Қызыл алып ұшқыш егеуқұйрық

Кіріспе

Кеміргіштердің түрлері

Қызыл алып ұшқыр бөрік немесе жалпы алып ұшқыр бөрік (Petaurista petaurista) – Sciuridae (бөрік) тұқымдасына жататын кеміргіштердің бір түрі. Ол Оңтүстік-Шығыс Азияда, солтүстікке қарай Гималай тауларына дейін және оңтүстік және орталық Қытайға дейін, орманның әртүрлі түрлерінде, плантацияларда және ашық жерлерде, сиректеген ағаштармен кездеседі. Бұл ең ірі ағаш өмірлік әрекет ететін бөріктердің бірі, барлық популяцияларының жонында кем дегенде қызғылт қоңыр түс және ашық төменгі бөліктері болады, бірақ түстерде маңызды географиялық айырмашылықтар бар. Сунда аймағындағыларының таксономиялық орны жалпыға бірдей келісіледі, бірақ басқалары туралы айтарлықтай белгісіздік бар, олар әртүрлі түрде осы немесе басқа түрлерге жатқызылған немесе өздерінің дербес түрлері ретінде танылған. Басқа ұшқыр бөріктер сияқты, қызыл алып ұшқыр бөрік көбінесе түнгі өмірлік әрекет етеді және ағаштар арасында ұзын қашықтыққа желбіреуге қабілетті (жарғақ сияқты ұшпайды), мүшелері арасындағы терісін жайып. Бұл өсімдіктермен қоректенеді, ал аналық бір, сирек екі, бала туады. Әр аймақта еркектер, кем дегенде салмағы бойынша, аналықтардан кіші болады. Сыртқы түрі түр-түріне және орналасқан жеріне байланысты өзгереді. Олар, әдетте, жазық жерлер мен тау етегінде, теңіз деңгейінен төмен биіктікте қоныстанады. Номиналды топтың мүшелері орташадан қара қызғылт қоңыр түске дейін, ал төменгі бөліктері, беті қоса, ашық апельсинді қоңырдан қоңырға дейін. Құйрығы қызғылт қоңыр немесе апельсинді қоңыр, ұшы қара түсті. Аяқ-қолдары, көз айналасындағы сақиналар және мұрын маңы қара түсті. Бұл топтағы әр түрлі түрлер, әдетте, өте ұқсас, негізінен жоғарғы және төменгі бөліктерінің реңгінде және олардың мөлшерінде аз өзгешеліктер бар. Ең қараңғы түрлерінде жоғарғы бөлігінде қызғылт қоңырмен араласқан қара түкті түктер кездеседі. Номиналды түр тобының мүшелері өте ұқсас және бір түрдің бөлігі болып көрінсе де, Сунда аймағынан тыс барлық популяциялар (топтар) үшін маңызды таксономиялық белгісіздік сақталады. Бірнеше бірдей үлгілерді пайдаланып, 2004 жылы жүргізілген генетикалық зерттеуде Борнейдің қызыл алып ұшқыр бөріктері Қытайдың оңтүстік бөлігіндегі халықпен өте жақын, бірақ ақ жамбасты алып ұшқыр бөрікке (albiventer) қарағанда алыс екендігі анықталды. Сол оңтүстік қытайлық және мүмкін Лаос үлгілері 2004-2006 жылдары басқа генетикалық зерттеулерде пайдаланылды, онда олар Таиланд-Малай түбегіндегі (Қытай мен Лаостан алыс) номиналды топтағы кіші түрлер деп белгіленген melanotus. Оңтүстік Қытайдың, мүмкін Лаос халқы Формосаның алып ұшқыр бөрігіне (grandis) өте жақын, бірақ ақ жамбасты алып ұшқыр бөрікке (albiventer), Юньнаньның алып ұшқыр бөрігіне (yunanensis түр тобы) және басқа да алып ұшқыр бөрік түрлерінен алыс. Осы деректерге сүйенсек, олардың әрқайсысын өздерінің дербес түрлері ретінде қарастыруға болады. Сонымен қатар, оңтүстік Қытайдың, мүмкін Лаос халқының және Формосаның алып ұшқыр бөрігі бір түрдің, ал ақ жамбасты және Юньнаньның алып ұшқыр бөрігі басқа түрдің кіші түрлері ретінде қарастырылуы мүмкін; Candidula таксоны Мьянма, Солтүстік Таиландта кездеседі. Бангладештің шығысындағы адамдар сыртқы келбеті жағынан ұқсас, егер бірдей болмаса. Барроникандидула түр тобының мүшелері кестені қоңыр түсті, ал ортаңғы бөліктері, мойыннан құйрығына дейін, көптеген ақшыл түктермен, сұр түсті көрінеді. Төменгі бөліктері, оның ішінде мойын, ақшыл түсті. Қара ұшы бар құйрығы сұрғылт сұр (кандидула) немесе сұр қоңыр (барон). Басының көп бөлігі, оның ішінде бет-әлпеті мен маңдайы сұр ақ түсті, бірақ көз айналасы қара қызыл сақиналармен. 2012 жылғы шолуда альбивентер жеке түр ретінде танылды, бірақ 2005 жылғы шолудан ішінара зардап шеккендер баррониді оның жарамды кіші түрі ретінде қосуды таңдады, бірақ оның жағдайы қосымша зерттеуді қажет ететінін атап өтті. Керісінше, Candidula қызыл және ақ түсті алып ұшқыр бөрікшіктің кіші түрі деп саналды. Непалда ол биіктікте кездеседі, бірақ Пәкістанда жоғары шегі ағаш сызығына тең. Меланист адамдар Пакистанның Каган аңғарында белгілі. Юнаненсис – Үндістанның солтүстік-шығысындағы биік жерлерде (кем дегенде Аруначал Прадештің солтүстік және шығысында), Юньнаньның солтүстік-батысында және Қытайдың оңтүстік-шығысындағы Сизанда кездеседі. Yunanensis түр тобының мүшелері орташа үлкен, ал өлшемдері қызыл алып ұшқыр бөрік үшін есептелген өлшемдердің орта және жоғарғы диапазонында. 2006 жылы жүргізілген генетикалық зерттеу көрсеткендей, юнаненсис ақ жамбасты алып ұшқыр бөрікпен (albiventer) жақын, бірақ басқа алып ұшқыр бөріктерден алыс.

