Кіріспе
1966 жылғы эпостық өлең Окот п'Битектың «Лавино әні» (ахоли тілінде: Wer pa Lawino) – угандалық ақын Окот п'Битек жазған эпостық өлең. Ол алғаш рет 1966 жылы автордың өзі жасаған ағылшын тіліне аудармасында жарияланды, бірақ соңғы 14-тарауы алынып тасталды. Ол тез арада басқа тілдерге аударылды. Ачоли луо тіліндегі толық өлең 1969 жылы жарық көрді. Табан Ло Лионг 1993 жылы 14-тараудың ағылшын тіліне аудармасын, ал 2001 жылы поэманың толық жаңа аудармасын («Лавиноны қорғау» деген атпен) жариялады. «Лавино әні» Сахара асты Африкасынан шыққан ең көп оқылатын әдеби туындылардың біріне айналды. Африканың отарлануымен Африка қоғамының қалай қирап бара жатқанын өткір көрсеткендігі үшін Африкада мәдени символға айналды. «Лавино әні» бастапқыда жұп өлеңмен және тұрақты үлгімен жазылған. Өлең Лавиноның өзінің көзқарасынан, бірінші жақта баяндалады. П'Битек 1970 жылы ағылшын тілінде «Окол әні» атты жаңа өлеңін жариялады.
Song of Lawino (Acholi: Wer pa Lawino) is an epic poem written by Ugandan poet Okot p'Bitek. It was first published in 1966 in an English translation by the author, although Chapter 14, its final chapter, was removed. It was quickly translated into other languages. The complete poem in the original Acholi Luo language was published later in 1969. Taban Lo Liyong published an English translation of chapter 14 in 1993 as well as a new translation of the entire poem in 2001 (as The Defence of Lawino). Song of Lawino has become one of the most widely read literary works originating from Sub Saharan Africa. It has also become culturally iconic within Africa, because of its scathing display of how African society was being destroyed by the colonization of Africa. Song of Lawino was originally written in rhyming couplets and had a regular meter. The poem is told from the point of view of Lawino in the first person. p'Bitek published a follow up poem in English, Song of Ocol, in 1970.
Сюжет
Лавиноның өлеңі – бұл повесть өлең, ол Лавиноның күйеуі Околдың, оның Ачоли тайпасының басшысының ұлының, тағы бір әйелге, Клементинаға үйленгенін баяндайды. Клементина білімді және еуропалықтарша әрекет етеді. Околдың көп әйел алуы қоғам мен Лавиноның өзі тарапынан қабылданып, құпталғанмен, оның іс-әрекеттерін сипаттауы, Околдың Лавиноны емес, Клементинаны бағалайтынын көрсетеді. Окол еуропалық отарлаушылардың мәдениетіне әуес екені де айтылады. Мысал ретінде, Лавино Околдың енді дәстүрлі африкалық билерге қатыспайтынын, тіпті қызығушылық танытпайтынын, оның орнына отарлаушы еуропалықтар әкелген балл билерін ұнататынын айтады. Околдың мәдениетін жоғалтуы Лавиноны ең көп алаңдатады. Өлең – Лавиноның Окольге өз салтына адал болуын, ақтарға ұқсауға тырысуын тоқтатуға жасаған кең ауқымды шақыруы. Сондай-ақ, кітап білімді элита жоғалтқан африкалық мәдениетті қорғауды жақтайды. Лавино күйеуінің африкалық мақтанышының жоқтығына қынжылса, қара түстің барлық нәрсесін романтикалық тұрғыдан көрсетеді. Лавино: "Қараның бәрі де әдемі" дейді.