Кіріспе

Кока жапырағының шикі экстракты. Кока пастасы (пако, басуко, окси) – кока жапырағының шикі экстракты, құрамында 40%-дан 91%-ға дейін кокаиннің еркін базасы, басқа кока алкалоидтары және әртүрлі мөлшерде бензой қышқылы, метанол және керосин болады. Оңтүстік Америкада кокаин базасы ретінде танылатын кока пастасы, сол себепті Солтүстік Америкада кокаин сульфатымен шатастырылады, салыстырмалы түрде арзан және төмен кірісті халықтың арасында кеңінен қолданылады. Кока пастасын темекі немесе қарақұмыр (марихуана) сигареттерінде түтетеді және Латын Америкасының бірнеше елінде оның қолданысы кеңінен таралған. Дәстүрлі түрде кока пастасы Колумбия сияқты Оңтүстік Америка елдерінде көптеп кездеседі, онда ол әлемнің қалған бөлігіне тарату үшін кокаин гидрохлоридіне ("көше кокаині") өңделеді. Кока пастасын жергілікті түрде қолданумен байланысты болатын каустикалық реакциялар оны ауыз арқылы, мұрынға, шырышты қабыққа, бұлшық етке, тамырға немесе тері астына енгізуге мүмкіндік бермейді. Кока пастасын тек темекі немесе қарақұмыр сияқты жанғыш материалдармен қосып түтеген кезде ғана қолдануға болады.

Тарих

Кока-пастаны Боливия мен Перуде 1970 жылдардың басында қолдана бастады, бірінші астаналарда, кейін басқа қалалар мен ауылдық жерлерде. Бірнеше жылдың ішінде оның қолданысы Аргентина, Бразилия, Колумбия, Эквадор және АҚШ шекарасына жақын Мексиканың кейбір қалаларына тарады. Дегенмен, оның бағасы, басқа себептермен қатар, сұраныстың жоғарылауына байланысты өсті.

Дайындау және әсері

Кокаин дайындауға арналған шикі заттар жергілікті нарықтарда таза кокаинге қарағанда арзан балама ретінде сатылады, ал қымбат түрі АҚШ және Еуропа нарықтарына экспортталады. Кокаин пастасының еркін базалық түрлерін темекі тұтыну арқылы қолдануға болады. Паконың психологиялық және физиологиялық әсерлері өте күшті. Бұқаралық ақпарат құралдары көбінесе оның өте зиянды және құнарлы екенін хабарлайды. Intercambios жүргізген зерттеуге сәйкес, ақпарат құралдары паконың әсерін шамадан тыс үлкейтуге бейім. Бұл стереотиптер пакоға тәуелді адамға көмектесу мүмкін емес деген пікірді қалыптастырады және оңалту бағдарламаларының жолын қиындатады.

Басуко, Колумбия

Басуко – Колумбияда кокаин пастасын атау үшін қолданылатын термин. Басуко испан тіліндегі "қоқыс" (basura) сөзінен туындаған, сөзбе-сөз "ластанған қоқыс" (кокаин қоқысы) дегенді білдіреді, бұл кокаин өндірісінен кейін ыдыстың түбінде қалған пастаға қатысты. Басуко көбінесе темекімен немесе каннабиспен бірге, сигареттей оралып немесе көбінесе қолдан жасалған құбырлар арқылы шегіледі. Мұндай құбырлар көбінесе ПВХ-тан жасалады, соның салдарынан пайдаланушылар зиянды пластик бөлшектерін жұтады. Басукоға тәуелділік тудырады және ол "Еуропа мен Америка қалаларында таралған крек-кокаиннен де әсерлі" деп есептеледі. Басуко қолданушылар есірткінің әсерін, эйфорияны және паранойяны басу үшін өнеркәсіптік спирт және МДМА сияқты басқа психоактивті заттарды қолдануы мүмкін. Колумбиядағы БҰҰ Есірткі және қылмысқа қарсы күрес басқармасының (UNODC) мәліметінше, Богота қаласында ғана 4 644 басуко қолданушы тіркелген; аталған есірткінің заңсыздығы мен оның салдарынан туындайтын қарапайымдық нақты санды анықтауға кедерілді. 2007 жылы Перу мен Боливиядағы қатаң шаралар контрабандистерді кокаин өндірісін Аргентинаға көшіруге мәжбүр етті. "Los Angeles Times" басылымында айтылғандай, Аргентинаның "жетілген химия өнеркәсібі, Боливиямен кеуекті шекарасы және сыбайлас жемқор полицей күші" кокаин өндірісі үшін қолайлы жағдай туғызды. Соңында, бұл саудагерлерді өнімдерін жергілікті тұрғындарға сатуға итермеледі.

Окси

Окси (порт. oxidado сөзінен қысқартылған) – кокаин пастасына негізделген стимуляторлық препарат, бастапқыда Бразилияның Амазония орманы аймағында пайда болған. Ол кокаин пастасы, бензин, керосин және әк (кальций оксиді) қоспасынан тұрады делінеді. Бұл сипаттама қышқыл-негіздік экстракция процесінің дұрыс емес түсіндірілуі болуы мүмкін. Соңғы он жылда оның танымалдылығы күрт өсті, себебі ол өте күшті тәуелділік тудырады және басқа есірткілерге қарағанда арзан. 1980 жылдары ол негізінен Амазония аймағында таралған болса, қазір Бразилияның ірі қалаларындағы полиция көптеген есірткі ұстау оқиғаларын тіркеді.