Кіріспе

Коста-Риканың солтүстігіндегі қорғау аймағы, SINAC басқаратын қорғау аймағы.

Гуанакаст қорғау аймағы – Коста-Риканың солтүстік-батыс бөлігінде табиғатты қорғау мақсатында Коста-Риканың Ұлттық қорғау аймақтары жүйесі (SINAC) басқаратын әкімшілік аймақ. Оған үш ұлттық саябақ, сондай-ақ жануарлар дүниесінің панасы және басқа да табиғи қорықтар кіреді. Аймақта төрт аймақтан тұратын Area de Conservación Guanacaste ЮНЕСКО-ның Бүкіләлемдік мұра орны бар.

География

Коста-Риканың солтүстік-батысында орналасқан Гуанакасте табиғат сақтау аймағы – қорғалған жер мен теңіздің кең аумағы. Ол Тынық мұхитында теңізге қарай созылып, шамамен ішкі жағалауға дейін жетіп, Атлант мұхитына жақын Коста-Риканың жазық жерлерінде аяқталады.

Құрлықтық аумақтар

Бұл кең аумақта бес маңызды тропикалық экожүйенің төртеуі кездеседі: теңіз/жағалау, құрғақ орман, жаңбырлы орман және бұлтты орман.

Сулы аймақтар

Кем дегенде 32 өзен және 16 арна Ринкон-де-ла-Вьеха жанартауының жанынан басталып, Темписке өзенінің су жиналатын алабына құяды. Бұл алап Запанди өзенінің жағалау ылғалды жерлері қорығының бір бөлігі болып табылады және су жануарларына мекен жай қамтамасыз ететін, сонымен қатар егіс жерлерін суаруға көмектесетін зор экологиялық және ауыл шаруашылығы құндылығына ие. Гуанакасте сақтау аймағының басқа да сулы және жартылай сулы аймақтары – ашық теңіз аймақтары, теңіз аралдары (көбісі адам тұрмайтын), тасты жағалаулар, құм төбелері жүйесі және жағажайлар, оның ішінде теңіз тасбақаларының көбейетін жерлері.

Жерді пайдалану

Гуанакасте қорық аймағы – бірнеше ұлттық саябақтар мен басқа да табиғи аумақтардың жиынтығы. Уақыт өте келе, әртүрлі экожүйелердің экологиялық маңызы мен ерекшелігі анықталған сайын, қорғалатын аумақтар көбейді. Гуанакасте қорық аймағының барлық аумағы тарихы барысында бірнеше рет кеңейтілді. 1987 жылы Мурсиэлаго аралдары архипелагы және Санта-Елена түбегінен басталатын теңіз аумағы да қорғауға алынды. Сондай-ақ 1987 жылы сыйлық ретінде берілген тәжірибелік орман станциялары да қосылды. Қорғалатын аумақты кеңейту үшін Какао және Ринкон-де-ла-Вьеха жанартаулары арасындағы орман және жайылымдары бар шаруашылықтар сатып алынды. Гуанакасте қорық аймағы ғалымдар тарапынан қорғалатын аумақтарды жаңартудың сәтті мысалы ретінде бағаланды, бұл процесс жаңа территорияны сатып алу арқылы қорғалатын аумақтарды кеңейтеді және сонымен бірге көршілес елді мекендерге пайда әкеледі. Орталық Америка тапирі, сондай-ақ Бейрд тапирі деп те аталады, құрып кету қаупі төніп тұр, ал ақ ерін пекариі – осал түр деп саналады. Әскери ара және үлкен курассо екеуі де осал түрлерге жатады. Мангр колбесі құсы – құрып кету қаупі төніп тұрған түр деп есептеледі.

Дүниежүзілік мұралық нысан

1999 жылы бұл аймақ ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра тізіміне енгізілді. ЮНЕСКО мәлімдемесіне сәйкес, "онда биологиялық түрлерді сақтау үшін маңызды табиғи орталар бар, оның ішінде Орталық Америкадан Солтүстік Мексикаға дейінгі ең жақсы құрғақ ормандық орталар және жойылу қаупі төнген немесе сирек кездесетін өсімдіктер мен жануарлар түрлерінің маңызды орталары қамтылған. Бұл орын құрлықта да, теңіз жағалауында да маңызды экологиялық процестердің өркендеуін көрсетеді".

Биологиялық білім беру бағдарламасы

Гуанакаст қоры студенттерге үш түрлі экожүйе және оларда мекендейтін тірі организмдер туралы білім алу мүмкіндігін ұсынады. Құрғақ орман, жағалау аймағы және ылғалды орман – Гуанакасте биологиялық білім беру бағдарламасы үшін ұсынылатын әртүрлі экожүйелердің арасында. Жақын орналасқан мектептер білім алу мақсатымен консервациялық аймаққа жоспарлы түрде сапарлайды. Бағдарлама 53 айналасындағы мектеппен жұмыс істейді, ал парктің көптеген келушілері 4-тен 6-шы сынып аралығындағы оқушылар. Бұл бағдарламаның мақсаты – адамдардың биологиялық ортамен үйлесімде өмір сүруі және жеке тәжірибе арқылы биология мен экологияның маңыздылығын сезінуі.

