Кіріспе
Англияның Нортумберленд графтығындағы Алнуик қаласында орналасқан қамал және сарай. Алнуик қамалы (/audio=En uk Alnwick. ogg/'/æ//n//ɪ//k/) – Норман жаулап алуынан кейін салынған, кейін бірнеше рет қайта жаңартылған және кеңейтілген 12-ші Нортумберленд герцогының резиденциясы. Қазіргі таңда бірінші санаттағы мүлік болып табылатын бұл қамал Нортумберленд герцогы Ральф Перси мен оның отбасының үйі. 2016 жылы Алнуик бақшасымен бірге қамалға 600 000-нан астам турист келді.
Alnwick Castle (/audio=En uk Alnwick. ogg/'/æ//n//ɪ//k/) is a castle and country house in Alnwick in the English county of Northumberland. It is the seat of the 12th Duke of Northumberland, built following the Norman conquest and renovated and remodelled a number of times. It is a Grade I listed building now the home of Ralph Percy, 12th Duke of Northumberland and his family. In 2016, the castle received over 600,000 visitors per year when combined with adjacent attraction the Alnwick Garden.
Тарих
Алнвик қамалы Алан өзенін кесіп өтетін жолды күзетіп тұрады. Альнуик бароны Иво де Вески шамамен 1096 жылы қамалдың алғашқы бөліктерін салған. Ив де Вессидің қызы Беатрикс де Весси, Честершир және Кнаресбороу констеблі, Юстас фиц Джонға үйленді. Беатрикс де Вескиге үйлену арқылы ол Малтон және Альнуик барондықтарын иеленді. Қамал 1136 жылы Шотландия королі Дэвид I басып алғанда алғаш рет тарихта айтылды. Сол кезде ол «өте мықты» деп сипатталды. Альнуик әміршісі Эвстась де Вески 1212 жылы Роберт Фицвальтермен король Джонға қарсы сөз байласты деген айып тақты. Жауап ретінде Джон Альнуик қамалын және Фицвальтердің бекінісі – Бейнард қамалын бұзуға бұйрық берді, бірақ Альнуикте оның бұйрығы орындалмады. Қамалдың негізі 11 ғасырдың соңында Нормандиядағы Кальвадостың Васси қаласынан келген нормандық дворян Иво де Вески салған. Иво де Вессинің ұрпағы Иоанн де Весси 1253 жылы Гасконияда әкесі қайтыс болғаннан кейін оның атақтары мен иеліктеріне ие болды. Оларға Альнуик бароны, Нортумберлендтегі кең аумақ және Йоркширдегі, соның ішінде Малтонды қамтитын маңызды иеліктер кірді. Иоанн кәмелетке толмағандықтан, Англия королі Генрих III оның иеліктерін шетелдік туысына тапсырды, бұл де Весси отбасына үлкен реніш келтірді. Отбасының мүліктері мен иеліктері Антоний Бекке берілді, ол оларды Персилерге сатты. Осы кезден бастап Персилердің бақыты, олар Йоркширдегі жерлерін және атақтарын сақтап қалғанмен, Альнуик және оның қамалымен тығыз байланысты болды және Перси отбасына, графтарға және кейіннен Нортумберленд герцогтарына тиесілі болды. Генри Перси сатып алған тас қамал қарапайым болғанмен, ол дереу оны қайта жаңартуға кірісті. Ол аяқталуын көре алмаса да, құрылыс бағдарламасы Альнуикті ағылшын-шотланд шекарасындағы маңызды бекініске айналдырды. Оның ұлы, Генрих (1299–1352) құрылысты жалғастырды. Осы кезеңнен Абат мұнарасы, Орта қақпа және Констебль мұнарасы сақталған. 