Теңіз шөгінділері: құрлықтан келген тау жыныстарының эрозиясы, мұндай шөгінділердің пайда болуы, құрамы және теңіз суының тұздылығына әсері туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Құрлықтағы тау жыныстарының эрозиясынан пайда болған шөгінділер
Sediments derived from the erosion of rocks on land
Океанографияда құрлықтан келген шөгінділер – құрлықтағы тау жыныстарының эрозиясы нәтижесінде пайда болады; яғни, олар теңіздік емес, құрлықтық ортадан түседі. Өзендер арқылы теңізге жеткізілген құм, саз және лайдан тұратын олардың құрамы көбінесе бастапқы тау жыныстарымен байланысты; мұндай шөгінділердің жиналуы көбінесе континенттік шельфпен шектеледі. Құрлықтан келген шөгінділердің көздеріне жанартаулар, тау жыныстарының үгілуі, желмен көтерілген шаң, мұздықтардың ұнтақтауы және өзендер немесе айсбергтер арқылы тасымалданған шөгінділер жатады. Құрлықтан келген шөгінділер бүгінгі мұхиттардағы тұздың маңызды бөлігіне жауапты. Уақыт өте келе өзендер минералдарды мұхитқа жеткізе береді, бірақ су буланып кеткенде, минералдар қалдырылады. Хлор мен натрий тірі организмдерде тұтынылмағандықтан, еріген минералдардың басым бөлігін осы екі элемент құрайды.
In oceanography, terrigenous sediments are those derived from the erosion of rocks on land; that is, they are derived from terrestrial (as opposed to marine) environments. Consisting of sand, mud, and silt carried to sea by rivers, their composition is usually related to their source rocks; deposition of these sediments is largely limited to the continental shelf. Sources of terrigenous sediments include volcanoes, weathering of rocks, wind blown dust, grinding by glaciers, and sediment carried by rivers or icebergs. Terrigenous sediments are responsible for a significant amount of the salt in today's oceans. Over time rivers continue to carry minerals to the ocean but when water evaporates, it leaves the minerals behind. Since chlorine and sodium are not consumed by biological processes, these two elements constitute the greatest portion of dissolved minerals.
Саны
Ганг-Брахмапутра өзен жүйесімен жыл сайын шамамен 1,35 миллиард тонна немесе әлемдік өзендер арқылы тасымалданатын шөгінділердің 8% (жалпы әлемдік көрсеткіш 16,5-17 миллиард тонна) тасымалданады. Бұл көрсеткіш ондаған жылдар бойы жүргізілген зерттеулерге сәйкес айтылған, бірақ жылдық ауытқулар мен адамның бұл көрсеткішке әсері, мысалы, су тоғандарында шөгіндіні тоқтату арқылы, және эрозия үлгілерінің күшеюіне байланысты өзгерістер әлі анықталған жоқ. Жел арқылы тасымалданатын шөгінділер де жыл сайын миллиардтаған тоннаны құрайды, оның ең ірі көзі – Сахара шаңы, бірақ олар өзендерге қарағанда әлдеқайда аз деп саналады. Дегенмен, жылдық өзгерістер мен жер пайдаланудың адамға тигізетін әсері бұл деректерде де нақтыланбаған. Жер бедері климат жағдайларына әсер ететіні және эрозия процестері тектоникалық факторлармен бірге жер бедерін баяу, бірақ тұрақты түрде өзгертетіні белгілі. Алайда, адамның қызметінен туындаған климат өзгерістері мен табиғи геоастрологиялық климаттың өзгеруіне осы жер және теңіз формаларының қалай ықпал ететінін түсіну үшін жаһандық масштабта жан-жақты зерттеулер жетіспейді.
Some 1.35 billion tons, or 8% of global river borne sediment (16.5 17 billion tons globally), is transported by Ganges Brahmaputra river system annually according to decades old studies, it is unquantified how much variance year to year as well as the impact modern humans have on this amount by holding back sediment in dams, counteracted with increased development of erosion patterns. Wind born sediment also transports billions of tons annually, most prominent in Saharan dust, but thought to be substantially less than rivers; again, variance of year to year and human impacts of land use remain unquantified on this data. It is well known terrain influences climate conditions, and erosive processes slowly but surely modify terrain along with tectonic causes, but all encompassing studies have been lacking on a global scale to understand how these shape of land and sea factors fit in with both human induced climate change and natural geo astrological climate variability.