Теңіз биосенсибильділігі бағдарламасы

Гуанакаст қорығындағы теңіз биосезімталдығы бағдарламасы студенттерді теңіз өмірімен таныстырып, су ортасын сақтау және жақсарту жолдары туралы оқытады. Жазғы лагерьлер қаңтардан сәуірге дейін жартас секторында өтіледі. Бұл аймақ өзенге және жағажайға ыңғайлы қол жеткізуге мүмкіндік береді, сонымен қатар, кейбір оқу шараларына көмектесетін мол ресурстарға ие. Студенттер аймақтағы теңіз түрлерін зерттеу және тірі организмдердің табиғи тарихын оқып үйрену сияқты көптеген іс-шараларға қатысып, айналамен байланысады.

Қоршаған ортаны қорғау жөніндегі білім беру бағдарламасы

Бағдарламаның мақсаты – білім беру арқылы студенттерге қоршаған ортаны сақтау және қорғау туралы ойларды сіңіру. Студенттерге тропикалық ормандарды сақтауға бағытталған әртүрлі жобаларды жасау және жоспарлау үшін семинарлар ұйымдастырылады. Осыған дейін жүзеге асырылған жобалардың арасында ғылыми жәрмеңкелер, қоқысты бөлу және қоқыс материалдарын қолөнерге пайдалану сияқты шаралар бар. Әрбір жоба қоршаған ортамен байланысты тақырыпқа негізделген немесе оны кеңейтеді. Мұндай тақырыптарға судың маңыздылығы, қайта өңдеу және табиғи ресурстар жатады.

Экотуризм бағдарламасы

Экотуризм бағдарламасы келушілерге Гуанакаст аймағын және оның тартымды жерлерін зерттеуге, сонымен бірге экожүйелерді сақтау туралы білуге мүмкіндік береді. Бағдарлама туризмді сақтау жұмысының бір бөлігіне айналдыруды және келушілерге парктің ұсынып тұрған биологиялық әртүрлілігі туралы мәлімдеуді мақсат етеді. Жоспарлау және басқару туристік нысандарды туристердің де, қоршаған ортаның да қажеттіліктеріне сай етіп зерделейді. Ақпарат бөлімі келушілердің сақтау аймағын зерттеу кезінде қолдана алатын буклеттер мен жарнамалық материалдар жасайды. Басқарушылар мен туристердің бірлескен күш-жігерінің нәтижесінде Гуанакаст сақтау аймағы табиғи ортасын ләззат алу және білім алу мақсатында пайдалана алады.

Ғылыми-зерттеу бағдарламасы

ACG-де зерттеушілердің ғылыми жобаларына көмектесуге бағытталған ғылыми бағдарлама бар. Бұл бағдарлама қорғау ережелерін сақтаған жағдайда, адамдарға консервациялық аумақты пайдаланып, организмдерді және олардың мекендеу ортасын зерттеуге мүмкіндік береді. Кез келген зерттеу жобасы бағдарламаға қабылданады, және әр жыл сайын кем дегенде 20 жоба басталады. Паркте екі үйлестіруші жұмыс істейді, олар студенттер мен зерттеушілерге жобаларында қолдау көрсетеді және бағыт-бағдар береді. Гуанакастеде зерттеу жүргізетін зерттеушілермен бірлесіп жұмыс істеу арқылы парк қызметкерлері жыл сайын консервациялық шаралар, сондай-ақ биоәртүрлілік саласында жаңа білім мен ғылыми ақпарат алады. Investigadores ACG (iACG) деп аталатын ерікті ұйым да онлайн құралдар мен консервациялық аумақ туралы ақпарат ұсынып, жеке тұлғалардың зерттеу процесіне көмектеседі. Консервациялық аумақтың құрамына Өртке қарсы қорғау бағдарламасы және Орманды қалпына келтіру және орман шаруашылығы бағдарламасы да кіреді. Өртке қарсы қорғау бағдарламасы парктің табиғи ресурстарын қорғауға, сондай-ақ қорғалатын аумақтардағы өрттерді болдырмауға жұмыстейді. Орманды қалпына келтіру және орман шаруашылығы бағдарламасының мақсаты – әртүрлі өсімдік түрлерін сақтау және сыртқы факторлардың әсерінен зақымдалған немесе өртенген консервациялық аумақтың бөліктерін қайта орманмен жабу.