20 ғасырдағы үндістандық тәуелсіздік күрескері және әлеуметтік белсендісі Панаранг Садашив Сане
Pandurang Sadashiv Sane
Үндістанның еркіндік күрескері, әлеуметтік белсендісі Панаранг Садашив Сане (Sane Guruji) туралы мақала. Балаларға арналған шығармалары, өмірі мен қызметі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
ХХ ғасырдағы үнді азаттық күрескері және әлеуметтік белсенді Пандуранг Садашив Сане (24 желтоқсан 1899 – 11 маусым 1950), шәкірттері мен ізбасарлары оны Сане Гуружи (Гуружи – "қадірлі ұстаз" деген мағынаны білдіреді) деп атаған, Махараштрадан шыққан маратхи тілінде жазған жазушы, мұғалім, әлеуметтік белсенді және азаттық күрескері. Оның балаларды тәрбиелеуге бағытталған әдебиеттері бүгінге дейін жастарды және ересектерді шабыттандырып келеді. Гандинің қазасынан кейін ол қатты қайғыға батты. Содан кейін ол ұйықтау үшін ішетін дәрісін көп мөлшерде ішіп қайтыс болды.
20th century Indian freedom fighter and social activist
Pandurang Sadashiv Sane ( ; 24 December 1899 – 11 June 1950), also known as Sane Guruji (Guruji meaning "respected teacher") by his students and followers, was a Marathi author, teacher, social activist and freedom fighter from Maharashtra, India. His literature, aimed at educating children, continues to inspire the young and old. After Gandhi's assassination, he became very upset. He then died due to overdose of his sleeping pills.
Ерте өмір
Сане 1899 жылдың 24 желтоқсанында Британдық Үндістанның Бомбей штатындағы Даполи қаласының жанындағы Палгад ауылында (қазіргі Махараштра штатының Конкан аймағындағы Ратнагири ауданында) Садашиврао мен Яшодабай Сане отбасында дүниеге келді. Ол олардың үшінші баласы және екінші ұлы болған. Оның әкесі Садашиврао дәстүрлі түрде "хот" деп аталатын кіріс жинаушы болды, ол ауылдық егін-шаруашылық өнімдерін бағалап, үкімет атынан жинап, жиналған соманың жиырма бес пайызын өзіне үлес ретінде алып қоюға құқылы болған. Санедің бала кезінде отбасының жағдайы салыстырмалы түрде жақсы болды, бірақ кейін қаржылық жағдайы нашарлап, үйі мемлекеттік органдармен тәркіленді. Саненің анасы Яшодабай 1917 жылы қайтыс болды. Оның анасының медициналық көмек алмауынан қаза болуы және оның өлім төсегінде болуға мүмкіндік таппауы Сане Гуружиді өмірінің соңына дейін мазалады.
Sane was born on 24 December 1899 to Sadashivrao and Yashodabai Sane in Palgad village near Dapoli town, Bombay State in British India (in present day Ratnagiri district of the Konkan region of Maharashtra state). He was their third child and second son. His father, Sadashivrao, was a revenue collector traditionally referred to as a khot, who evaluated and collected village crops on behalf of the government, and was allowed to keep twenty five percent of his collections as his own share. The family was relatively well off during Sane's early childhood, but their financial condition later deteriorated, leading to their house being confiscated by government authorities. Unable to face the trauma and hardship, Sane's mother Yashodabai died in 1917. His mother's death due to a lack of medical facilities as well as his inability to meet her at her deathbed would haunt Sane Guruji for the rest of his life.
Білім
Сане бастауыш білімін Дуле ауданындағы Шиндхеда талукасындағы Дондайча ауылында алған. Бастауыш білімін аяқтаған соң, одан әрі білім алу үшін Пунеге анасының інісімен бірге тұруға жіберді. Бірақ ол Пунада тұруды ұнатпай, Палгадқа қайтып, Палгадтан шамамен алты шақырым қашықтықтағы Даполидегі миссионерлік мектепке орналасты. Даполиде оқып жүргенде ол маратхи және санскрит тілдерін жақсы меңгерген, зерек студент ретінде танылды. Ол поэзияға да қызығушылық танытты. Даполиде оқып жүргенде отбасының қаржылық жағдайы нашарлап, білімін жалғастыру мүмкіншілігі болмады. Ағасы сияқты, ол да отбасының қаржысына көмектесу үшін жұмыс істеуді ойлады. Алайда, достарының бірінің кеңесімен және ата-анасының қолдауымен Аунд институтына оқуға түсті, онда кедей студенттерге тегін білім мен тамақ берілді. Аундта ол көп қиындықтарға тап болды, бірақ білімін жалғастырды. Бірақ Аундта бубондық оба эпидемиясы басталып, барлық студенттер үйлеріне қайтаруға мәжбүр болды. Палгадқа қайтқаннан кейін бір түні ол ата-анасының әңгімесін естіп қалды, онда әкесі ұлының білімге деген құлшынысы туралы алаңдаушылық білдірді. Әкесінің күдігіне ашуланып, ренжіген ол дереу Пунеге барып, Нутан Маратхи Видялаяға студент болып қабылданды. Пунада Сане үшін де өмір оңай болған жоқ, ол шектеулі тамақпен күн көріп өтті. Дегенмен, ол оқуда жақсы нәтижелер көрсетіп, 1918 жылы орта мектепті бітірді. Орта мектептен кейін ол Жаңа Пуна колледжіне (қазіргі Сэр Паршурамбау колледжі) оқуға түсті. Ол маратхи және санскрит әдебиеті бойынша бакалавр және магистр дәрежелерін алды.
