Кіріспе

Химиялық қосылыс

Делавирдин (DLV) (саудалық атауы Rescriptor) – ViiV Healthcare компаниясы сататын нуклеозидтік емес кері транскриптаза ингибиторы (ННРТИ). Ол адамның иммуножеткіліксіздік вирусының (АИВ) 1-ші түрін емдеу үшін жоғары активті антиретровирустық терапияның (ЖААТ) құрамында қолданылады. Ол мезилат тұзы түрінде ұсынылады. Ұсынылатын дозасы – күніне үш рет 400 мг. Делавирдин 1997 жылы АҚШ-тың Тамақ және дәрі-дәрмек басқармасымен мақұлданғанмен, оның тиімділігі басқа ННРТИ-лерге, әсіресе эфавирензге қарағанда төмен, сонымен қатар оны қабылдау кестесі де ыңғайсыз. Осы факторлар АҚШ-тың ДДСҰ-ын бастапқы емдеудің бір бөлігі ретінде оны қолдануды ұсынбауға алып келді. ННРТИ класындағы өзара резистенттілік қаупі, сондай-ақ оның күрделі дәрілік өзара әрекеттесулерінің жиынтығы делавирдиннің екінші қатардағы және құтқару терапиясындағы орнын белгісіз етеді, сондықтан қазіргі уақытта ол сирек қолданылады. АҚШ және Канадада оның өндірісі мен таратылуы тоқтатылды.

Өзара әрекеттесулер

Делавирдин, ритонавир сияқты, цитохром P450 CYP3A4 изоферментінің тежегіші болып табылады және көптеген дәрілермен өзара әрекеттеседі. Оны ампренавир, фосампренавир, симвастатин, ловастатин, рифампицин, рифабутин, рифапентин, ақжол шөп, мидазолам, триазолам, ерготалық препараттар және асқазан қышқылының кері ағымын басатын бірнеше препараттармен бірге қолдануға болмайды. Басқа жиі кездесетін қолайсыз әсерлерге шаршау, бас ауруы және құсу жатады. Бауырдың заластануы туралы да хабарлар түскен.

Синтез

Атевиридинге жасалған схеманы ацетонмен редуктивті алкилдеу арқылы өзгерту, қорғаушы топты алып тастағаннан кейін 2 қосылысын береді. Бұл аминнің 5-метилсульфонаминоиндол-2-карбон қышқылынан (1) алынған имидазолидпен ацилдеуі амидті, кері транскриптаза ингибиторы – атевирдинді қамтамасыз етеді.