Уганда варагиі: тарихы, өндірісі және тұтыну ерекшеліктері
Waragi
Уганда Waragi: жергілікті арақ түрі, қайнату процесіне қарай аты өзгереді. «Waragi» - қолмен жасалған джиннің синонимі, сонымен қатар өнеркәсіптік бренд атауы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Уараги (қасесе деп те аталады) – Угандадағы үй шаруашылығында дестилленген алкогольдік сусындардың жалпы атауы. Уарагиге өндіріс аймағына, дестилляция процесіне немесе екеуіне байланысты түрлі атаулар беріледі. Уараги – үйде жасалған джиннің бір түрі ретінде танымал. "Уараги" термині Уганданың барлық аймақтарында жергілікті дестилленген джиннің синонимі болып табылады. Дегенмен, Uganda Waragi – Шығыс Африка Сыра Шарұашылығы Лимитед (East African Breweries Limited) компаниясы өндіретін өнеркәсіптік дестилляциядан өткен джиннің нақты бір бренді. Жеке тұлғалардың шағын көлемде өндіретін басқа джин брендтері де бар, бірақ олар бір-бірінен ерекшеленеді. Ең көп таралғандары: 1. "Kasese Kasese" – бастапқыда Уганданың батысындағы Касесе ауданында дестилденіп, бүкіл елде сатылатын; 2. "Ареге мого" – алғаш рет Уганданың солтүстігіндегі Лира ауданында жасалып, бүкіл елде сатылатын. Екі жағдайда да дестилляция процесі өнеркәсіптік деңгейдегі жоғары саф джин өндіріледі. Угандада айдау және уараги сияқты алкогольдік сусындарды тұтыну кең таралған. 2004 жылғы Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының (WHO) алкоголь туралы жаһандық есептемесінде Уганда жан басына шаққанда алкоголь тұтыну бойынша әлемде бірінші орынға ие болды. 2007 жылғы мәліметтерге сәйкес, Угандадағы жалпы алкоголь тұтыну орташа есеппен жан басына 17,6 литрді құрады. Бұл көрсеткіш көрші елдермен салыстырғанда едәуір жоғары. 2016 жылы жағдай өзгерді, таза алкогольдің жалпы тұтыну көлемі жан басына шаққанда 9,5 литрге дейін төмендеді (15 жастан асқандар арасында).
Waragi (pronounced , also known as kasese) is a generic term in Uganda for domestic distilled beverages. Waragi is also given different names, depending on region of origin, the distillation process, or both. Waragi is known as a form of homemade Gin. The term "Waragi" is synonymous with locally distilled gin throughout Uganda. However, Uganda Waragi is a particular brand of industrially distilled gin produced by East African Breweries Limited. Other brands of distilled gin which are done by individuals at small scale are also available, but they are different from each other. The most common are: 1. "Kasese Kasese" which was originally distilled in the district of Kasese in western Uganda and sold all over the country; 2. "Arege mogo" which first originated in Lira district in northern Uganda made and sold all over the country These two brands "waragi" have different tastes and aromas. The distillation process in both cases produce highly distilled gin at the level produced industrially. Moonshining and consumption of waragi and other alcoholic beverages is widespread in Uganda. In the 2004 WHO Global Status Report on Alcohol, Uganda ranked as the world's leading consumer of alcohol (per capita). Based on results from 2007, Uganda’s overall alcohol consumption was an average of 17.6 litres per capita. This is unusually high compared to surrounding countries. In 2016 this seems no longer the case, with total consumption of pure alcohol down to 9.5 litres per capita (≥ 15 years of age).