Sane completed his primary education in the village of Dondaicha, in the Shindkheda taluka in Dhule district. After his primary education, he was sent to Pune to live with his maternal uncle for further education. However, he did not like his stay in Pune and returned to Palgadh to stay at a missionary school in Dapoli, about six miles from Palgad. While at Dapoli, he was quickly recognised as an intelligent student with good command over both the Marathi and Sanskrit languages. He was also interested in poetry. While in school at Dapoli, the financial condition of his family deteriorated further and he could not afford to continue his education. Like his elder brother, he considered taking up a job to help with the family finances. However, on the recommendation of one of his friends, and with support from his parents, he enrolled at the Aundh Institution, which provided free education and food to poor students. Here at Aundh he suffered many hardships but continued his education. However, an epidemic of bubonic plague in Aundh led to all students being sent home. Back in Palgad, one night he overheard his parents' conversation where his father expressed concern over his son's dedication to education. Enraged and hurt by his father's suspicion, he immediately traveled to Pune and enrolled as a student at the Nutan Marathi Vidyalaya. Life was not easy for Sane in Pune either, and he subsisted on limited meals. However, he continued to excel in academics and obtained his high school matriculation certificate in 1918. After high school, he enrolled for further education in New Poona College (now known as Sir Parshurambhau College). He obtained his B. A. and M. A. degrees there in Marathi and Sanskrit literature.
Мансап
Санедің әкесі Садашиврао Локманья Тилакқа жақтас болды. Бірақ бірнеше күн түрмеде отырғаннан кейін, ол саяси мәселелерден қалыс қалуды жөн көрді. Дегенмен, Сане Гуруджидің анасы оның өміріне зор әсер етті. Ол маратхи және санскрит тілдерін бітіріп, философия магістрі дәрежесін алды, содан кейін мұғалімдік қызметті таңдады. Сане Амальнер қаласындағы Пратап орта мектебінде мұғалім болып жұмыс істеді. Ол бай студенттерге сабақ беріп, үлкен жалақы табу мүмкіндігінен бас тартып, ауылдық мектептерде сабақ беруді жөн көрді. Ол сонымен қатар жатақхана тәрбиешісі де болды. Сане шебер демагог болды, азаматтық құқықтар мен әділет туралы құмарлықпен айтқан сөздерімен көрермендерді әсерге алды. Оқу кезінде ол "Видьярти" атты журнал шығарды, ол студенттер арасында кең танылды. 1930-1947 жылдар аралығында Сане Гуруджи түрлі наразылықтарға қатысып, сегіз рет тұтқындалды және Дхуле, Тричинапалли, Насик, Йеравда және Жалғаон түрмелерінде барлығы алты жыл жеті ай түрмеде отырды. Ол жеті рет ораза ұстады. Сане Гуруджи Тричинапалли түрмесінде екінші рет тұтқындалғанда тамил және бенгал тілдерін үйренді. Ол ежелгі тамиль моральдық туындысы – "Куралды" маратхи тіліне аударды. Ұлттық бірігу мәселесіне қатысты, үнді тілдерін үйренудің маңыздылығын мойындап, "Антар-Бхарати" қозғалысын бастады. "Антарбхарати Анувад Сувида" орталығы және "Сане Гуруджи" ұлттық мемориалы осы дәстүрді жалғастыра береді. Сане Махараштраның ауылдық аймақтарында, әсіресе Хандеште, Үнді Ұлттық Конгресінің таралуына үлкен үлес қосты. Ол Конгрестің Файзпур сессиясын ұйымдастыруға белсенді қатысты. 1936 жылғы Бомбей провинциялық сайлау кампаниясына да қатысты. 1942 жылғы "Үндістанды тастау" қозғалысына қатысып, осы үшін 15 ай түрмеде отырды. Осы кезеңде ол Мадху Лимае сияқты Конгресс социалистерімен жақын байланыс орнатты.
