Кіріспе

1942 жылы Британдық Малайяда Жапония жасаған қырғын

Парит Сулон қырғыны – 1942 жылғы 22 қаңтарда Британдық Малайядағы Парит Сулон ауылында Жапон Императорлық армиясының әскери қызметкерлері жасаған соғыс қылмысы. Императорлық гвардия дивизиясының сарбаздары шабуылданғаннан кейін қолға түскен, шамамен 150 аустралиялық және үндістандық жарақат алған әскерлерді дереу өлім жазасына кесті.

Кіріспе

1942 жылдың 20 қаңтарында сағат 7:00-де Муар шайқасы кезінде австралиялық 8-ші дивизияның және 45-ші үндістандық жаяу әскер бригадасының әскерлері, подполковник Чарльз Гроувз Райт Андерсоннің басшылығымен, Букит Бакриден ұрыс жүргізіп шегінуге кірісті. Шегініп келе жатқан колоннада 2/29 австралиялық батальонының жеті офицері мен 190 сарбазы, сондай-ақ екі үндістандық бөлімшесі болды. Күштер 50 көлікпен жаралыларды, оқ-дәрілерді және аз ғана азық-түлікті тасыды. 20 қаңтар күні колонна бірнеше рет шабуылға ұшырады, бірақ кешке қалың орманда тоқтады. 21 қаңтар таңында шегініп келе жатқан колонна жолын жалғастырып, сағат 9:30-да Парит Сулонг ауылының шетіне жетті. Ауыл 19 қаңтарға дейін одақтастардың бақылауында болды, содан кейін жергілікті британдық жасақ орманда шегінді. Ауыл қазір жапондықтардың толық бақылауында болды, олардың бөлімдері оқ-дәрі, азық-түлік және су жетіспей қиын жағдайдағы шегініп келе жатқан колоннаға шабуыл жасауға дайын тұрды. Көптеген деректер бойынша, Парит Сулонгта 300-ге жуық одақтас әскері тұтқынға алынған.

Оқиға

Андерсон мен барлық жарамды сарбаздар кеткеннен кейін Снеллинг жапондықтарға жақындап, өзінің және қалған сарбаздардың барлығының капитуляциясын ұсынды. Шамамен 150 австралиялық және үндістандық сарбаздар, енді соғыстағы тұтқындар, дереу ұрып-сапалауға және қозғала алмайтындарын өлтіруге ұшырады. Қалған сарбаздар жақын маңдағы ғимаратқа тығылып, жалаңаяқ қалдырылып, тығыз бөлмелерде медициналық көмек пен судан айырылды. Осы уақыт ішінде Жапон императорлық гвардиясының сарбаздары үндістандық сарбаздардың басын шапты және басқаларын кездейсоқ оқтап тастады. Жергілікті тұрғындардан алынған куәліктерде тұтқындар сыммен байлап, көпірде тұруға мәжбүр етілген, содан кейін жапон сарбазы олардың біреуін атып, қалғандары Симпанг-Кири өзеніне құлап, суға батып кеткен.

Салдары

Австралиялық 2/29-шы батальонның лейтенанты Бен Хакни өлімді жалған көрсетіп, қашуға үкілі болды. Екі аяғы сынған күйде ол алты апта бойы елді шарлап, соңынан қайтадан тұтқынға алынды. Хакни жапондық тұтқын лагерьлеріндегі қамауда тірі қалды және танымал Бірма теміржолындағы еңбекшілердің қатарында болды. Ол және тағы екі аман қалған адам одақтас әскери қылмыстарды тергеушілерге осы қырғын туралы куәлік берді. Императорлық гвардияның командирі, генерал-лейтенант Такума Нисимура кейіннен Сингапурдың шығысындағы оккупациялық күштерге жетекшілік етті. Ол Сингапурдағы Сук Чинг қырғынына тікелей қатысты. 1942 жылы Нисимура жапон армиясынан зейнетке шығып, Суматраның әскери губернаторы болды. Соғыстан кейін ол британдық әскери сотта Сук Чинг қырғынына қатысы бойынша сотталды. Нисимура өмір бойына сотталды, оның ішінде төрт жыл түрмеде отырды. Жапонияға қайтып келгенде, Нисимура Гонконгтағы кемеден Австралия әскери полициясымен ұсталды және Парит Сулонг қырғынына қатысы бойынша айыпталды. Нисимура Жаңа Гвинея территориясындағы Манус аралына жеткізілді, онда ол Австралияның әскери сотында отырды. Лейтенант Хакниге Нисимураның суреті көрсетілді, бірақ Хакни Нисимураның кінәлі екенін анықтай алмады. Дегенмен, Нисимураның отбасы мүшелері жиі айтады, Тынық мұхиты соғысынан кейін Нисимураның соғыс қылмыскер ретінде таныстырылатын суреті басқа біреудің суретіне ұқсайды. Бұрынғы жапон журналисі Хироши Като бұл қате Манус аралындағы лагерьде орын алған болуы мүмкін деп мәлімдеді. Бұл сурет Хакни көрген суретпен бірдей болды ма, жоқ па белгісіз, бірақ Хакни бұрын қате сурет көрген болуы мүмкін. Сонымен қатар, Нисимураның Парит Сулонгтағы атысқа және денелерді жоюға бұйрық бергенін көрсететін басқа да дәлелдер ұсынылды. Ол 1951 жылдың 11 маусымында сотталып, асылып өлтірілді. 1996 жылы австралиялық журналист Ян Уорд «Басқа жолбарысты ұстау» деген мақала жариялады, онда Австралия армиясының прокуроры, Суматрада тұтқын ретінде қиын жағдайға түскен Жаңа Зеландияның бұрынғы әскери-әуе күштерінің ұшқышы капитан Джеймс Годвин Нисимураны айыптау үшін дәлелдерді «өзгертіп» пайдаланған деген пікір білдірді. Уорд Годвиннің Парит Сулонг қырғынына жауапты болған лейтенант Фуджита Сейзабуроның куәлігіне ешқандай назар аудармағанын айтады. Фуджитаға айып тағылмады және оның тағдыры белгісіз. Профессор Грегори Хэдли мен Джеймс Оглеторп жүргізген және 2007 жылы «Military History» журналында жарияланған кең ауқымды зерттеулер Джеймс Годвинді айыптау үшін қолданылған дәлелдердің 1990 жылдары саяси мақсаттармен жасалған кейінірек құрастырылған жалған екенін көрсетті.