Кіріспе

Батыс Бенгалиядағы SAIL болат зауыты, Үндістан

Steel Authority of India Limited-тің IISCO Steel Plant зауыты – Үндістанның Батыс Бенгалия штатындағы Пашим Бардхаман ауданының Ассансол бөлімшесіндегі Ассансол қаласының Бёрнпур ауданында орналасқан толық циклды болат зауыты.

Шолу

"Бірнпур" қаласындағы "ІІСКО" болат зауытының жылына 2,5 миллион тонна шикі болат өндіретін қуаты бар. 1918 жылы құрылған "Индия темір және болат компаниясы", бір кезде Мартин Берн тобының жетекші кәсіпорны болған, 2006 жылы SAIL компаниясымен біріктіріліп, "IISCO Steel Plant" деп қайта аталды. 2015 жылға дейін бұл Батыс Бенгалиядағы ең ірі инвестиция еді. 2006 жылдың 24 желтоқсанында Премьер-министр Манмохан Сингх "ІІСКО" болат зауытының "Бірнпур" қаласындағы жаңадан салынатын жаңғырту және кеңейту жұмыстарының негізін салды. Осы шараға Батыс Бенгалияның бас министрі Буддадеб Бхаттачарджи, химия және тыңайтқыштар, сондай-ақ болат министрі Рам Вилас Пасуан, ақпарат және телерадио хабарларын тарату министрі Прия Ранджан Дасмунси де қатысты. Кеңейту мен жаңғыртудан кейін 2015 жылдың 10 мамырында Премьер-министр Нарендра Моди "Бірнпур" қаласында оны ашып берді. Осы шараға Батыс Бенгалияның әкімі Кешари Натх Трипати, Батыс Бенгалияның бас министрі Мамата Банерджи, болат және тау-кен министрі Нарендра Сингх Томар, қалалық даму министрі Вишнудео Сай және Ассансолдан парламент депутаты Бабул Суприо да қатысты.

Алдыңғылар

18-19 ғасырларда Үндістанда темір мен болат өндіруге бірнеше әрекет жасалды, бірақ ешқайсысы да сәтті аяқталған жоқ. 1870 жылы Джеймс Эрскин Бенгалия темір зауытын құрды, қазір Култи деп белгілі жерде. Жергілікті халық оны "Кендва каркхана" деп атаған. Ашық типтегі доменді пештер шикі көмірді пайдаланды, бірақ сұраныс болған жоқ. Мемлекеттік департаменттер, мысалы, қоғамдық жұмыстар департаменті темір құймаларын пайдаланғандықтан, оларға қызық болды. 1881 жылы зауыт үкіметке өтті және Баракар темір зауыты деп аталды. 1889 жылы оны жаңадан құрылған Бенгал темір және болат компаниясы иеленді. 1892 жылы Мартин және Компания басқарушы агенттер ретінде келді. 1904 жылға қарай Бенгал темір және болат компаниясы ашық пештерді жабық пештерге ауыстырды және болат өндіруге арналған жабдықтарды орнатты. Болат өндіру қондырғылары іске қосылды, бірақ екі жылдан кейін операциялар тиімді болмағандықтан жабылды. 1918 жылы Г.Х. Фейрхерст Бенгал темір және болат компаниясының бас директоры болды. Осы кезде компания жақсы дамып, тіпті Жапонияға, Таяу Шығысқа, Месопотамияға және Ресейге шойын экспорттады, бірақ Лондонда тұратын компания директорлары бизнесті одан әрі кеңейтуге қызығушылық танытпады.

Хирапурдағы темір зауыты

Сэр Раджен Мукерджи, сэр Акин Мартинмен бірге Martin & Co компаниясын құрды және темір өнеркәсібін жақсы білген. Г.Х. Фейрхерст Сэр Раджен Мукерджиді жаңа кәсіпорынға тартуда маңызды рөл атқарды. Burn & Co компаниясының демеушілігімен 1918 жылдың 11 наурызында «Үнді темір және болат компаниясы» тіркелді. Темір зауыты Хирапурде, сол кезде Асансол-Адра жолындағы шағын ауылда салынды. Теміржол стансасы көршілес Нарсингбанд ауылында орналасқан. Онда күніне 700 тоннаға жуық өнім шығаратын екі домна пеші болды – бірінші домна пеші 1922 жылы, екіншісі 1924 жылы іске қосылды. Кокс пештері қосылды. Бастапқы кезеңдерде зауыт ішінде тасымалдау үшін өгіздермен жүретін арбалар пайдаланылды. Осы кезеңде компанияға Т. Лесли Мартин (сэр Акиннің ұлы) және Сэр Радженнің ұлы Бирен Мукерджи қосылды. Кейін ол рыцарь атағын алды. 1926 жылы Культидегі компанияның атауы «Бенгал темір компаниясы» болып өзгертілді, ал 1936 жылы ол IISCO компаниясымен біріктірілді. Г.Х. Фейрхерст алғашқы күндері Бёрнпур ісіне жетекшілік етті, кейін оның орнын Х.В. Пилинг басты, ол Бёрнпурда шамамен жиырма бес жыл қызмет етті. 1949 жылы И.С. Пури Х.В. Пилингтің орнын басты.