1345 жылы Персилер Нортумберлендтегі Уоркворт қамалын сатып алды. Альнуик көбірек беделді саналса да, Уоркворт отбасының сүйікті резиденциясына айналды. Перси отбасы Солтүстік Англияның қуатты иелері болды. Нортумберлендтің 1-ші графы Генри Перси (1341–1408) Ричард II патшаға қарсы көтеріліп, оны тақтан түсіруге көмектесті. Граф және оның ұлы Гарри Хотспур кейіннен Генрих IV патшаға қарсы көтерілді, ал Шрусбери шайқасында Хотспурды жеңгеннен кейін король графты қуалай бастады. 1403 жылы қамал бомбалау қаупімен берілді. Розалар соғысы кезінде қамалдарға сирек шабуыл жасалды, ал қақтығыстар көбінесе даладағы шайқастарға негізделді. Альнуик 1461 және 1462 жылдары Ланкастер әскерлері ұстаған үш қамалдың бірі болды, және әскери тарихшы Д. Дж. Кэтхарт Кінгтің сөзіне сүйенсек, осы жерде «жеке қамалдың жалғыз тиімді қорғанысы» жасалды. Ол Таутон шайқасынан кейін 1461 жылдың қыркүйек айының ортасында берілгенге дейін король Эдуард IV-ге қарсы ұсталды. Сэр Уильям Тейлбойс оны қайта басып алды, ал қыс мезгілінде ол Гастингске, сэр Джон Говардқа және Хетоннан келген сэр Ральф Грейге берілді. Грей капитан болып тағайындалды, бірақ күздің басында өткір қоршаудан кейін берілді. Король Эдуард белсенді жауап берді, ал қараша айында Уорвик графы келген кезде королева Маргарет және оның француз кеңесшісі Пьер де Брезе Шотландияға көмек сұрау үшін теңізге жүзуге мәжбүр болды. Олар негізінен шотландтық көмек күштерін ұйымдастырды, олар Джордж Дуглас, 4-ші Ангус графы және де Брезе басшылығымен 22 қарашада жолға шықты. Уорвиктің армиясы, тәжірибелі граф Кент және жақында кешірілген лорд Скейлс басқарған, аштықтан өлген гарнизонға жаңалықтардың жетуіне кедергі жасады. Нәтижесінде жақын маңдағы Бамбург және Данстанбург қамалдары тез арада келісімге келіп, берілді, бірақ Хунгерфорд және Уиттингем Уорвик қайтаруға мәжбүр болғанға дейін Альнуикті ұстады. Де Брезе мен Ангус 1463 жылдың 5 қаңтарында келді. Ланкастерлер Уорвикті шайқасқа тарту мүмкіндігін жіберіп, тек символикалық күшті қалдырып, зейнеткерлікке шықты, келесі күні берілді. 1463 жылдың мамырында Альнуик Таутоннан бері үшінші рет Ланкастердің қолында болды, оған қолбасшы сэр Джон Астлиді алдаған Грей Геттон сатқындық жасады. Астли тұтқындалды, ал Хангерфорд командалық міндетін қайтадан қолға алды. Монтегюдің 1464 жылы Хеджели-Мур мен Хексемдегі жеңістерінен кейін Уорвик 23 маусымда Альнуикке жетті және келесі күні берілді. Келесі онжылдықта Нортумберлендтің 4-ші графы Эдуард IV-ке адалдығын ант берді және қамал Персилерге қайтарылды. 1572 жылы Нортумберлендтің 7-ші графы Томас Персинің өлім жазасынан кейін Альнуик қамалы көбінесе бос тұрды. Адамның жұмысының бір бөлігі сақталған, бірақ оның ешқайсысы немесе көп бөлігі қоғамға көрсетілетін басты бөлмелерде қалған жоқ, олар викториялық дәуірде Луиджи Канинамен сәнді итальяндық стильде қайта жаңартылды.