Sane's father Sadashivrao was a supporter of Lokmanya Tilak. However, after being imprisoned for a few days, he preferred to keep away from political matters. However, Sane Guruji's mother proved to be a great influence in his life. He graduated with a degree in Marathi and Sanskrit and earned a master's degree in philosophy, before opting for a teaching profession. Sane worked as the teacher in Pratap High School in Amalner town. He chose to teach in rural schools, foregoing a potentially larger salary he could have earned by teaching wealthier students. He also worked as a hostel warden. Sane was a gifted orator, captivating audiences with his impassioned speeches on civil rights and justice. While in school he published a magazine named Vidyarthi (; vidyārthī) which became very popular among students. During the period of 1930 to 1947, Sane Guruji participated in different agitations and was arrested on eight occasions and was imprisoned in the jails at Dhule, Trichinapally, Nasik, Yeravada, and Jalgaon for a total duration of six years and seven months in different jails. He also observed fast on seven occasions. Sane Guruji was imprisoned second time in the Trichnapalli Jail, where he learned Tamil and Bengali. He translated the ancient Tamil moral work of the Kural into Marathi. He recognised the importance of learning Indian languages, particularly in the context of the problem of national integration; and started the Antar Bharati movement. Antarbharati Anuvad Suvidha Kendra (; Inter Indian Translation Services Centre) and the Sane Guruji Rashtriya Smarak (; Sane Guruji National Memorial) would continue this legacy. Sane played a crucial role in the spread of the Indian National Congress presence in rural Maharashtra, particularly in Khandesh. He was actively involved in the organisation of the Faizpur Session of the Congress. He also participated in the Election Campaign of the Bombay Provincial Elections of 1936. He participated in the 1942 Quit India Movement and was imprisoned for 15 months for it. During this period he became closely associated with Congress socialists like Madhu Limaye.
Жұмысшы табының қозғалысы
1930 жылдардың аяғында Сане Шығыс Хандеш ауданындағы жұмысшы қозғалысының қатысушысы болды. Ол Хандештің тоқыма жұмысшыларын және шаруаларын ұйымдастыруда шешуші рөл атқарды. Осы кезеңде ол С. М. Данге сияқты коммунистермен байланысқа түсті. Бірақ, екінші дүниежүзілік соғысты қолдау туралы коммунистердің ұстанымы оны олардан алшақтатуға мәжбүр етті.
In the late 1930s, Sane was part of a working class movement in the East Khandesh District. He played a crucial role in organising the textile labour and peasants of Khandesh. During this period he was associated with communists such as S. M. Dange. However the Communist position to support the Second World War made him dissociate himself from the Communists.
Кастаның жойылуы
Махатма Гандидің Пуна келісімінде Бабасахаб Амбедкарға берген, өмірінің соңына дейін еңбекшілердің арасындағы кемсітушілікті жою үшін күресуге уәде беруіне жауап ретінде Сане де осы мәселені қолға алды. 1947 жылы шамамен төрт ай бойы Махараштраны аралап, еңбекшілердің арасындағы кемсітушілік мәселесіне назар аудару мақсатында халыққа ақпарат жеткізді. Осы сапарының нәтижесінде Сане Пандарпурда ораза ұстады, Виттал ғибадатханасын еңбекшілерге ашу үшін. Ораза 1947 жылғы 1 мамырдан 11 мамырға дейін 11 күнге созылды, нәтижесінде Виттал ғибадатханасының есігі еңбекшілер үшін ашылды.
In response to Mahatma Gandhi's promise to Babasaheb Ambedkar during Poona Pact that he will spend the rest of his life campaigning for the removal of untouchability, Sane took up the cause as well. To bring awareness on the issue of untouchability, Sane travelled throughout Maharashtra for around four months in 1947. The culmination of this tour was his fast at Pandharpur to open the Vitthal Temple for untouchables. The fast lasted 11 days from 1 May to 11 May 1947, and the doors of the Vitthal temple were ultimately opened for the untouchables.