The red giant flying squirrel or common giant flying squirrel (Petaurista petaurista) is a species of rodent in the family Sciuridae (squirrels). It is found in a wide variety of forest–types, plantations and more open habitats with scattered trees in Southeast Asia, ranging north to the Himalayas and southern and central China. One of the largest arboreal squirrels, all populations have at least some reddish brown above and pale underparts, but otherwise there are significant geographic variations in the colours. The taxonomic position of those in the Sundaic region is generally agreed upon, but there is considerable uncertainty about the others, which variously have been included in this or other species, or recognized as their own species. Like other flying squirrels, the red giant flying squirrel is mostly nocturnal and able to glide (not actually fly like a bat) long distances between trees by spreading out its patagium, skin between its limbs. It is a herbivore and the female has one, infrequently two, young per litter. Within each region, males are generally somewhat smaller, at least in weight, than females. It varies considerably in appearance depending on subspecies and location. They generally inhabit lowlands and foothills, typically below elevation. Members of the nominate group are medium to dark reddish brown above and the underparts, including the face, are light orangish brown to buff. The tail is reddish brown or orangish brown and its tip is black. The feet/hands, rings around the eyes and area near the nose are black. The various subspecies in this group are generally quite similar, varying primarily in the exact hue of the upper and underparts, and to a small degree their size. In the darkest, the upperparts have some black hairs intermixed with the reddish brown. Although the members of the nominate subspecies group are quite similar and appear to be part of the same species, considerable taxonomic uncertainty exists for all populations (groups) outside the Sundaic region. Using several of the same samples, a genetic study in 2004 came to another result, finding that Bornean red giant flying squirrels were very closely related to the southern China population, but more distant to the white bellied giant flying squirrel (albiventer). The same southern Chinese and perhaps Laos specimens have been used in other genetic studies in 2004–2006 where they were labelled as melanotus, a subspecies in the nominate group from the Thai Malay Peninsula (far from China and Laos). The southern China–perhaps Laos population is very close to the Formosan giant flying squirrel (grandis), but distant from the white bellied giant flying squirrel (albiventer), Yunnan giant flying squirrel (yunanensis subspecies group) and other giant flying squirrel species. Based on these data, each of these could be regarded as its own species. Alternatively, the southern China–perhaps Laos population and Formosan giant flying squirrel could be regarded as subspecies of one species and the white bellied and Yunnan giant flying squirrels as subspecies of another species; The taxon candidula is found in Myanmar, northern Thailand, Individuals in eastern Bangladesh are similar in their appearance, if not the same. Members of the barroni–candidula subspecies group are chestnut brown above with the central parts, from the nape to the rump, with many whitish hairs resulting in a grizzled appearance. The underparts, including the throat, are whitish. The black tipped tail is buffy grey (candidula) or grey brown (barroni). Much of the head, including the cheeks and forehead, is grey white, but with blackish red rings around the eyes. In a review in 2012, albiventer was recognized as a separate species, but—partially affected by the review in 2005—opted to include barroni as a valid subspecies of it, although noting that its position requires further study. In contrast, candidula was considered a subspecies of the red and white giant flying squirrel based on its colours. In Nepal it occurs at altitudes from , but in Pakistan from with the upper limit equalling the tree line. Melanistic individuals are known from the Kaghan Valley in Pakistan. is found in highlands of northeast India (at least northern and eastern Arunachal Pradesh), far northwestern Yunnan and southeastern Xizang in China, Despite being distantly related, yunanensis is easily confused with the rare Mount Gaoligong flying squirrel (Biswamoyopterus gaoligongensis). Members of the yunanensis subspecies group are medium large in size, with measurements in the mid to upper range of that reported for the red giant flying squirrel. In 2006, a genetic study showed that yunanensis is fairly closely related to the white bellied giant flying squirrel (albiventer), but quite distantly related to other giant flying squirrels,

