Кіріспе

Сан-Пьетро базиликасы – Италияның Перуджа қаласындағы католик базиликасы және аббаттық. Оның 70 метрлік қоңырау мұнарасы Перуджадағы ең биік құрылыс болып табылады және қаланың маңызды символдарының бірі. Бұл Италияның ұлттық ескерткіші.

Тарих

Сан-Пьетро аббаттығы 996 жылы Перуджаның алғашқы епископтығы ретінде бұрынғы кафедралық собордың орнында салынған. Оның тамыры, мүмкін, одан да ертерек, 4 ғасырға дейін (Милан жарлығынан кейін) барып жетеді. Ол этрус-римдік қасиетті жерде орналасқан, бірақ шіркеу туралы алғашқы құжаттар 1002 жылға жатады. Аббаттықтың негізін қалаушы Пьетро Винчоли, кейін қанондалған Перуджалық ақсүйек адам болды. Келесі ғасырларда аббаттық өкіметі күшті күшейді, бірақ 1398 жылы Перуджа азаматтары оны басып алып, өртеп жіберді. Олар аббат Франческо Гидалоттиді Перуджа халықтық партиясының басшысы Распанти Биордо Микелоттиге қарсы жасалған қастандыққа қатысқан деп айыптады. Монастырь Папа Евгений IV тұсында қайта кеңейді, ол оны Падуадағы Әйін Юстина қауымына (кейін Кассинезе деп аталды) қосты, осылайша қаладағы беделін және билігін сақтап қалды. 1591 жылы Валентино Мартелли басшылығымен триі жылдық жұмыс басталды, ол кешенді бүгінгі күнгі түріне келтірді. Қазіргі уақытта бұл Перуджа университетінің Ауыл шаруашылығы, азық-түлік және қоршаған орта ғылымдары факультетіне тиесілі.

Сыртқы

Монастырь алдында 14 ғасырда Агостино ди Дюччо салған Сан-Пьетро қақпасы орналасқан, ол Borgo XX Giugno-ға алып келеді, ал одан кейін қарама-қарсы порта ди Дюччоны көрсететін үш аркасы бар монументальді қасбетке жетеді; оны шамамен 1614 жылы перугиялық сәулетші Валентино Мартелли жобалаған, ол сондай-ақ монастырьдың екінші қабатын Лоренцо Петроццимен бірге аяқтады. Шіркеуге кіретін есік монастырьдың сол жағында. Тас қақпа, мүмкін, Агостино ди Дюччоның туындысы, үстінде Джанникола ди Паолоның «Мария және бала» бейнеленген лунетасы бар (қазіргі уақытта көшірмесімен ауыстырылған, түпнұсқасы Galleria Tesori d'Arte-да сақталады). Ескі базиликаның қасбетінің қалдықтарын 15 ғасырлық қақпаның оң және сол жағында көруге болады: соқыр аркалардың ішінде 4 ғасырлық фрескалар табылды, олар 20 ғасырдың екінші жартысындағы реставрация жұмыстары кезінде жарыққа шықты; олар Маэстро Ироникоға (15 ғасырдың бірінші жартысы) жатқызылады. Сол жақта Әулие Петір мен Пауыл, Жариялану, Георгий және Аждаһа, Пиета бейнеленген, ал оң жақта Тринита трифронтының сирек мысалы – үш жүзге ие Мәсіх (Перуджадағы басқа екі шіркеуде де кездеседі: Әулие Агата және Коломбатадағы Әулие Мария). Бұл фрескалар жабылып, сонымен бірге, 15 ғасырда үлкен Әулие Кристоферді бейнелейтін фрескамен жабылған, ол саяхатшылардың қасиетті покровительі болып есептеледі және орта ғасырдың соңында паломниктер жолдарында жиі суреттелген. Жоғалған суреттің іздері 20 ғасырдың ортасына дейін көрініп тұрды, бұл Бенедетто Бонфиглидің Палаццо деи Приоридегі Каппелла деи Приоридегі (қазіргі Умбрия Ұлттық галереясында) 15 ғасырлық шіркеуді бейнелейтін фрескасында көрсетілген. Оң жақта Тоскана мектебінің суретшісі салған «Бейбітшілікпен бірге Әулие Елизавета және Иоанн Креститель» (La Vergine con S. Elisabetta e S. Giovannino) картинасы орналасқан. Кемеде Орацио Альфанидің «Мәсіхтің қайта тірілуі» (Resurrezione di Cristo) картинасы, ал сакристия есігінің үстінде Сассоферратоның үш кішкентай картинасы: Санта Флавия, Санта Аполлония және Санта Катерина ілулі тұр. Кеменің соңында «Реликвилер немесе періштелер шіркеуі» (La Cappella delle Reliquie o degli angeli) орналасқан, оның 16 ғасырлық темір қақпасы, штукатурлары және Бенедетто Бандиераның (1599) салған фрескалары бар. Пресвитерияға кіреберістің екі жағында Джан Доменико Серринидің (17 ғасыр) екі картинасы ілулі тұр: «Бала Исаны емізетін Мария және Әулие Иоанн Креститель» (Vergine che allatta il Bambino e San Giovanni Battista).

