Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Мартин Турновский (1928 жылдың 29 қыркүйегі – 2021 жылдың 19 мамыры) – чех дирижері. Оның карьерасы Джордж Селлдің жетекшілігімен дамыды, бірақ коммунистік режим бұл процеске кедергі келтірді.
Czech conductor (1928–2021)
Martin Turnovský (29 September 1928 – 19 May 2021) was a Czech conductor whose career flourished under the guidance of George Szell, but was hampered by the communist regime.
Өмірбаян
Турновский Прагада дүниеге келген. Бала кезінде ол пианист ретінде үміт білдірді, бірақ 1939 жылы нацистер басып алған кезде одан әрі даму мүмкіндігі жойылды. Прага музыка академиясында Карел Анчерлдің шәкірті болып дирижерлік өнерді оқыды. Оның әкесі дирижер Джордж Сельмен жақсы таныс болған, ол Турновскийдің мансабының бастауында көмектескен. Сель Турновскийді Нью-Йоркте оқымаға шақырды, бірақ Чехословакияның коммунистік режимі бұған рұқсат бермеді. Сондықтан ол провинциялық чех оркестрлерімен тәжірибе жинады. Дегенмен, ол Сельдің дирижерлік стилінде "жылудың жетіспейтінін" байқады және өз стилін Леонард Бернштейнге негіздеді, себебі ол айналасындағы музыканттарды "шабыттандырғысы келді". 1958 жылы Франциядағы Безансон қаласында өткен Халықаралық дирижерлер конкурсында бірінші жүлдеге ие болды. Турновский Пльзень радиосының симфониялық оркестрінің (1963–66), Дрезден мемлекеттік операсының (1966–1968), Норвегия ұлттық операсының (1975–80), Бонн операсының (1979–83) және Прага симфониялық оркестрінің (1992–95) бас дирижері болып тағайындалды. Ол сондай-ақ Чехия филармониясының тұрақты қонақ дирижері болды (1960–1968). Прага көктемі фестивалінде жиі дирижерлік етті және танымал Supraphon лейблі үшін көптеген жазбалар жасады. Варшава шартының әскерлері Чехословакияға басып кіргеннен кейін (Прага көктемі), Турновский Австрияға эмиграциялады және австриялық азаматтық алды. Бірақ 1989 жылғы Жұмсақ революциядан кейін Прагаға оралды. Австрия азаматтығын алғаннан кейін Турновский көптеген симфониялық оркестрлерге жетекшілік етті, олардың ішінде Нью-Йорк филармониясы, Кливленд оркестрі, Детройт симфониялық оркестрі, Сиэтл симфониялық оркестрі, Лондон симфониялық оркестрі, Бавария радиосының симфониялық оркестрі, L'Orchestre de la Suisse Romande, Вена симфониялық оркестрі, Бамберг симфониялық оркестрі, Торонто симфониялық оркестрі, Бирмингем қаласының симфониялық оркестрі, Корольдік Ливерпуль филармониясы, Гунма симфониялық оркестрі (құрметті дирижер), Токио метрополитен симфониялық оркестрі және басқа да оркестрлер бар. Бірде ол тыңдаушылар қатарында отырғанда, басқа дирижер соңғы сәтте дирижерлікке келе алмайтынын хабарлады. Ол бүкіл қойылымды дирижерлеуге шақырылды, бірақ көзілдігі болмағандықтан, оны жадынан орындады. 2021 жылдың 19 мамырында Венада 92 жасында қайтыс болды.
Turnovský was born in Prague. As a boy, he showed promise as a pianist, though hopes of progressing further with this were dashed when the Nazis invaded in 1939. He studied conducting at the Prague Academy of Music as a pupil of Karel Ančerl. His father was familiar with the conductor George Szell, who helped in the beginnings of Turnovský's career. Szell invited Turnovsky to study with him in New York, though Czechoslovakia's communist regime forbade it. So he trained with provincial Czech orchestras instead. Even so, he observed that Szell's conducting style "lacked warmth" and he based his style on Leonard Bernstein instead as he wanted to "enthuse" the musicians around him. He won the first prize at the International Conductors Competition of 1958 in Besançon, France. Turnovský was appointed chief conductor of the Radio Symphony Orchestra Plzeň (1963–66), the Sächsische Staatskapelle Dresden and Semperoper (1966–1968), the Norwegian National Opera (1975–80), the Opera in Bonn (1979–83), and the Prague Symphony Orchestra (1992–95). He was also permanent guest conductor of the Czech Philharmonic Orchestra (1960–1968). He regularly conducted in the Prague Spring Festival, and made some well renowned recordings for the famous Supraphon record label. After the invasion of the Warsaw Pact armies into Czechoslovakia (Prague Spring), Turnovský emigrated to Austria and was granted Austrian citizenship. However, following the Velvet Revolution in 1989 he returned to Prague. After Turnovský gained Austrian citizenship, he conducted many more symphony orchestras, including the New York Philharmonic, the Cleveland Orchestra, the Detroit Symphony Orchestra, the Seattle Symphony, the London Symphony Orchestra, the Bavarian Radio Symphony Orchestra, l'Orchestre de la Suisse Romande, the Vienna Symphony, the Bamberg Symphony, the Toronto Symphony Orchestra, the City of Birmingham Symphony Orchestra, the Royal Liverpool Philharmonic, the Gunma Symphony Orchestra (as Honorary conductor), the Tokyo Metropolitan Symphony Orchestra, and other orchestras. On one occasion, he was sitting in the audience when another conductor had to pull out at the last minute. He was called upon to conduct the entire performance, although not having his glasses with him, did so entirely from memory. He died on 19 May 2021 in Vienna, aged 92.