Олар, әдетте, номиналды топтың мүшелеріне ұқсайды, бірақ аяқ-қолдары қоңыр (қара емес), әсіресе rufipes жоғары жағы темір қызыл немесе сары қоңыр, ал rufipes құйрығының барлық бөлігі темір қызыл немесе сары қоңыр (қара ұшы жоқ). 2003 және 2008 жылдары қытай билігі rufipes-ті қызыл алып ұшқыр бөріктің кіші түрі ретінде таныды, ал rubicundus әртүрлі түрде үнді немесе Чиндвин алып ұшқыр бөрігінің кіші түрі ретінде жатқызылды (өзі жиі дақты алып ұшқыр бөріктің кіші түрі саналады). Формосаның алып ұшқыр бөрігі жоғары жағында қара қызыл кестені түсті, басы қоса, ал төменгі бөліктері, мойын қоса, апельсинді сары түсті. Құйрығы қара түсті, тек табанында қара қызыл түс бар. Ол салыстырмалы түрде кішкентай, өлшемдері қызыл алып ұшқыр бөрік үшін есептелген өлшемдердің төменгі диапазонында. 1950 жылдардан бері grandis көбінесе үнді алып ұшқыр бөрігінің, кейде қызыл алып ұшқыр бөрігінің кіші түрі ретінде қарастырылып келеді. Қызыл алып ұшқыр бөріктері мен мүйізді құстар кейде бір ағаш қуысын пайдалану үшін бәсекелеседі. тіпті одан да қашып кетеді. Алайда, ағаштар арасындағы қашықтық желбіреудің қалыпты қашықтығынан асып кетсе, бұл түр үшін тиімді кедергі болады. Оның тамақтануында жапырақтар, гүлдер, жемістер, жаңғақтар, тұқымдар, лишай, мүк, бұтақтар, қабық және солтүстік бөлігіндегі қарағай конустары да тіркелген. Кейбір популяциялар, кем дегенде P. (p.) yunanensis, минералдарды тікелей тік жарлардан/жерден жеу үшін белгілі бір жерлерге барады. Суық таулы аймақтарда өмір сүретін популяциялар (мысалы, P. (p.) albiventer) қар терең жатқанда да белсенді болып қалады, бірақ осы уақытта төменгі биіктікке көше алады. Кейбір алып ұшқыр бөрік түрлері шағын жануарлармен, негізінен жәндіктермен қоректенсе де, бұл қызыл алып ұшқыр бөрігінде тіркелген жоқ.

Әлеуметтік өмір және асылдандыру

Қызыл ұшқыр алып бөрікшілердің тығыздығы қатты өзгереді. Тайваньда (P. (p.) grandis) қатты ағаш ормандарында орташа есеппен бес жануарға дейін, ал қылқан жапырақты плантацияларда одан бес есе аз болады, бірақ соңғы мекенде бұрынғы мекенде тіркелген орташа көрсеткіштен кем немесе тіпті сәл кішкентай үй аймақтары туралы хабарламалар да бар. Бұл түр Занда аймағындағы алып бөрікшілердің ең көп кездесетін түрі болып табылады. Оның жиі естілетін дауысы бар, әсіресе кешкі мезгілде естіледі, ал Гималайда (P. (p.) albiventer) оны "біртекті қайталамалы зар" немесе "қатты, терең және созылған сыңғыр" деп сипаттаған. Кейде шағын топтар бір-бірімен ұзақ уақыт бойы белсенді түрде байланысады. Әйтпесе, бұл түр көбінесе жалғыз немесе жұптарда кездеседі. Анасы немесе жұбы кейде туғаннан кейін бірнеше ай бойы бірге тамақтанатын жас бөрікшімен бірге болады. Әдетте, алып бөрікшілерге тән, бір, сирек екі жас туады. Тайваньда (P. (p.) grandis) жылына екі көбейту маусымы болады, көбінесе қаңтар-ақпан және шілде-тамыз айларында туады. Үндістанның Уттаракханд штатында мамыр айында ұяда бір жас табылды, ал Малайзияда ақпан айында жүкті ұрғашылар тіркелген. Жастар туғаннан кейін ұзақ уақыт бойы ана сүтімен қоректенеді; P. (p.) albiventer-де екі айдан астам.