялық оркестрі – Огайо штатының Кливленд қаласындағы американдық оркестр. 1918 жылы пианист және импресарио Аделла Прентисс Хьюз құрған бұл оркестр, «Үлкен Бестік» деп аталатын бес американдық оркестрдің бірі саналады. Оркестр көптеген концерттерін Северанс залында өткізеді. Қазіргі музыкалық жетекшісі – Франц Велсер-Мёст.
The Cleveland Orchestra is an American orchestra based in Cleveland, Ohio. Founded in 1918 by the pianist and impresario Adella Prentiss Hughes, the orchestra is one of the five American orchestras informally referred to as the "Big Five". The orchestra plays most of its concerts at Severance Hall. Its current music director is Franz Welser Möst.
Лорин Маазель (1972-1982)
Кеңес мүшелері оркестрдің бесінші музыкалық жетекшісі ретіне Лорин Маазельді таңдады. Оның қызметі 1972 жылы басталды. Маазель алғаш рет 1943 жылы 13 жасында Қоғамдық залда өткен концертте оркестрге жетекшілік еткен. Бірақ көп ұзамай Маазель Филадельфия оркестрінің дирижері Юджин Ормандидің қолдауымен және Прокофьевтің «Ромео мен Джульетта» шығармасы бойынша Decca Records компаниясымен жаңа ынтымақтастық мүмкіндігімен өркендеді, бұл Маазельге Кливленд оркестріндегі мансабын бастауға қажетті серпіліс болды. 1973–1974 жылғы маусымда Маазель оркестрді Австралия мен Жаңа Зеландияға гастрольдік сапарға алып шықты, оған қонақ дирижерлер Станислав Скровачевский мен Эрих Лейнсдорф қосылды. Оркестр сондай-ақ Жапонияда бірқатар концерттер берді. Келесі маусымда оркестр алғашқы коммерциялық опералық жазбасын – Джордж Гершвиннің «Порги мен Бесс» операсын шығарды, бұл Decca Records компаниясының АҚШ-тағы алғашқы опералық жазбасы болды. Маазель 1981–1982 жылғы маусымнан кейін Вена мемлекеттік операсының директоры лауазымын қабылдау үшін оркестрден кетті. Бірақ кетер алдында Маазель 1980 жылдың қаңтарында оркестрдің Мартин Лютер Кингты еске алу концерттерін ұйымдастыруға көмектесті, бұл концерттер бүгінге дейін жыл сайынғы дәстүрге айналды. 1982 жылдың 15 мамырында Маазель Северанс-холлдағы соңғы өнер көрсетімін өткізді, содан кейін Нью-Йорк пен Нью-Хейвенге қысқа гастрольдік сапар жасады, онда ол 1972 жылы оркестрмен дебюттік өнерін көрсеткен Джузеппе Вердидің «Реквиемін» орындады.
Кристоф фон Дохняни (1984-2002)
Кристоф фон Дохняни 1981 жылдың желтоқсан айында оркестрді алғашқы рет қонақ дирижер ретінде жетекшілік етті. 1982 жылы оркестр Дохняниді музыкалық директор лауазымына бекітті. 1984 жылы ол ресми түрде музыкалық директор болды. Маазель мен Дохняни арасындағы екі маусымда оркестрді әртүрлі қонақ дирижерлер басқарды, олардың ішінде өзін «режимдер арасындағы көпір» деп атаған Эрих Лайнсдорф та болды. Дохнянидің Teldec, Decca/London және Telarc компанияларымен байланысы болғандықтан, оның Кливленд оркестріндегі қызметі жазбалар жасау жобаларын көбейту мүмкіндігімен басталды. Сондай-ақ, ол 1985 жылы "Blossom Music Center" сахнасында Моцарттың "Солғай флейта" операсын сахнаға қойды, ал "The Columbus Dispatch" газеті оны «жазғы Огайо музыкалық оқиғасы» деп бағалады. Бұған қоса, Дохняни жаңа құрылған Кливленд оркестрінің жастар оркестрін басқаратын Джахья Линді жұмысқа алуға қатысты. Дохняни басшылығымен оркестр Азия мен Еуропаға гастрольдік сапарлар жасады, 1990 жылдан бастап Зальцбург фестивалімен тығыз байланыс орнатты. Кливленд оркестрінің 75 жылдығын мерекелеу үшін Дохняни 1992–93 және 1993–94 маусымдарында Северанс залында Вагнердің «Нibelунг сақинасы» операсын қойды, содан кейін Вагнердің «Rheingold» және «Walküre» операларын жазды. Оркестр сонымен қатар Северанс залын жаңарту үшін қаржы жинау науқанын бастады, ол «Szell Shell»-ді алып тастауды, ансамбльдің E. M. Skinner органының сахнаға қайта орнатылуын және концертке келушілердің ыңғайлылығын арттыруға бағытталған жаңа ғимараттар салуды қамтыды. Жаңарту жұстары кезінде оркестр өз қаласының тұрғындары үшін Кливлендтің Playhouse Square-дегі Allen Theatre-да концерттер берді. 2000 жылдың 8 қаңтарында Дохняни Северанс залының қайта ашылуына арналған гала-концертті өткізді, ол Кливлендтің WVIZ телеарнасы арқылы тікелей эфирде көрсетілді. Дохнянидің келісім шарты аяқталғаннан кейін, 2002 жылы, ол музыкалық директор лауреаты атағын алды.
