Кіріспе

Hispano French Exposition - 1908 жылдың мамыр айынан желтоқсан айына дейін Сарагосада Сарагосаның алғашқы қоршауының жүз жылдығын еске алу үшін өткізілген көрме.

Өмірбаян

1902 жылы Сарагоса қаласы қоршаудың бірінші жүз жылдығын тойлауға және осы мерекелеуді тұрақты түрде өткізуге шешім қабылдады. Қоршауды еске алу комитеті (Junta Conmemorativa de los Sitios) құрылды. Өнеркәсіптік көрме жоспарланған, бірақ қаржы жетіспеуіне байланысты оның ауқымы белгісіз болды. 1906 жылы ұлттық үкімет көрмені қаржыландыру үшін 2,5 миллион песета бөлді, одан кейін жергілікті кәсіпкер Базилио Парасо басқаратын Көрменің атқару комитеті құрылды. Парасо жүз жылдық мерейтойды және көрмені ұйымдастырды, жоспарлауды Рикардо Магдаленаға тапсырды. Көрме қала мен Арагонның мәдени және экономикалық қуатын көрсету мақсатында, сонымен қатар испандықтардың француз көршілерімен байланысын нығайтуға және өткен ғасырғы Пиреней түбегі соғысынан кейін дипломатиялық қатынастарды жақсартуға себін тигізерлік заманауи шара ретінде қарастырылды.

Оқиға

Бірақ бәрі Параизоның қалауынша болған жоқ. Жүз жылдық мерекелік шаралардың ұйымдастыру комитетінің төрағасы Флоренсио Жардиел сияқты консервативті топтар да іс-шараны ұйымдастыру мен өткізуде өздерінің пікірлерін білдірді. Жардиелдің ықпалы Теңіз павильонының маңыздылығында және Сарагосаның Ұлттық педагогикалық конгресінің нәтижелерінде көрінді. Экспозиция үшін пайдаланылған жер – қазіргі Пласа-де-лос-Ситиосты қоршап тұрған Санта-Энграсия бағы болды. Рикардо Магдалена және басқа сәулетшілердің жобаларына 36 500 жұмысшы жұмыстан алынды. Магдалена ең маңызды ғимараттарды жобалады, соның ішінде қазіргі Сарагоса провинциялық мұражайы – 16 ғасырғы Арагон сарайларынан шабыттанған алып нео-Ренессанс сарайы, сондай-ақ 1930 жылға дейін болған модернистік ғимарат – Гран Казино. Жас сәулетшілер басқа ғимараттармен айналысты. Феликс Наварро Пласа-де-лос-Ситиоста әлі тұрған Өнер және қолөнер мектебіне жауапты болды. Плазаның ортасында Каталониялық мүсінші Агусти Керул Субиратс салған Ситиолар ескерткіші орнатылды, ол модернистік стильде жасалған, оны бүгін де көруге болады. Көптеген ғимараттар модернистік стильде салынған және уақытша болды, олар ағаш, гипс және кірпіш сияқты арзан материалдардан салынды және Экспозициядан кейін бұзылды. Бұзылғандардың арасында Театр, Кіреберіс қақпасы, Тағам павильоны, Мариан павильоны және нео-рококо стиліндегі Орталық павильон, яки француз павильоны болды, ол француз автомобиль өнеркәсібіне арналған бөлімімен келушілерді қызықтырды. 5000-нан астам экспонент қатысты, ең көп қызығушылық тудырғандар – ауыл шаруашылығы, азық-түлік, машина жасау және өндіріс салаларындағылар болды. Сонымен қатар қолөнер, санитария, химия және фармацевтикалық өнімдерге қатысты экспонаттарды да көруге болады. Экспоненттердің арасында Франция үкіметі және Даму министрлігі сияқты мемлекеттік мекемелер де, Altos Hornos de Vizcaya сияқты жеке компаниялар да болды, олардың өз павильоны болды. Каталония да белсенді қатысты (облыстық сәулетші Жозеп Пуиг и Кадафальхты құрметтеу үшін жасалған тост кейбір консервативті Сарагосалықтарды ренжітті). Экспозициямен бірге ғылым, ұлттық ауыл шаруашылығы, сауда палатасы, экспорт, экономика және туризм қоғамдары сияқты бірнеше конгресс те өтті. Сонымен қатар, қазіргі заманғы өнердің және ретроспективті көрмесі де ұйымдастырылды, яғни бұрынғы өнердің көрмесі. Жарты миллионнан астам адам келген шараның сәтті өтуіне байланысты оны екі айға ұзартуға шешім қабылданды. Көрмеге король Альфонсо XIII да бірнеше рет келді.

Мұра

Сарагоса тағы бір ЭКСПО 2008 көрмесіне төңкерілді, ол қамалдың екі жүз жылдығымен бірге өтті, осыны ғасырлық шараға айналдыру мақсатында.