Пресвитериум

Алтарьда шіркеуді негіздеген абат Пьетро Винчолидің реликвиялары сақталған. Ол архитектор Валентино Мартеллидің (1592) жасаған көп түсті мәрмәрімен әсемделген. Карраралық Санте Геттидің (1627) кибории – сирек кездесетін полихромды мәрмәрден жасалған шағын ғибадатхана. Пресвитерияның ерекшелігі – Италиядағы ең әдемі хорлардың бірі саналатын ағаштан жасалған панельді хордың интарсиясы. Оны 1525–26 жылдары Бернардино ди Лука Антонини бастап, 1535 жылы Бергамолық Стефано ди Антониоло Замбелли және басқа да серіктестері аяқтады. Ерекше атап өтуге лайық орталық есік, онда фра Дамиано да Бергамоның (1536) «Жарлық» және «Мұсаның судан құтылуы» бейнеленген. Ол алтардың артындағы ағаш хордың ортасында орналасқан кішкентай балконға апарады, онда Умбрия аңғарының және Субазио тауының панорамалық көрінісі ашылады. Балкон қабырғасының сол жағында 1871 жылғы Джозуэ Кардуччидің қолтаңбасы жазылған. Алтынмен әшекейленген орындықтар Бенедетто да Монтепульчано мен Беневенто да Брешианың туындылары. Пресвитерияның екі жағындағы мінберлер және тоскандық тас қалаушылар отбасының мүшесі Франческо ди Гидо да Сетигнаноның (16 ғасыр) жасаған басқа да құрылымдық элементтер Ренессанс стилінде. Бенедетто Бандиера апсиданың қабырғалық күмбездерінде «Төрт Евангелистті» (1591) бейнелеген, ал экседраның екі терезесінде «Әйіпті Сент-Бенедикттің өлімі» (1591) атты кенепті салған. Бүйір қабырғалардағы фрескалар – Джованни Баттиста Ломбарделлидің (1591) «Кілттерді беруі» және «Апостол Павелдің тәубеге келуі», ал люнеттердегілер – Силла Пиччинини (сонымен қатар Силла Пеценни деп те аталады) және Пьетро Ранканеллидің (XVI ғасыр) «Теологиялық және кардиналдық қасиеттері». Пресвитерияның триумф аркасы пейзаж суретшісі Джованни Фьямингоның (1592) «Егін және жүзім жинау» көріністерімен суреттелген, ал кейіпкерлерді Силла Пиччинини және Пьетро Ранканелли салған.

