Кіріспе

Адам және гомологты приматтар анатомиясында, төмен түсетін ішек – сол жақ колик иілімінен басталып, иық сүйегінің деңгейіне дейін созылатын ішектің бөлігі (одан кейін сигмоидтық ішекке өтеді). Төмен түсетін ішектің ас қорыту жүйесіндегі қызметі – қабылдаған тамақтың қалдықтарын жинап, тік ішекке өткізуге дайындау. Төмен түсетін ішек әдетте дененің сол жағында орналасқан (қандай да бір туа пайда болмаса). «Сол жақ ішек» термині нақты қолданыста «төмен түсетін ішек» терминінің жалпылама атауы болып табылады; сол жақ ішек туралы көптеген кездейсоқ еске алулар көбінесе төмен түсетін ішек туралы болады.

Клиникалық маңызы

Төменгі тоқ ішегімен байланысты бірнеше аурулар бар. Ең көп кездесетін аурулардың қатарында ішек қабыну аурулары (мысалы, ойық ішек қабынуы немесе Крон ауруы) және ішек рагы жатады.

Ойық көксе

Ойық ішек қабынуы ішектің кез келген бөлігін (және ауыз сияқты басқа шырышты қабықтарды) зақымдауы мүмкін, бірақ егер ол төменгі ішекке әсер етсе, онда бұл сол жақтық ішек қабынуы деп аталады. Ішектің қабынуы мен қабықшасындағы жаралар оның болуын көрсетеді. Ойық ішек қабынуының белгілері: диарея, қан кету, қызба, іш ауруы, нәжісте көп мөлшерде шырыш, сондай-ақ тәбет жоғалту және салмақ төмендеуі. Емдеу әдістері аурудың ауырлығына және науқастың жалпы денсаулығына байланысты диетадан бастап, дәрі-дәрмектерге дейін, тіпті хирургиялық араласуға дейін кең ауқымды болуы мүмкін.

Крон ауруы

Адамда Крон ауруы немесе Крон коліті болса, ішек тіндерінде зақымданулар пайда болады; бұл ішекке су мен тұзды сіңіруді қиындатады. Осы аурудан туындаған белгілерге іш ауыруы, диарея немесе іш қату, лоқсып құсу, дене температурасының көтерілуі, нәжісте қан болуы, салмақ жоғалту, іріңді жаралар және шаршаңқылық жатады. Крон ауруын толығымен емдеудің жолы әлі табылған жоқ, бірақ көптеген емдеу түрлері қолжетімді. Аурудың жеңіл түрінде, қабыну шамалы бақылауда болғанда, диареяға қарсы препараттармен симптоматикалық емдеу жиі қолданылады. Стероидтар және/немесе сульфасалазинмен емдеу көбінесе дәрілік емдеудің бірінші қадамы болып табылады, алайда TNF ингибиторлары тобына жататын жаңа препараттар (мысалы, инфликсимаб және адалимумаб) қабынулы ішек ауруларын емдеуде кеңінен қолданылуда. Дұрыс тамақтану және өмір салтын өзгерту де пайдалы болуы мүмкін, себебі стресс қабыну процестерін күшейтеді.

Ішек қатерлі ісігі

Төмен түсетін ішектегі қатерлі ісік – қауіпті ауру. Адамда ішек қатерлі ісігі болуы мүмкін, бірақ ерте сатыларында ешқандай белгілері байқалмайды. Сондықтан, ауруды ерте анықтау үшін жүйелі колоректалды тексерулер немесе жасырын қанды нәжіс тексеруі қажет. Дегенмен, ішек қатерлі ісігін көрсететін белгілер бар: ішек қызметінің күрт өзгеруі, қыбық ішектен қан кету, қара түсті нәжіс, жиі іш қату және нәжісте шырыш болуы. Емдеу әдістері қатерлі ісіктің сатысына және науқастың жалпы денсаулығына байланысты.