Кіріспе

1970 жылғы Юкио Мисиманың романы Ват Арун, Бангкоктегі буддалық храм.

"Таң ғибадатханасы" (暁の寺) – жапон жазушысы Юкио Мисиманың "Жұмсақ теңіз" тетралогиясындағы үшінші роман. Осы сериядағы басқа романдар сияқты, Мисима зерттеу жұмыстарын жүргізу үшін түрлі орындарға, оның ішінде Таиландтағы Бангкоктегі Ват Арунға саяхат жасады.

Сюжет

Адвокат Хонда іс сапарымен Таиландқа барады, онда мектептегі досының екінші реинкарнациясы деп ойлайтын жас қызбен кездеседі. Он бір жыл өткен соң, ол Жапонияға оқуға келеді, және ол оның көбірек білуі үшін онымен дос болады. Басты оқиғалар 1941 және 1952 жылдар аралығында болса, соңғы тарау 1967 жылы өтеді.

Бірінші бөлім (1941-1945 жж.)

1941 жылы Шигекуни Хонда Itsui Products компаниясының заңгерлік кеңесшісі ретінде Бангкокқа жіберіледі. Ол сапар барысында Тайландты мүмкіндігінше көп көруге тырысады. Көптеген маңызды ғимараттарды аралап көрген соң, ол Таң шағылысатын ғибадатханаға барады және оның әсем сәулетіне қатты тәнті болады. Ақылды заңгер үшін бұл "алтын жалқаулықты", антирационализмнің сәнді сезімін және "әрбір ұйымдастырылған логикалық жүйенің қашуын" білдіреді. Аудармашысы Хишикаваға ол Сиам ханзадаларымен – Рама VI-ның кіші інісі Патантадид пен оның туысы Кридсада (Рама IV-нің немересі), екеуі де Лозаннада Рама VIII-нің жетекшілігімен оқығандарын айтады. Содан кейін Патантадидтің жеті жасар қызы, ханшайым Чантрапа (Йинг Чан)мен қысқа кездесу ұйымдастырылады. Йинг Чан бірден Хонданы танитынын айтады, ол Исао екенін мәлімдейді және онымен бірге Жапонияға қайтаруды талап етеді. Хонда оны сұраққа тартып, оның шынайы екеніне көз жеткізеді, бірақ кейінірек кездесуде Исаоны анықтауға көмектескен үш айнек болмағандықтан алаңдайды. Қыркүйек айының соңында сот ісі аяқталғаннан кейін Itsui оған Үндістанға саяхаттауға арналған саяхат купонын сыйлайды. Ол Калькуттаға барады, онда Дурга мерекесін көреді; Бенарес, онда ашық ауданда мәйіттерді өртеуге куә болады; Могулсарай, Манмад және соңында буддизммен тығыз байланысты Ажанта үңгірлеріне жетеді, онда Киёакидің "құлама астында кездесетінімізді" айтқан соңғы уәдесін еске түсіретін сарқырамаларды көреді. 23 қарашада ол Бангкокқа оралады, сол кезде Жапониямен қарым-қатынас нашарлап, қонақүйіндегі жапон туристерінің бейшаралық және жаман мінез-құлқына қынжылады. Чакри сарайындағы Йинг Чанды көруге жасаған соңғы әрекеті ауыр соққыға ұшырайды, өйткені аудармашы Хонданың онысыз Жапонияға кетіп бара жатыр екенін айтып жібереді, соның салдарынан Йинг Чан ашуға мініп, айқай-шу шығарады. Жапонияға оралғаннан кейін бірден АҚШ-қа соғыс жарияланады. Қоршаған орта мерекелік көңіл-күйге толы. Хонданың барлық бос уақыты буддалық философияны зерттеуге кетеді және ол соғысқа ешқандай назар бөлмейді. Тіпті бомбадан қираған тұрғын үйлерге тап болғанда да ол ешқандай сезімге ие болмайды, шын мәнінде, оқулары оны бұрынғыдан да сыртқы әлемге бей-жай қалдырады. 1945 жылдың мамыр айының соңында Хонда бұрынғы Мацугаэ үйінің жанында бұрынғы қызметшісі Тадешинамен кездеседі. Тадешина оған әлі Гесшу ғибадатханасында жүрген Сатоко Аякураны еске салады. (Хонда Сатоконы көруге ниеттенсе де, пойыз билеттерін ала алмайды.) Ол Тадешинаға тамақ сыйлайды, ал ол оған өзінің талисманы ретінде пайдаланатын кітапты – Махамайуривидьяраджни, яки "Ұлы Алтын Тағала даналық патшасының (немесе патшайымының) Сутрасын" сыйлайды. Бұл сутраның 22-тарауы бірінші бөлімді аяқтайды.