Сол жақ жақтағы орындық, Виби, Раниери және Сакраменто шіркеулері

Төменгі сол қанатта Бенедетто Бонфиглиге немесе Фиоренцо ди Лоренцоға жатқызылатын Пиета (XV ғасыр), Санкт-Джеронимо мен Санкт-Леонардомен бірге, оң қабырғада Герчиноға (XVI ғасыр) жатқызылатын Сан-Пьетро Исадан бас тартқаны үшін жылап тұрған бейнесі, сол жақта Джованни Ланфранкоға (XVII ғасыр) жатқызылатын «Ангел жұбатқан бақтағы Мәсіх» суреті. Виби капелласында Мино да Фиезолеге жатқызылатын Младенец Иса, Жақындығы және Киелі Жером (1453) бейнеленген мәрмәр рередосы орналасқан. Лунетте бұрын Джованни Баттиста Капоралидің «Жарнамалау» суреті болған, сол қабырғада Стефано Сибурридің «Полидорға келу» (1530) суреті орналасқан. Оң жақта Ло Спаньяның суретінен жасалған Сассоферратоның «Мадонна дель Джильо» суреті. Виби капелласының алдындағы нефті қалдырып, Герчиноға жатқызылатын Санкт-Павел, сол қанатта Рафаэллоның әйгілі «Депозиция» суретінің көшірмесі, қазір Римдегі Боргезе галереясында сақталып тұрған Джан Баттиста Салви, Сассоферрато деп аталатын «Депозиция» (XVII ғасыр) суреті. Келесісі – Франческо ди Гидо ди Вирио да Сетигнано жобалаған, бұрын Бальониге тиесілі болған Раниери капелласы. Күмбезде Аннибале Брюньолидің (XIX ғасыр) «Көкке көтерілу» суреті бейнеленген, ол Тицианның прототипіне негіделген, бірақ Капоралидің бұрынғы безендіруімен боялған нәзік түстерге ие; сол қабырғада Гвидо Рениге (XVII ғасыр) жатқызылатын «Бақтағы Мәсіх» және оң жақта Г. Франческо Гессидің (XVII ғасыр) «Иса мен Әулие Вероника» суреттері бар. Нефке оралып, Сассоферратоның (XVII ғасыр) «Олоферннің басын ұстаған Юдит» суреті. Келесісі – Құдайға сыйынғандар капелласы. Оның күмбезі Франческо Аппианидің Пьетро Караттолидің перспективалық әшекейлерімен безендірілген. Алтанда Ло Спаньяға жатқызылатын 14 ғасырға жататын «Мадонна дель Джильо» суреті, ол ауылдық шіркеуден алынып, Жан Батист Викардың (XIX ғасыр) «Санкт-Петер мен Санкт-Павел» суретінің ортасына қойылған. Қабырғаларда Джорджио Вазаридің үлкен суреттері (1566): «Канадағы той», «Пайғамбар Елисей» және «Киелі Бенедикт үстелінің кереметі». Сол жақта Джованни Фьямингоның (XVI ғасыр) «С. Бенедикт Сент-Маурусты Францияға жібереді» суреті. Кемеге оралып, Евсебио да Сан-Джорджионың (XVI ғасыр) «Патшалардың сыйынуы», Орацио Альфанидің (XVI ғасыр) «Көкке көтерілуі», Сассоферратоның «Жарнамалау» суреті және Джованни Тедескоға жатқызылатын полихромды ағаштан жасалған Крест. Пиетадан кейін Перугиноның кешкі туындысы, онда суретші өзін Джузеппе ди Ариматеяның бейнесінде бейнелейді. Сант-Агостино шіркеуінен келген бұл туынды Сант-Агостино алтарінің бөлігі болды; және S. Pietro Abate dell'Appiani (XVIII ғасыр). Кеменің соңында Джачинто Гиминьянидің (1677) «С. Мауро мен С. Плацидус» суреттері орналасқан.

Сакратория

1451 жылы салынған сакристияда үлкен шығармалар жинағы бар; жоғарғы қабатта киім шкафтары орналасқан, онда былғарыдан жасалған ою-өрнектер бар, ал едені 16 ғасырда Джакомо Манчини жасаған Deruta майоликасымен жабылған. Төбесінде Силла Пичинини немесе Пеценнинидің (16 ғасыр) "Ескі өсиет оқиғалары" фрескалары, ал қабырғаларында Гироламо Дантидің (1574) "Апостол Петр мен Пауылдың өмірінен оқиғалар" суреттері бейнеленген. Оң жақта Пармиджаниноға жатқызылатын Киелі Отбасының картинасы, ал бұрышта жас Рафаэльге жатқызылатын Сәби Иса мен Сәби Иоанн Баптистінің кішкентай суреті бар. "Құбылыс бағанасындағы Мәсіх" (XVII ғасыр), "Баласымен Мадонна" (XVI ғасыр) және "Бата тілеген Мәсіх" (XVII ғасыр) картиналарын авторлары белгісіз. Терезелерде Себастьяно Конканың (XVIII ғасыр) "Қонаққа бару" суреті ілулі тұр. Ең маңызды картиналар – Перуджиноның Санта Схоластика, С. Эрколано, С. Константино, С. Пьетро Аббат, С. Мауро және С. Пласидо бейнеленген бес кішкентай картинасы. Олар 1496 жылғы "Көкке көтерілу" алтарьлық картинасының пределлі үшін салынған, ол басты шіркеу алтарін әшекейлеген. 1796 жылы Наполеон комиссары Джакомо Тинет бұл картинаны тәркіледі (қазір Лион мұражайында сақталады). Бұл картиналардың үстінде белгісіз Караваджио стиліндегі суретші салған, періште тәрбиелеп отырған Римнің Франческасы бейнеленген.