Тарих
Угандадағы вараги тарихы Уганда тарихының отаршылдық дәуіріндегі кезеңіне дейін жетеді. Джин Угандаға Уганда протекторатында орналасқан британдық сарбаздар әкелді және ол угандалықтар арасында көп ұзамай танымал сусынға айналды. 1960 жылы отаршылдық үкімет Арақ-шарап заңын қабылдады, ол отаршылдықта жергілікті өндірістегі джин өндірісі мен тұтынуына шектеулер енгізді. Бұл заңның негізгі мақсаты – угандалықтардың ай сәулесін түсірудің қауіпті өндіріс әдістерінен туындаған денсаулыққа зиянды әсерлерін болдырмау еді. Дегенмен, экономикалық себептер де ықпал етті; отаршылдық үкімет Уганда алкоголь нарығында Ұлыбританиядан импортталатын джиннің басымдығын қамтамасыз етуді қалаған, ал жергілікті джин өндірісі арқылы ай сәулесін түсіру оның үстемдігіне нұқсан келтіріп жатқан еді. Жергілікті джин британдық джиннен тез арада танымал болды, себебі оның бағасы арзан болды. Уганда Халық Конгресінің (UPC) бастауындағы угандалық саясаткерлер бұл заңға қарсылық білдіріп, отаршылдық үкіметтің колонияда дәмдеуіш зауытын салуға бұйрық беруі керек еді, сонда джинге құмар угандалықтар қауіпті ай сәулесін түсіруге жүгінбеуі керек еді деп талап етті. Билікке келгеннен кейін UPC джин өндірісі үшін дәмдеуіш зауытын салуды тапсырып, оны Уганда Вараги деп атады. Зауытта 26 араластырушы жұмыс істеді, олар Жоел Сентаму басқарған Уганда дәмдеуіштер мен шарап өндірушілер қауымдастығын құрды. 1962 жылы Уганда тәуелсіздік алғаннан кейін Уганда үкіметі 1965 жылғы Энгули заңын қабылдады, ол жергілікті энгули өндірушілерін өз өнімдерін дәмдеуіш зауытына жеткізуге ынталандыру мақсатында жасалды, сонымен қатар ай сәулесін түсіруге тек үкімет берген лицензиялармен ғана рұқсат етілді; бұл Угандадағы джин индустриясын реттеу және салық салу үшін жасалды. Сондай-ақ, Уганда үкіметінен лицензия алғандарға өздерінің энгулилерін дәмдеуіш зауытына сату міндеттелді. Зауытқа енгули жеткеннен кейін, олар оны Уганда Варагиін өндіруде пайдаланды. Вараги атауы "соғыс джины" деген сөзден шыққан, өйткені 1950-1960 жылдары британдық экспатрианттар луганда тілінде энгули деп аталатын дестилленген спиртті осылай атаған. Сөздің ағылшын тіліндегі шығу тегін білетіндер көбінесе "j" дыбысын қолданады, ал қатты дыбыспен айтылуы жиі кездеседі. Олар судандық колониялық сарбаздарды пайдаланды және әскерлердің рухын көтеру үшін алкоголь дайындады. Содан кейін ол бүкіл Угандаға тарады. Тағы бір теория бойынша, бұл атау Солтүстік Африка спирті "Арак" сөзінің бұрмалануы болып табылады, ол нубиялық сарбаздарға таныс болған. Уганданың отаршылдық билігі бұл сусынға тыйым салды және заң әлі де күшінде. Сол кездегі жергілікті тұрғындар оны көпшілік орында ішпеді, себебі оларға зиянды емес сусындар да тыйым салынған еді. 1965 жылы "Энгули заңы" дәмдеуішті тек лицензия бойынша ғана жасауға болатынын және дәмдеуіштер өз өнімдерін мемлекеттік Уганда Дәмдеуіштер Ltd компаниясына сату керектігін жариялады, ол "Уганда Вараги" деген атпен брендтік бөтелкедегі өнімді өндірді (бұрынғыдай шырыштан дестилленген және қазіргі уақытта толығымен Шығыс Африка Сыраханалары Limited компаниясы өндіреді). "Энгули заңы" толығымен орындалмады, өйткені варагидің лицензиясыз өндірісі жалғасты. Угандалықтар қазір қатты джинді ішеді және билік осы заңға көз жұмады. Ол Уганданың дүкендері мен барларында сатылады, ал дестилленген нұсқасы шетелде сатылады. Шетелге сатылатын өнім Угандадағы фабрикалар үшін ауылдық дәмдеуіштер өндіретін спирттен екі, кейде үш рет дестилленген. Дәмдеуішпен дәмдеуіштер қосылады және көптеген қоспалар мен қауіпті бөліктер сүзгіден өтеді. 21 сәуірде төрт адам қайтыс болғаннан кейін Камвенгедегі өлім саны бесеуден тоғызға дейін өсті.