Екінші бөлім (1952)

23-тарауда Готемба аймағындағы Ниноока жазғы курортындағы жаңа вилласындағы Хонданың көршісі Кейко Хисаматсу таныстырылады. 1947 жылы жаңа Конституция 1900 жылы тіркелген сот ісінің күрт шешілуіне әкелді, нәтижесінде Хонда бір іске 36 000 000 иен сыйақы алды. Ол осы ақшаның бір бөлігін Фудзи тауына көрінісі бар жерді сатып алуға жұмсайды. Сол жылы ол істі жеңіп, 1913 жылы Тай ханзадасы Чао П. Парс мектебінде жоғалтқан изумруд сақинаны (принц Тоинге тиесілі антикварлық дүкенде) қайта табады. Үйге қонақ шақыру кешінде Хонданың екі жалған өнер досы таныстырылады: Макико Китоның өлең оқушысы Цубакихара ханым (ол "Жылқылардың қашқыны" романында Исао үшін жалған куәлік берген) және Ясуши Иманиши, неміс әдебиеті маманы, ол өзінің "Нардың жері" деп аталатын ойдағы утопиялық мемлекетіндегі күрделі садомазохистік сексуалдық қиялдарға құмар. Мисиманың соғыстан кейінгі Жапонияның пародиясын көрсететін сахналарда көптеген басқа қонақтар келеді; Хонданың көңілі қалғандай, қазір Жапонияда оқитын тағы бір шақырылған Ин Чан келмейді. Түнде Хонда қонақ бөлмесіне кіріп, Макико қарап тұрғанда Иманиши мен Цубакихараның жыныстық қатынаста болғанын көріп, қорқынышқа ұшырайды. Бұл Хонданың (оның әлемге деген көзқарасын көрсететін) тыңшылдық бейілімдерінің алғашқы белгісі. Ертесі күні олар Фудзи тауының қасиетті орнына барады; ертесі күні Хонда Кейкодан Ин Чан үйіне бір күн кешігіп келгенін біледі. Ин Чан мен Хонда Токиодағы Императорлық қонақ үйде кешкі ас ішеді; Хонда изумруд сақинаны қайтарады. Үйге келгенде, Инума, Исаодың қарт әкесі, оны күтіп отыр. Сенімді әңгіме барысында Инума 1945 жылы жасаған өзіне зиян келтіру әрекеті туралы айтады және оған қалған жарасын көрсетеді. Ол кетіп бара жатқанда, Хонда оған аянып, конвертте 50 000 иенді береді. Хонда Ин Чанның "мұрасы" (белінің ортасындағы үш айнек) мәселесін біржола шешуге шешім қабылдайды. Ол Кейконың туысы Кацуми Шимураны Ин Чанды азғыруға тырысады, бірақ ол сәтсіз аяқталады. Иманиши мен Цубакихара туралы толыққанды сахналар келеді, соның ішінде Иманишидің Токиодағы студенттердің коммунистік демонстрацияларына деген қуанышы. Соңында Хонда Ин Чанды вилласындағы бассейнге шақырады. Енді Ин Чан суға түсу костюмімен киінгенде, ол оның денесінде ешқандай айнек байқамайды. Тек қонақ бөлмесінде оның артынан тыңдап жүргенде ғана ол ақыры айнектерді көреді. Оның таңғалуы, ол Кейкомен бірге ұйықтап жатыр. Оның бұл көзбен көретін дәлелімен қанағаттануы ұзаққа созылмайды: Иманиши төсекте темекі шегіп ұйықтап қалады, ал Хонданың вилласы өртеніп кетеді. Иманиши мен Цубакихара екеуі де қаза табады, бірақ үйдегілер аман қалады. Хонда Ин Чанды (Таиландқа оралған) кармалық тағдырдан құтқардым деп ойлайды, бірақ Ин Чанның егіз қарындасымен кездескенде үміті үзіледі, ол оған Ин Чан жылан шаққаннан қайтыс болғанын айтады.

Негізгі тақырыптар

Романда әлемнің әртүрлі елдеріндегі қайта туу туралы теорияларға қатысты ұзақ пікірталастар кездеседі. Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін және соғыстан кейінгі жапон қоғамының сатиралық суреттемелері бар. Алғашқы екі кітапқа тән ностальгиялық көңіл-күй жоғалып кеткен, бірақ бұл басты кейіпкердің өзіне шоғырланғандығынан бірден байқалып көрінбейді.

Қабылдау

Ричард Т. Келли The Guardian газетінде: «Таң иісі ғибадатханасы Мишиманың Хонданың білімін жиі қайталауынан салмақтанып, ауыр тиеді ["қайта туу теориялары"], бұл автордың өзін-өзі сендіруге тырысқанын көрсетеді». Ол кітаптағы «жалпыға бірдей сезілетін құнығу атмосферасын» атап өтеді, ол оқырманды «тоталды қараңғылыққа толы пессимизммен» аяқталатын соңғы томға жетелейді.

Шын тарихқа сілтемелер

Ханшайым ешқашан болған емес, бірақ аталған тай патшалары мен сарай ғимараттарының бәрі шын, сондай-ақ Хонда Үндістанда барған жерлер де нақты. Перл-Харборға жасалған бомбалау және Жапонияның Америка Құрама Штаттарына соғыс жариялауы Хонданы өз кабинетіне шегінуге мәжбүр етеді. 1945 жылдың 24 және 25 мамырындағы әуе шабуылдарының салдары сипатталған, ал соғыстан кейінгі оккупация маңызды орын алады, Токиодағы американдыққа қарсы демонстрациялармен бірге.