Кіріспе
Британдық табиғатшы және зерттеуші Фрэнсис Оутс (1840–1875) – британдық табиғатшы, зерттеуші және Антарктиканы зерттеуші Лоуренс Оутстың қалың бауыры. Ол Виктория сарқырамасын көрген алғашқы еуропалықтардың бірі болды.
Francis Oates (1840–1875) was a British naturalist, explorer, and uncle of the Antarctic explorer, Lawrence Oates. He was one of the first Europeans to see the Victoria Falls.
Ерте өмір
Эдвард Оутстың (1792–1865) екінші ұлы, Лидс қаласына жақын Минудсайд және Йоркширдегі Фурнивал қонақ үйінде тұрған, сондай-ақ оның әйелі Сьюзан (1889 жылы қайтыс болған), Эдвард Грейстің (Дж. П.) қызы, Франк Оутс 1840 жылы Минудсайдте дүниеге келді. Оутс отбасы 16 ғасырдан бері Лидс және Дьюсбери аймағында жер иеленген помещиктер болған. Ол 1860 жылдың соңында Оксфордтағы Крайст-Черч колледжіне қабылданды, бірақ диплом алуға үлкермей оқуын тастады. Бұл 1864 жылдан кейін бірнеше жыл бойы денсаулығының нашарлауына байланысты болды, ол сол кезде мүгедек болып жүрді. Оутстың алғашқы маңызды экспедициясы Орталық және Солтүстік Америкаға жасалды, ол 1871–1872 жылдар аралығында бір жылға созылды. Ол осы уақыттың көп бөлігін Гватемалада құстар мен жәндіктердің үлгілерін жинаумен өткізді, сонымен қатар көп саяхаттап, Калифорния тауларында бірнеше апта тіршілік етті. Британияға оралғаннан кейін ол Корольдік географиялық қоғамның мүшесі болып сайланды.
Африка экспедициясы
Оутс ағасымен бірге 1873 жылы Африкаға аттанды, наурыз айында Саутгемптоннан шығып, екі айдан кейін Наталға жетті. Оның бастапқы жоспары – Замбезиге барып, өзеннің солтүстігіндегі беймәлім аймақты зерттеу еді. Бұл аймақ сол кезде зор қызығушылық тудырды: 1885 жылы жарық көрген «Соломон патшаның кен орындары» романында Хаггард Кукуанас елін сол жерде орналастырды. Питермарицбургте топты жабдықтап болған соң, Оутс Трансвальға сапар шегіп, маусым айында Преторияға жетті. Ол қалаға риза болмады – оның айтуынша, тіпті кітап дүкені де болмаған, ал адамдары да: «Бұл жердегі ағылшындардың көбісі жаман, санаулы ерекшеліктер бар. Мені алдаған біреуден ар-ұжданы бар ма деп сұрадым. Ол: «Бұл жерде ешкімде жоқ», – деп жауап берді». Солтүстік-батысқа қарай Бамангаватто аймағындағы Шошоңға, содан кейін Татиге, одан соң Губулувегоға сапар жасады. Оутс бұл жерден Матабелелендтің орталық бөлігін зерттеді, Иньятиге дейін жетіп, 1873 жылдың қазан айында Умгванья өзеніне жетті. У. Э. Оутс 1873 жылдың соңында Англияға оралды. Баобаб ағашы Оутстың күнделіктерінде сипатталған ерекшеліктердің бірі: «Ағаш өте алып болды, биіктігі үлкен болмаса да, биікке көтерілген сайын қалыңдайтын. Ол ең қызықты түрде ісіп, дөңгелек болған, әлі де гүлдеп тұрса да, ол тек қабық ғана еді. Жанағы тесіктен қарасам, жоғарыда аспанға ашық екенін көрдім. Ішінде үлкен бөлме бар, оның ішінде егеуқұйрықтардың немесе кішкентай сүтқоректілердің ұсақ сүйектері шашырап жатыр. Күдіксіз, көптен бері бұл жерде сұрғылт құстар мекендеген, біз жақындағанда бірі ұшып кетті». Оутстың саяхатының соңғы кезеңі Матабелелендтің батысынан Виктория сарқырамасына дейін болды. Жаман ауа-райы мен жергілікті тайпалардың қарсылығынан кейін, ол 1874 жылдың 31 желтоқсанында сарқырамаға жетті. Оутс сарқыраманы толы сумен көрген алғашқы еуропалықтардың бірі болды. 5 ақпанда Татиге қайтып келе жатқанда қызбадан қайтыс болды. Оутстың мұрасы – журналдар мен хаттардың көптеген жиынтығы, оны оның ағасы Чарльз Джордж Оутс жинап, редакциялап, 1881 жылы жариялады. Бұл еңбекте флора мен фаунаның егжей-тегжейлі сипаттамалары, сондай-ақ Оутстың байқаулары негізінде жасалған суреттер мен егжей-тегжейлі карталар бар. Гэмпширдегі Селборн қаласындағы Оутс мұражайында Франк Оутсқа арналған тұрақты көрме ұйымдастырылған. Фрэнк Оутс өзінің талмайтын рухымен ерекше құрметке ие. «Мен жетістікке жету қиын нәрселерді жақсы көремін», – деді ол бірде. Африка жыланының бір түрі, Thelotornis capensis oatesii, оның құрметіне аталған.