Кіріспе
Ұлыбритания халқының санағы
Ұлыбританияның 1841 жылғы санағы 1841 жылғы 6 маусым күні, жексенбідегі түнгі уақытта Ұлыбританиядағы әрбір үй шаруашылығының тұрғындарын тіркеді. 1840 жылғы Халық санағы заңының қабылдануы 1841 жылғы санақты жүргізудің жаңа тәртібін енгізді. Бұл "алғашқы қазіргі заманғы санақ" деп аталды, себебі ол үй шаруашылығының әрбір мүшесі туралы ақпаратты алғаш рет тіркеді және жергілікті деңгейде емес, орталық басқарудағы бірыңғай шара ретінде жүзеге асырылды. Бұл Ұлыбританиядағы барлық келесі санақтар үшін үлгі болды, бірақ әрқайсысы үй иелерінен сұралатын сұрақтарды жетілдіріп, кеңейтті. Бұл Ұлыбритания халқының алғашқы демографиялық талдауы үшін маңызды болды және тарихшылар, демографтар мен генеалогтар үшін әлі де қызығушылық тудырады, бірақ кейінгі санақтармен салыстырғанда әрбір адам туралы ақпарат өте шектеулі. 1841 жылы Ұлыбританияның жалпы халқы 26 709 456 адамды құрады. Англия, Уэльс және Шотландия халқының саны 18 534 332 адамды көрсетті, ал Ирландияның 1841 жылғы санағы оның халқының саны 8 175 124 адам екенін тіркеді.
The United Kingdom Census of 1841 recorded the occupants of every United Kingdom household on the night of Sunday 6 June 1841. The enactment of the Population Act 1840 meant a new procedure was adopted for taking the 1841 census. It was described as the "first modern census" as it was the first to record information about every member of the household, and administered as a single event, under central control, rather than being devolved to a local level. It formed the model for all subsequent UK censuses, although each went on to refine and expand the questions asked of householders. It was important for early demographic analysis of the United Kingdom population and remains of interest to historians, demographers and genealogists, although the information about each person is quite limited compared with that available from later censuses. The total population of the United Kingdom in 1841 was 26,709,456. The population of England, Wales and Scotland was recorded as 18,534,332, while the 1841 census of Ireland recorded its population as 8,175,124.
Өмірбаян
1840 жылғы Халық санағы туралы заңға байланысты, 1841 жылғы Ұлыбритания халық санағы бұрынғы Ұлыбритания халық санақтарынан өзгеше қағидалар бойынша жүргізілді. 1840 жылғы Халық санағы туралы заңның бастауы 1830 жылғы Халық саны туралы заң жобасы жөніндегі арнайы комиссияның баяндамасы болды, ол 1840 жылы қайта жарияланды. Комиссия отырыстары мен баяндамасында бұрынғы халық санақтарының дұрыстығына қатысты көптеген пікірлер айтылды.
1840 жылы "Халық саны. Ұлыбритания халқының санын есепке алу, сондай-ақ приходтық тізілімдер мен Англиядағы салынатын мүліктің жылдық құнын анықтау туралы заң жобасы" [комитет түзетулерімен] Парламентте қарастырылды. Бұл заң жобасы "1840 жылғы Ұлыбритания халқының санын есепке алу туралы акт" деп Корольдің бекітілуін алды, ал қысқа атауы – Халық санағы туралы заң 1840 жыл.
Санақ жүргізу
1840 жылғы Халық туралы заң "Халықты есепке алу жөніндегі комиссарлар" лауазымын құрды. Одан бөлек, ол Бас тіркеушіге Англия мен Уэльстегі халық санағын жүргізуді, сондай-ақ азаматтық тіркеуге қатысты жауапкершілікті тапсырды. Ең алғашқы санақтарды кедейлерді бақылаушылар жүргізген, бірақ азаматтық тіркеу жүйесі санақ жүргізуді де өз міндетіне алатын жергілікті әкімшілікті қамтамасыз етті. Мақсаттың бірі – бүкіл ел бойынша бір уақытта санақ жүргізіп, деректерді мүмкіндігінше жылдам жинау арқылы, қайта санаудан және қателіктерден сақтану болды. Азаматтық тіркеу округтері санақ округтеріне бөлінді, олар бір адамның бір күн ішінде барлық үйлерден деректерді жинауына жеткілікті көлемде болуы тиіс еді. Алғаш рет елдегі әскери қызметкерлер, кемелерде немесе казармаларда болғандар да санаққа енгізілді. 1841 жылғы санақта адамдардың аты-жөні, жасы, жынысы, кәсібі, тұрғылықты жерінде туылғандығы және Англия мен Уэльстен басқа жерде туылғандығы тіркелді. Дегенмен, барлық санақшылар осы нұсқауды қатаң сақтамады, сондықтан жас шамасы нақтырақ көрсетілген болуы мүмкін. Толық толтырылған санақ нысандары жергілікті санақшылардың тізіміне көшірілді. Англияда тізімге Бас тіркеуші қол қойды. Шотландияда туу, неке және қайтыс жатқандарды тіркеу әлі басталмағандықтан, тізімге мектеп мұғалімі немесе осыған ұқсас мәртебелі адам қол қойды. Ирландияның 1901 жылға дейінгі санақ деректерінің көп бөлігі сақталмады, себебі Ирландияның мемлекеттік кеңсесі 1922 жылғы 30 маусымда бомбаланды. 1841 жылғы санақтың кейбір мәліметтері Каван округіне қарасты Киллешандра, Корк округіне қарасты Килкрохан, Типперри округіне қарасты Тюрлс және Ферманаг округіне қарасты Агалурчер үшін сақталған.