Ортағасырлық күмбез

Сол қаптама апсидаға дейін жетеді, онда 1979 жылы қазылып алынған ерте ортағасырлық крипт орналасқан. Крипт дөңгелек пішіндес, айналмалы дәлізді еске түсіреді және геометриялық және бейнелі суреттермен боялған жабын қабырғаларына ие.

Үш қабатты монастырь

Аббатханада үш монастырь бар: біріншісі, кіреберісінде, Валентино Мартеллидің 17 ғасырға тән; екіншісі – Гвидо да Сетигнаноға жатқызылатын, 16 ғасырдың 30-шы жылдарында салынған Ренессанс стиліндегі Басты Монастырь, үш қабаттан тұрады және ортасында Галеотто ди Паоло ди Ассизи салған құдық бар. Басқа монастырлардағыдай, оның төңірегінде қоғамдық өмір өткен кең залдар орналасқан: лавшар, асхана, оқу залдары, кітапхана, архив және жазу бөлмесі. Портик астында, кіреберіске қараған жағында, қазір "Марио Марте" ауыл шаруашылығы факультетінің кітапханасының бас залына айналған Капитул үйіне ежелгі кіреберіс бар. Бұрынғы асхананың кіреберісінде, қазіргі Aula Magna-да, Бенедетто Буглионеге жатқызылатын 15 ғасырлық, глазурьленген терракотадан жасалған жуыну ыдысы ("құдық жанындағы самаритянка") орналасқан. Жоғарғы қабат монахтардың жатақханалары немесе ұялары үшін арналған. Үшінші монастырь, Chiostro delle Stelle ("жұлдыздар монастыры"), 1571 жылы Галеаццо Алесси жобалаған. Ол жердегі жұлдыз тәрізді тесіктер арқылы жаңбыр суы жиналып, цистернаға құйылатындықтан осылай аталады.

Ортағасырлық бақ

Клаустерден 1996 жылы салынған Ортағасырлық баққа кіруге болады. Ол Ortus conclusus-тің қызықты символдық жаңғыруын көрсетеді, бұл монастырь бақшасы өзін-өзі қамтамасыз ету үшін қажетті күшін берген; сонымен бірге ол адам эволюциясының символдық жолын ашатын идеалды бақша. Мұнда ежелгі балық шаруашылығының қалдықтары мен түрлі бұлақтар бар, олар судың үнемі болуын көрсетеді. Бақта Римге қарайтын маңызды жолдағы ортағасырлық қақпа орналасқан; жанында Рим мен Сантьяго-де-Компостела арасындағы қашықтықты көрсететін өрнектелген қабықшасы бар тас жатыр, себебі Сантьяго жолы да осы жерден өткен. Оң жақта Ortus conclusus-тың жасыл кеңістігін ұлғайтатын Giardini del Frontone көрінеді. Бұрын ол Бракцио да Монтоне үшін әскери жаттығуларға арналған сүйікті алаң болған; қазір Перуджин Аркади бағында 18 ғасырға дейінгі шағын театр мен 20 ғасырдың мүсіндері бар бақ орналасқан.

галерея

Аббатханада Fondazione per l'Istruzione agraria-ның Tesori d’Arte галереясы орналасқан, онда Сан-Пьетро аббатханасынан, сондай-ақ Казалина және Сант-Аполлинаре иеліктерінен әкелінген туындылар қойылған. Көрмеде XV ғасырдың соңынан XIX ғасырға дейінгі кезеңді қамтитын өте кең жинақ, соның ішінде бұрын базиликаның есігінің үстінде болған Джанникола ди Паолоның алып қойылған фрескасы көрсетілген. Галереяда XV және XVI ғасырлардағы әсем безенділген хор кітаптарының да үлкен жинағы бар.