Кіріспе

Серро-де-ла-Эстрелья – Мексиканың орталық-шығысындағы Мексика алқабында, Мехико қаласының Истапалапа әкімшілік аймағында, теңіз деңгейінен 2460 метр (8070 фут) биіктікте орналасқан Мезоамерикалық археологиялық ескерткіш. Оның ең биік нүктесі Мексика алқабы деңгейінен 224 метр жоғары. Бұл орын Текскоко көлінің оңтүстік-шығыс шетінде орналасқан. Тарихи деректерге сәйкес, Мексика алқабының ежелгі тұрғындары бұл жерді Хуизахтекатл деп білген. Бұл ескерткіш өте маңызды болған, себебі дәл осы жерде "Жаңа от" ритуалы өткізілген; ол жергілікті халық үшін және айналасындағы аймақтар үшін терең мағынаға ие болған.

Жұмыспен қамту кезеңдері

Иштапалапа аймағында адам қонысының ең көне іздері Санта-Мария Астахуакан ауылында табылды. 1953 жылы екі адамның қалдықтары табылған, ал Мексиканың Ұлттық университеті (UNAM) және Ұлттық Антропология және Тарих институты жүргізген талдауларға сәйкес, бұл адам қалдықтары шамамен тоғыз мың жылға соққан. Жақындағы археологиялық материалдар Серро-де-ла-Эстрелла төбелерінде кем дегенде Алдын-классикалық кезеңнен бастап қоныс жалғасқандығын көрсетеді. Осы кезде Куикуилко мәдениетіне байланысты ауыл құрылды. Мексика алқабының оңтүстігінде орналасқан Куикуилко шамамен 150 жылы, Кситтл жанартауының атқылауынан туындаған нұқсанға байланысты құлдырады. Алдын-классикалық кезеңнің соңында Кульуаканның қоныстануы басталды. Классикалық кезеңде Кульуакан, Мексика алқабындағы және Мезоамерикадағы көптеген қалалар сияқты, Теотиуаканды орталық еткен сауда жүйесінің бір бөлігі болды. Бұл қаланың шамамен 8-ші ғасырда құлауынан кейін, оның тұрғындарының бір бөлігі Текскоко көлінің ежелгі жағалау қалаларына, мысалы Кульуаканға паналады. Мұнда Теотиуакан мәдениетінің ошағы сақталды, кейіннен жауынгер халықтармен бірігіп, Мексиканың орталығына қарай көшіп-қонып жүрді.

Сайт

Археологиялық зерттеулер 100-650 жылдар аралығында салынған құрылыстардың іздерін көрсетеді және бұл жер классикалық кезеңнің ортасынан (1000 ж.) испандықтар келгенге дейін қоныстанған. Бұл жердің алғашқы қоныстанушылары Хуизахтекатльдың беткейлерін пайдаланып, ауылдар құрған; олардың ерте шаруашылық жүйелері мен қарапайым әлеуметтік ұйымы болған. Осы топтардың "Cerro Chiquito" немесе Кішкентай төбе деп аталатын жерде табылған тас мүсіндерін жасаған деген болжам бар. Хуизахтекатльдың батыс жағынан 100-500 жылдар аралығында жасалған керамикалық және тас мүсін материалдары табылды; олар Мексика қаласының солтүстігіндегі Закатенкода табылған ұқсас бұйымдарға ұқсайды. Мұндағы құрылыстар 100 және 650 жылдар аралығында салынған және солтүстік жағында орналасқан, ал қалдықтары Теотиуаканның ықпалын көрсететін сарайлардың іргетастары мен қабырғаларынан тұрады. Археологиялық мәліметтер төбенің ортасында классикалық кезеңнің соңында (600-900 жж.) тұрғын үй аймағы болғанын көрсетеді. Сол кезде халық санының өсуіне байланысты көптеген азаматтық құрылыстар салынды. Өкінішке орай, қазіргі құрылыстардың астында қалдықтар жоғалып кеткен. Сахагун, Мотолиния, Торкемада және Куаутитлан жылнамалары, сондай-ақ басқа да дереккөздер 900-1300 жылдар аралығында Чичимек халқы төбенің батыс бөлігінде қоныстанғанын, онда олар Колхуакан қаласын құрғанын көрсетеді. Бұл қоныстанушылар маңызды технологиялық және әлеуметтік дамуға жеткен; көбінесе теократиялық жүйе үстемдік еткен, кейіннен патшалар әулеті билік құрған. 1300 және 1521 жылдар аралығында ацтектер бұл аймақты жаулап алып, Икстапалапа деп аталатын елді мекенді құрды. Олар Икстапалапаның көршілес Альтепетль Колхуаканмен бірлесіп, Теночтитланның оңтүстігін қорғауға және империяны негізгі азық-түлікпен қамтамасыз етуге кедергі ретінде қызмет етеді деп үміттенді. Бұл кезде ацтектер төбе басына платформалар салғаны белгілі.

Жаңа от рәсімдері

Мексикалықтар әлемді төрт жапырақшалы үлкен гүл ретінде елестететін, оның ортасында Теночтитлан орналасқан. Әр жапырақша төрт тараптың бірін білдірді: шығыс акатль глифі (қамыс), батыс калли (үй), солтүстік текпатль (кремень пышақ) және оңтүстік точитль (қоян) арқылы көрсетілді. Толтектерден қалған дәстүр бойынша, олар барлық тіршілік иелерінің өмірін басқаратын Күнге табынушы еді және оған құрбандық ретінде тұтқын әскерлердің қанымен қатар, адам жүрегі де қажет деп санады. Сондықтан, әр 52 жыл сайын, азаматтық және діни күнтізбелердің басталуы бірдей келіп жатқанда, дін қызметкерлері Жаңа От тойын өткізеді. Олар Күннің өлімінен қорқушы еді, себебі оның өлімі ғаламды толығымен қараңғылыққа түсіріп, адамдарды жейтін цицимемелердің пайда болуына әкелуі мүмкін деп ойлады. Ұлы күннің батысында бас дін қызметкерлері ең әдемі киімдерін киіп, Копилько дін қызметкерінің жетекшілігімен Хуазахтекатль тауына көтеріліп, тойды бастады. Бұрын тұтқынды басты ғибадатхананың құрбандық тақтасына жатқызып, белгілі бір уақыт келгенде, оның кеудесіне мамахвастли (бүршік) қойылып, Жаңа Отты жағу үшін от қойылды. Осы кезде Теночтитлан және үлкен көлдің маңындағы қалалар толығымен қараңғылыққа тоңды. Копилько дін қызметкері кеудеден от алып, оны үлкен отқа жеткізді. Содан кейін тұтқынға құрбандық шалынды, жүрегі алынып, отқа лақтырылды. Хуазахтекатльдағы тойға келген қалалардың дін қызметкерлеріне Жаңа Оттан жаққан машақтарды жеткізу үшін елшілер жіберілді. Теночтитлан қаласында от басты құдайдың алдына қойылып, одан басқа құдайлардың ғибадатханаларына, содан кейін халықтың үйлеріне таратылды. Археологиялық зерттеулерге сәйкес, Колхуа тайпасы Жаңа От немесе Токсиумополли тойын өткізу үшін таудың басын алғаш пайдаланған. Тарихи деректер бойынша, мұндай төрт той өткен: 1351, 1403, 1455 және 1507 жылдары. Теночтитлан бесінші той өткізілмей тұрып басылып алынды.