Кіріспе

Робин Старвеллинг – Уильям Шекспирдің "Жазғы түнгі арман" (1596) пьесасындағы кейіпкер, Афинаның қарапайым шеберлерінің бірі, Пирам мен Тисба қойылымында Ай сәулесінің рөлін ойнайды. Оның рөлі көбінесе пьесадағы ең қызықты рөлдердің бірі деп есептеледі, себебі ол Ай сәулесін бейнелеуге тырысып, сәтсіздікке ұшырайды және көрермендер оны қалжыңдайды.

Пьесадағы рөлі

Жазғы түнгі арманнан Афина герцогы Тесей Гипполитаға үйленуге дайындалуда. Питер Квинс оны көңіл көтеру үшін, «Дөңгелекшелер» (Rude Mechanicals) деп аталатын актерлер тобын жалдап, Пирам мен Тисбаның махаббат тарихын қоюға шешім қабылдайды. Робин – осы «Дөңгелекшелердің» тігіншісі, ол өзінің әріптестерімен бірге қойылымды дайындау үшін жиналады. Робинге бастапқыда Тисбаның анасының рөлін ойнау ұсынылады, бірақ Питер Квинс махаббат тарихының көрерменге әсер етуі үшін ғашықтарға ай сәулесі түсуі керектігін айтады. Ник Боттом альманахқа қарап, Айдың олардың қойылымын қалай жарықтандыратынын анықтауды ұсынады, содан кейін актерлер Робиннің Ай сәулесінің рөлін ойнауына келіседі. Робиннің «Дөңгелекшелердің» Пирам мен Тисба қойылымында Тесейдің сарайының алдындағы Ай сәулесі рөлі ғалымдар тарапынан пьесаның ең қызықты бөліктерінің бірі ретінде жиі аталады. Сарай барлық актерлерді мазақтайтын болса да, Гипполита Старвелингті ең көп мазақтайды, ол оның Ай сәулесі болуға тырысуын күлкілі сәтсіздік деп есептейді, бірақ өте көңілді. Ол сонымен қатар монологын ортасынан тоқтатып, кейін мазақталмайтын жалғыз актер, бұл оны қысылтып, сөздерін берудің орнына қысқаша айтуға мәжбүр етеді. Бұл қысқаша айту көбінесе ашулы немесе тітіркенген күйде ойналады, бірақ Старвелингтің сахналық қорқынышының шыңы ретінде де орындалған. Старвелинг – топтың кез келген нәрседен қорқатын мүшесі. Старвелинг Боттон мен Квинс арасындағы билік күресінде жақты таңдауда ең беймарлық танытады. Сноут Квинстің айтқандарын қолдайды, ал Флют әр нәрсеге соңғы шешімді табу үшін Боттонға жүгінеді (Снаг тым жай, оны мазалаудың қажеті жоқ), ал Старвелинг екеуімен де толығымен келісуге тырысады, бұл мүмкін емес нәрсе.

Контекст

"Аштық" деген сөз тамақтан қырыққан, арық немесе кедей адамды білдіреді. "Робин" есімі Елизавета патшайымның екі күйеуге талапкері Роберт Дадли, Лестер графы, және Роберт Девер, Эссекс графының екінші графымен байланысты болуы мүмкін. Елизаветаның осы екі адамға қойған лақап аты "Робин" болғандықтан, ғалымдар Робин Старвелингтің Шекспирдің олардың құрметіне (немесе оларға деген сынымы ретінде) сатирикалық бейнесі болуы мүмкін деген пікірде. Тағы бір күйеуге талапкер, герцог Франсуа ("Франциск") Геркуле Аленсонның Франциск Флютпен де ұқсас байланыстары болуы мүмкін. Бұл сол кездегі тігіншілердің көбінесе кедей және арық болғандығына сіңірілген мән болуы да мүмкін. 1935 жылғы Макс Рейнхардт фильмінде оны тоқпақ, көңілді Отис Харлан сомдады.

Талдау

Шекспир пьесаларында синекдохе – "бөліктің бүтінді білдіруі" деген мағына беретін риторикалық термин – мәселесін үнемі қарастырады. Мысалы, "Генрих V" пьесасында Шекспирдің прологы көрермендерден бірнеше актермен бүкіл әскерді, ал патшадай ұлы тұлғаны әлсіз актермен бейнелеуге тырысқаны үшін кешірім сұрайды. Шекспир осы мәселені Робин Старвелинг арқылы да зерттейді. Механиктердің Робиннен нақты айдың орнына айшырақ ретінде пайдалану шешімі, өзіңнен артық нәрсені бейнелеуге тырысудың синекдохе мәселесін көтеріп, оған толы жағдай тудырады. Робин сол жерде айшыраққа ұқсап тұрғанымен, ол айшыраққа айналмайды, тіпті айдың бір бөлігін бейнелейтін шамды ұстаса да. Сол сияқты, Шекспирдің пікірінше, ешбір қойылымдағы бейнелеу, актерлер қаншалықты тырысса да, толыққанды шындыққа немесе нақтылыққа жете алмайды. Ол көрермендерден кешірім сұрағаннан гөрі, оларды көңілді ету үшін мәселені ушықтырады. Робин мен оның әріптестерінің қойылымын тамашалаған жоғары топ өкілдерінің сықақтап қарауы Шекспир заманындағы кәсіби актерлерге де жақсы таныс болған. Кейбір ғалымдар Тесейдің қойылым туралы айтқан сөздерінде актерді қорғауға тырысқан, мейірімділікке шақыруды көреді: "Сезімталдық пен міндет білдіргенде, ешнәрсе кемшіліксіз болады".