Мұра
Сане Гуружи құрған "Антар-Бхарати" ұйымы, отбасылық алмасу және елдің әртүрлі аймақтарында ұлттық интеграциялық лагерьлер ұйымдастыру арқылы, әсіресе балалар мен жастарға арналған бірнеше бағдарламалар арқылы оның біртұтас Үндістан арманы үшін жұмыс істейді. Ұйым "Антар-Бхарати" атты ай сайынғы хинди тіліндегі журналды да жариялайды. Гуружидің ізбасарлары әр жыл сайын 10 мамырда Витоба ғибадатханасының Далит қауымына ашылуын еске алу үшін жиналады. Гуружи құрып, өзі редакциялаған "Садхана" – маратхи тіліндегі интеллектуалды ой-пікір журналы бүгінгі күнге дейін жарылып келеді. Ол Пуне қаласынан шығарылады және маратхи тілінде сөйлейтін оқырмандардың арасында кең таралған. Соңғы жылдары журналды марқұм Ядунат Тхатте және жақында қаза тапқан доктор Нарендра Дабхолкар сияқты белгілі тұлғалар редакциялаған. 1999 жылы Гуружидің туғанына 100 жыл толуына орай, Сане Гуружи атындағы Ұлттық ескерткіш комитеті құрылды және ол Махараштра штатындағы Райгад ауданындағы Мангаондағы Вадгхарда Сане Гуружи атындағы ұлттық мемориалды салды. Гуружидің идеологиясын қолдайтын ұйымдар: "Раштра Сева Дал", "Антар-Бхарати" және "Ахил Бхаратия Сане Гуружи Катхамала". Олар ескерткішті құруға өз үлесін қосты. Ұлттық мемориалда кемпинг алаңы, қонақ үй, кітапхана және әдеби еңбектерді түрлі үнді тілдеріне аудару бөлімі бар. 2001 жылдан бері ол студенттер үшін кемпингтік орын ретінде дамытылуда. 2001 жылы Үндістан почтасы оның құрметіне ескерткіш пошта маркасын шығарды.
Antar Bharati, the organization founded by Sane Guruji is also working for his dream of integrated India through several programmes particularly for Children and the youths in the country through a family exchange, National Integration Camps in parts of the country. The organization also publishes a monthly Hindi magazine titled "Antar Bharati". There is an annual gathering of Guruji's followers on 10 May to commemorate the opening of Pandharpur temple of Vithoba to the Dalit community. Sadhana – a Marathi magazine for intellectual thinking process founded and edited by Guruji continues to be publishing even today. It is published from Pune and has a good readership among Marathi speakers. Over the recent years, the magazine has been edited by notable persons like the late Yadunath Thatte, and the recently murdered Dr. Narendra Dabholkar. To commemorate the Birth Centenary of Guruji in 1999, the Sane Guruji Rashtriya Smarak Samiti was formed and it has developed a national memorial in the name of Sane Guruji at Vadghar in Mangaon, Raigad district in Maharashtra state on Konkan Railway route. The organisations believing in the ideology of Guruji include Rashtra Seva Dal, Antar Bharati, and Akhil Bharatiya Sane Guruji Kathamala. They have contributed to the memorial in their own way. The national memorial consists of a Camping site, Guest accommodation, Library and Reference wing with a provision for translation of the literary work in various Indian languages. It is being developed as a camping ground for students since 2001. The Indian Postal service issued a commemorative postage stamp in his honour in the year 2001.
Әдеби шығармалары
Гуражи шамамен 135 кітап жазды, ал 73-і жарық көрді, және осы кітаптардың көбі балалар әдебиеті деп есептеледі. Маратхи әдебиетіндегі ең белгілі туындыларының бірі – «Шямчи Аай» (Shyamchi Aai), ол барлық үнді тілдеріне, сондай-ақ жапон және ағылшын тілдеріне аударылған. Басқалары – «Бхаратия Санскрити» (; Үндістан мәдениеті) және әртүрлі әндер мен өлеңдер жинағы «Патри». Оның «Тин Мулей» («Teen Muley») атты кітабы үш баланың жылы әңгімесін баяндайды, ол классикалық туынды саналады және маратхи тіліндегі ең жақсы кітаптардың бірі деп танылады. 1948 жылдың 15 тамызында ол «Садхана» атты апталық журналды іске қосты. Бұл журнал содан бері үздіксіз жарық көруде.
Guruji wrote around 135 books and about 73 books have been published and almost all these books can be considered literature for children. His most well known work in Marathi literature include Śhyamchi Aai which has been translated in almost all the Indian languages as well as in Japanese and English. The others include 'Bhāratiya Saṃskṛti' (; Indian Culture) and Patri the collection of various songs and poems. One of his books, 'Teen Muley', is a heart warming story of a group of three children and is considered classic and one of the best books written in Marathi. He started a weekly journal named Sadhana (weekly) on 15 August 1948. This journal has been regularly published since then.