Because of Dohnányi’s connections with Teldec, Decca/London, and Telarc, his Cleveland Orchestra tenure began with the promise of more recording projects. He also staged a large production of Mozart’s The Magic Flute at Blossom Music Center in 1985, which was lauded as “the Ohio musical event of the summer” by The Columbus Dispatch. In addition, Dohnányi oversaw the hiring of Jahja Ling, who would lead the newly established Cleveland Orchestra Youth Orchestra. International touring continued under Dohnányi with visits to Asia and Europe, including the development of a long standing relationship with the Salzburg Festival beginning in 1990. To celebrate The Cleveland Orchestra’s 75th anniversary, Dohnányi led performances of Wagner’s Der Ring des Nibelungen at Severance Hall across the 1992–93 and 1993–94 seasons, and a subsequent recording project of Wagner’s Das Rheingold and Die Walküre. The orchestra also began a fundraising campaign for the renovation of Severance Hall, which included the removal of the “Szell Shell,” a return of the ensemble's E. M. Skinner organ to the stage, and a facilities expansion designed to enhance the experience of concertgoers. During these renovations, the orchestra performed concerts for its hometown audiences at the Allen Theatre in Cleveland’s Playhouse Square. On January 8, 2000, Dohnányi led a gala concert celebrating the re opening of Severance Hall that was broadcast live on local television by Cleveland’s WVIZ. At the conclusion of Dohnányi’s contract, in 2002, he took the title of music director laureate.
Франц Велсер-Мост (2002-2027)
Франц Велсер-Мёст 2002 жылы оркестрдің жетінші музыкалық директоры болды. Велсер-Мёст және Музыкалық өнер қауымдастығы оның келісім-шартын бірнеше рет ұзартты, соңғы келісім-шарты оны 2027 жылға дейін дирижерлік тақтада қалдырды. Өзінің қызметінің кезеңінде Велсер-Мёст оркестрдің көптеген резиденцияларын, қоғамдық жұмыстар бағдарламаларын және кеңейту шараларын басқарды. Ол Венадағы Музикверенде және Люцерн фестивалінде оркестрдің тұрақты резиденцияларын жетекшілік етеді, екеуі де 2003 жылы Велсер-Мёсттің алғашқы еуропалық гастрольдерімен басталған. Сонымен қатар, Велсер-Мёст және оркестр 2007 жылы Майамидегі Карнавал өнер орталығында (кейін Адриен Аршт өнер орталығы деп аталды) жыл сайынғы резиденциясын бастады. Сол жылдың қазан айында оркестр тарихи және жаңадан жасалған контентті қамтитын Adella App стриминг қызметін іске қосты. Қызметке маусымдық абоненттер тегін, ал абонент емес жандар үшін айына 35 доллар төлем жасау қажет болды. 2020 жылы Кливленд оркестрі өздерінің жеке таңбасымен – The Cleveland Orchestra деп аталатын жазбалар студиясын ашқанын хабарлады. 2021 жылғы жазғы маусымда Blossom Music Center концерттеріне шектеулі түрде қайта оралу, ал қазан айында Severance Hall-ға оралу жоспарланды. 2023 жылдың қазанында Велсер-Мёстке қатерлі ісік алып тастау операциясы жасалды және ол 2023 жылдың қалған бөлігінде өнер көрсетуін тоқтату туралы хабарлады. 2024 жылдың қаңтарында оркестр Велсер-Мёсттің 2026-2027 жылдар маусымының соңында музыкалық директор лауазымынан бас тартатынын мәлімдеді.
Қосымша тарих
Ансамбльдің музыкалық директорларымен бірге жасалған үлкен жазбалар каталогынан өзге, оркестр Владимир Ашкенази, Оливер Кнуссен, Курт Сандрлинг, Йоэль Леви, Риккардо Чайли, Джордж Бенджамин, Роберто Карневале, Риккардо Мути, Майкл Тилсон Томас және Луис Лейн (оркестрдің көп жылғы ассистент дирижері) сияқты қонақ дирижерлермен де көптеген жазбалар жасады. Кливленд оркестрінің бұрынғы ассистент дирижерлерінің қатарында Маттиас Бамерт, Джеймс Левин, Алан Гилберт, Джеймс Джадд және Майкл Стерн болды.