The history of waragi in Uganda can be traced to the period of Ugandan history during the colonial era. Gins were introduced to Uganda by British soldiers who were stationed in the Uganda Protectorate, and soon became a popular drink among Ugandans. In 1960, the colonial government passed the Liquor Act, which implemented limitations on the production and consumption of locally produced gins in the colony. Although the act was ostensibly passed in order to prevent Ugandans from experiencing negative health effects as a result of the dangerous production methods of moonshining, economic motivations were also in play; the colonial government wished to ensure the dominance of imported gins from Britain in the Ugandan alcohol market, which was being undercut by local gin production via moonshiners. Locally produced gin quickly proved more popular than those imported from Britain, thanks in part due to their cheaper prices. Ugandan politicians, led by the Uganda People's Congress (UPC), protested against the act, arguing that the colonial government should have instead ordered the construction of a distillery factory in the colony so Ugandans who desired gin would not resort to the dangerous practice of moonshining. When the UPC came to power, it ordered the construction of a distillery factory, naming the gin produced there Uganda Waragi. The factory was staffed with a group of 26 blenders who formed the Association of Uganda Distillers and Vitners, which was headed by Joel Sentamu. After Ugandan independence in 1962, the government of Uganda passed the Enguli Act of 1965, which was designed to encourage local producers of enguli to supply their produce to the distillery factory, in addition to stipulating that moonshining could only be done with government issued licenses; this was done so the gin industry in Uganda could be regulated and taxed by the government. Furthermore, those who received their licenses from the Ugandan government were directed to sell their enguli to the distillery. When the factory received enguli, they used them in the production of Uganda Waragi. Waragi derives its name from "war gin", as the British expatriates in the 1950s and 1960s referred to the distilled spirit known in Luganda language as enguli. The pronunciation with the hard sound is more common; those who are aware of the English origins of the word often favour a "j" sound for Its appearance first came about when the British were first starting to establish control over East Africa. They used brigades of Sudanese colonial soldiers to help with the feat, and they concocted the alcohol to help keep up good spirits amongst the troops. It then spread throughout Uganda. Another theory is that the name is a corruption of "Arak" the North African spirit with which the Nubian soldiers would have been familiar. The colonial authorities of Uganda banned the drink and the laws still exist. Locals at the time would not drink it publicly because drinks that were less harmful to them were also off limits then. In 1965, "The Enguli Act" decreed that distillation would only be possible under licence and that distillers should sell their product to the government run Uganda Distilleries Ltd, which produced a branded bottled product, marketed under the name Uganda Waragi (distilled from millet and today wholly produced by East African Breweries Limited). "The Enguli Act" was never successfully enforced, as unlicensed production of waragi persisted. People in Uganda now drink the harsh gin and authorities largely ignore the law. It is sold in shops and bars across Uganda and a distilled version is sold overseas. The product that is sold overseas is double and sometimes triple distilled from the alcohol that village distillers make for the factories in Uganda. When it is distilled, flavours are added and many impurities and dangerous parts of the alcohol are filtered out. Deaths in Kamwenge went from five to nine after four people died on 21 April.
Процесс
Vice өзінің Fringes веб-сериалының бір бөлімін Вараги жасау және тарату процесіне арнады. Эпизодта сонымен қатар Угандадағы Варагидің мәдени маңызы жайлы айтылды, тілші Томас Мортон дәстүрлі сусынның түрлі дистилляцияларын ішіп көрді. Вараги бананнан дайындалуы мүмкін.
Vice devoted an episode of their web series Fringes to the process of making and distributing Waragi. The episode also covered the cultural significance of Waragi in Uganda, with reporter Thomas Morton imbibing various distillations of the traditional beverage. Waragi can be made from bananas.
Нұсқалар
Уараги дестилятының негізі аймақта өсірілетін дақылдарға байланысты, маниока, банан, тары немесе қант құмырынан жасалуы мүмкін. Ең танымал (фирмалық Уганда Уарагиден басқа) – Лира Лира және Касесе. Лира Лира негізінен маниока ұны мен қанттан жасалады және Лира қаласының атымен аталады. Касесе, Касесе қаласының атымен аталған, құдіретті банан джині. Уараги сондай-ақ "қалыпты" немесе "супер" деп те аталуы мүмкін.
The base of waragi distillate can be made from either cassava, bananas, millet or sugar cane, depending on the crops grown in the region. The most popular (besides the branded Uganda Waragi) are Lira Lira and Kasese. Lira Lira is made mainly from cassava flour and cane sugar, and is named after the town of Lira. Kasese, named after the town of Kasese, is a potent banana gin. Waragi may also be known as "regular" or "super."