Қазіргі қолданылуы
Қазіргі герцог пен оның отбасы қамалдың ішінде тұрады, бірақ оның тек бір бөлігін ғана пайдаланады. Қамал жаз бойына жұртшылыққа ашық. Виндзор қамалынан кейін, ол Англиядағы екінші ең ірі тұрғын қамал. Historic Houses Association мәліметтері бойынша, 2006 жылы 195 504 келушімен Алнвик Англиядағы ең танымал он ескерткіш үйдің бірі. Бұл көрсеткіш соңғы он жылда едәуір артқан. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Ньюкасл шіркеуінің қыздар мектебі Алнвик қамалына эвакуацияланды. Соғыстан кейін қамалдың бір бөлігі екі оқу орнының тағы да пайдалануына берілді: 1945 жылдан 1977 жылға дейін Алнвик педагогикалық институты, мұғалімдерді даярлайтын колледж; ал 1981 жылдан бері Миннесота штатының Сент-Клауд мемлекеттік университетінің халықаралық оқу бағдарламасының бөлігі ретіндегі филиалы. Қамалдың үш периметрлік мұнарасында арнайы көрмелер орналасқан. Постерн мұнарасында Нортумберленд герцогтары мен олардың археологияға деген қызығушылығына арналған көрме, сондай-ақ Помпейден фрескалар, ежелгі Египеттен әкелінген жәдігерлер мен римдік-британдық заттар бар. Констебл мұнарасында Перси жалдамалы әскерлері еріктілері көрмесі сияқты әскери экспонаттар орналасқан, бұл 1798-1814 жылдары Наполеонның жоспарланған шабуылына тойтарыс беру үшін құрылған жергілікті ерікті сарбаздар тобы. Аббат мұнарасында Корольдік Нортумберленд фузилер полкінің мұражайы орналасқан. «Гарри Поттер» фильмдерінде Хогвартс қамалының сыртқы және ішкі түрі ретінде пайдаланылуы қамалға деген қызығушылықты арттырды.
Құрылыс
Алан өзені қамалдың солтүстік жағымен ағып өтеді. Оңтүстік және шығыс жақта қамал мен қаланы бөліп тұратын терең шатқал бар. 12 ғасырға қарай Алнуик қамалы қазіргі күнгі жалпы жоспарын қалыптастырды. Ол Англиядағы шаршы мұнарасы жоқ салынған алғашқы қамалдардың бірі болып ерекшеленеді. Дегенмен, сақталған көптеген мүсіндер 18 ғасырдың ортасына жатады, оларды Стэмфордхэмдік мүсінші Джеймс Джонсон 1-ші герцог және герцогиня тапсырыс еткен.
Алнвик бақшасы
Қала маңында орналасқан Нортумберленд герцогинясы Джейн Перси Аленвик бағын құруға бастама берді, бұл бақ каскадтық фонтанмен орталықтандырылған ресми бақ. Оның құны 42 миллион фунт стерлингті құрады (2003 жылғы 7 тамыздағы баспасөз хабарламасы). Бақ Нортумберленд иелігінен тәуелсіз қайырымдылық қорға тиесілі, бірақ Нортумберленд герцогы жерді және 9 миллион фунт стерлинг салым ретінде берді. Бақты Жакус Виртц пен Питер Виртц, Wirtz International компаниясы (Шотен, Бельгия) жобалады. Дамытудың бірінші кезеңі 2001 жылдың қазан айында ашылды, ол фонтанды құру және бақтың алғашқы көшеттерін отырғызуды қамтыды. 2004 жылы кафесі бар үлкен "ағаш үйі" кешені ашылды. Бұл әлемдегі ең ірі ағаш үйлердің бірі деп есептеледі. 2005 жылдың ақпан айында марихуана және опий мақын сияқты улы өсімдіктер өсірілетін у бақшасы қосылды. 2006 жылдың мамыр айында сэр Майкл Хопкинс пен Бюро Хаппольд компаниялары жобалаған 1000 адамға дейін сыйымдылық беретін павильон мен келушілер орталығы ашылды.
Фильм түсіру орны
Алнвик қамалы жиі түсірілім алаңы ретінде қолданылған. Қамалда түсірілген фильмдер: «Принц Валиант» (1954); «Бекет» (1964); «Шотландияның Мэри патшайымы» (1971); «Иванхо» (1982); «Робин Гуд: Ұрылар принці» (1991); «Элизабет» (1998); «Гарри Поттер және философ тасы» (2001); «Гарри Поттер және құпиялар палатасы» (2002); «Сіздің жоғарылығыңыз» (2011); «Трансформерлер: Соңғы сауыткер» (2017) және «Зиндон мен дракондар: Ұрылар арасындағы абырой» (2023). Қамалда түсірілген телебағдарламалар: «Қара жылан» (1983); «Шервудтың Робині» (1984–1986); «Антиктер жөлі» (1995); «Көктемді ханшайым» (2005); «Тақтардың күресі» (2012) және «Даунтон аббаттығы» (2015–2016).