Миңгора қаласы: тарих, мәдениет және қазіргі жағдай

Кіріспе

Миңгора (, Романша: Minga Wara) – Пәкістанның Хайбер-Пахтунхва провинциясының Сват ауданындағы қала. Сват өзенінің жағасында орналасқан, Хайбер-Пахтунхвадағы үшінші және Пәкістандағы жиырма алтыншы ірі қала. Миңгора – Малаканд бөлігінің ең ірі қаласы, әлеуметтік, мәдени және экономикалық өмірдің орталығы, сондай-ақ Хайбер-Пахтунхваның солтүстік бөлігіндегі ең үлкен қала.

Тарих

Мингораның төңірегінде ежелден адамдар қоныстанған. Лое Банр, Буткара II және Маталаида итальяндық археологтар б.з.д. 1520-170 жылдар аралығында 475 Индо-Арий қабірін және екі жылқы қаңқасын тапты. Сват өзенінің қарсы бетінде, Саиду Шариф әуежайының жанындағы Алиграмада итальяндық археологтар Гандара қабір мәдениетіне жататын 1000 жылға дейінгі ескерткіштің орнын анықтады. Буддизм аймаққа Ганг жазығынан келген монахтардың келуімен қатар пайда болды. Император Ашока тұсында буддизм аймақта бекітіліп, Ашоканың буддалық миссионерлерді Жерорта теңізі мен Батыс Азия арқылы батыс аймақтарға таратуының бастапқы орны болды. Мингораның жанындағы Джамбил өзенінің аңғарында көптеген буддалық қалдықтар мен мүсіндер табылды. Панрда біздің заманымыздың I ғасырына жататын ступа мен монастырь қазба жұмыстарынан табылды. Мингорада Факсиан ең ірі буддалық монастырды және Тираттағы беткейлерде Будданың ізінің үлкен мүсінін көргенін айтты. Мингора маңындағы Буткара ступасындағы қазба жұмыстары 20 ғасырда пакистандық археологтар тапқан 200-ден астам құрбандық ступаларымен орталыққа орналасқан үлкен және әсерлі ступаны көрсетті. Буддистік биліктің құлауынан кейін аймақтың тікелей бақылауы индустарға көшті. Олардың билігі, ғасырлар бойы буддизмнің үстемдігінен кейін, аймақта индуизм мен индус саясатының қайта оралуын білдірді. Олардың билігі Махмуд Газнидің ислам империясының күшеюімен аяқталды. 2007 жылы Талибан бүліктерінің күшеюі кезінде Мингораға Талибан басып кірді, бұл Мингораның дәстүрлі мәдениетіне елеулі әсер етті. Бір жылдан кейін, сол кездегі «Техрик-и-Нафаз-и-Шариат-и-Мохаммади» қозғалысының жетекшісі Фазлулла, Мингорадан шамамен бес шақырым қашықтықтағы Мамдери ауылында пираттық FM арнасын құрды. Нәтижесінде, Мингораның барлық аймағында қыздардың білім алуына, полиомиелитке қарсы емдеуге және сөз бостандығына қысым көрсету күшейді, бұл тұрғындар үшін қиындықтар тудырды. Күнінде Мингораның әлеуметтік және мәдени өмірінің орталығы болған Мингораның Жасыл алаңы Талибанға қарсы тұрғандар мен диссиденттерді, үкімет қызметкерлерін және азаматтық қызметкерлерді өлімге кесетін орынға айналды, олардың денелері электр бағаналарына ілінді. 2008 жылы жерлеу рәсімі кезінде жанкешті шабуылда шамамен 40 адам қаза тапты. Қаланың табысының көп бөлігі сауда мен туризмнен түседі. Жоғарғы аймақтардың халқы көбінесе Дир, Шангла сияқты жерлерден тауар сатып алу және сату үшін Мингораға келеді.

The area around Mingora has long been inhabited. At Loe Banr, Butkara II and Matalai, Italian archaeologists unearthed 475 Indo Aryan graves dated between 1520 and 170 BC and two horse skeletons. On the opposite side of the River Swat at Aligrama, near the Saidu Sharif airport, a site of Gandhara grave culture was discovered by Italian archaeologists and dated to 1000 BC. Buddhism arose in the region with the arrival of monks from the Gangetic plains. Under Emperor Ashoka, Buddhism became firmly established in the region, and the region became a launching ground for Ashoka's expansion of Buddhist missionaries to the western regions from the Mediterranean and West Asia. Many Buddhist remains and carvings have been discovered near Mingora in the Jambil River Valley. At Panr, a stupa and monastery dated to the 1st century CE has been excavated. In Mingora, Faxian claimed to have seen the biggest Buddhist monastery, and large carving of the foot prints of Buddha carved on the sides of the ridges at Teerat. Excavations at the Butkara Stupa near Mingora revealed a large and imposing central stupa surrounded by more than 200 votive stupas which were discovered by Pakistani archeologist in the 20th century. Following the collapse of Buddhist rule, direct control of the area came under the Hindu Shahis. Their rule marked the assent of Hinduism and Hindu polity in the region once again, after centuries of Buddhist rule and domination of the area. Their rule came to an end with the rise of the Islamic empire of Mahmud Ghazni. In 2007 during the rise of the Taliban insurgency, Mingora was invaded by the Taliban, largely impacting traditional culture in Mingora. A year later, the militant leader Fazlullah, then leader of Tehreek e Nafaz e Shariat e Mohammadi, established a pirated FM channel in the nearby Mamdheri village, approximately five kilometers away from Mingora. The oppression of girls' education, Polio treatments, and freedom of expression became imminent throughout Mingora as a result, causing challenges for residents. Mingora's Green Square, once the hub of Mingora's social and cultural functions, became the execution grounds of Taliban opponents and dissidents, government officials, and civil workers, with corpses being hanged from electricity poles. In 2008, a suicide bomber killed about 40 people at a funeral. Most of the city's income comes from treads and tourism. The people of the uplands mostly pay attention to Mingora for buying and selling which includes Dir, Shangla,

2009 жылы өткізілген «Рах-е-Раст» операциясы Мингорани Пакистанның бақылауына қайтарды.

Климат

Мингора техникалық тұрғыдан алғанда, Көппен климат жіктелуі бойынша Жерорта теңіз климатына (Csa) жатады, себебі маусым айында бар болғаны 31 мм жаңбыр жауады, ал жаздың қалған бөлігі ылғалды болады. Мингорадағы орташа жылдық температура 19,3°C, ал жылдық жауын-шашын мөлшері 897 мм-ге жетеді. Қараша айы 22 мм жауын-шашынмен ең құрғақ ай, ал тамыз айы, ең ылғалды ай, орташа 134 мм жауын-шашын алады. Маусым жылдың ең ыстық айы болып есептеледі, орташа температурасы 29,2°C. Ең суық қаңтар айының орташа температурасы 7,6°C.