Напуриядағы болат зауыты

Бенгалдың болат корпорациясы 1937 жылғы 20 сәуірде Burn & Co. басқарушы агент ретінде тіркелді. SCOB компаниясы IISCO компаниясының Хирапур зауытының жанында Напурияда болат өндіру орталықтарын құрды. Жаңа болат зауытының жылдық қуаты 250 мың тонна шойын болатты құрады, кейін тағы 100 мың тонна қосылды. Болат зауыты үш 225 тонналық ашық ошақ пешінен, суыну ыдыстарынан, 40 дюймдік бір миллион тонналық сыйымдылығы бар «bloom» диірменінен, 34 дюймдік ауыр конструкциялық диірменнен және 18 дюймдік жеңіл конструкциялық диірменнен тұрды. 1940 жылы парақ прокаты қосылды. Болаттың алғашқы партиясы 1939 жылғы 10 қарашада құйылды және одан кейін прокаткаланды. Бастапқыда екі Бессемер конвертері (кейін тағы біреуі қосылды) бар дуплекс установка орнатылды. Бессемер конвертерінің алғашқы іске қосылуы 1946 жылғы 6 ақпанда жасалды. Мартин және Бёрн компаниялары 1946 жылы ресми түрде бірігіп, Martin Burn Limited компаниясын құрды. SCOB 1953 жылғы 1 қаңтарда IISCO компаниясымен біріктірілді. Елуінші жылдардың басында Tata Iron & Steel Company және IISCO Үндістанда толық циклды болат зауыттарына ие болған жалғыз компаниялар болды. Дүниежүзілік банк Техникалық миссиясының бағалауынша, 1960 жылға қарай Үндістандағы болатқа деген сұраныс 6 миллион тоннаға жетеді. Дүниежүзілік банк президенті Юджин Блэк Техникалық миссияның зерттеулерімен байланысты Үндістанға сапар шекті. Ол сондай-ақ Бөрнпур қаласын да аралады. Болатқа деген сұраныстың өсуі IISCO компаниясын кеңейтуге мүмкіндік берді. Кеңейту бағдарламасының шетелдік валюталық бөлігі Дүниежүзілік банк берген несие есебінен қаржыландырылды. Кеңейту бағдарламалары 1956 жылы аяқталды. Екі кокс пешінің батареясы, тәулігіне 1200 тонналық сыйымдылығы бар екі жаңа доменді пеш, қосымша ашық ошақ пештері (барлығы жетіге дейін), Морган үздіксіз тік бұрышты диірмені және үздіксіз таяқ және арқан диірмені, сондай-ақ көптеген қосалқы жабдықтар қосылды. Зауыттың қуаты жылына 1 миллион тонна шикі болатқа дейін арттырылды. Сэр Бирен Мукерджи өзінің бұрынғы командасымен басшылықты жалғастырғанмен, екі көрнекті жаңа тұлға пайда болды: консалтингтік фирманың басшысы С. Л. Бенгстон және болат өндірісін арттыру үшін АҚШ-тан шақырылған С. Л. Моффат. Бөрнпур және Култидегі жоғары лауазымдарда С. В. Уиллет, А. Е. Кроули, Х. Х. Дрейк, С. Н. Гупта, Дж. А. Дешпанде, С. К. Канвар және Самар Сенгупта сияқты адамдар жұмыс істеді.

Бастауы мен құлдырауы

Бөрнпурдегі шикі болат өндірісі 1953–54 жылдары 353 427 тоннадан 1960–61 жылдары 914 159 тоннаға дейін күрт өсті. 1961–62 жылдары металл шлактарының өндірісі номиналды қуаттың 93,5% құрады. Келесі жылы, 1962–63 жылдары, IISCO алғаш рет миллион тоннадан асты және өндіріс қарқыны 1963–64 жылдары 1 026 786 тонна өніммен жалғасты. Келесі екі жыл ішінде өндіріс 94,9% және 97,0% шамасында сақталды. 1966–67 жылдары ол 89,69% -ға төмендеді. Осы кезеңде Култиде бұралған құбырлар мен құйма өнімдерін өндіру де жаңа биіктерге жетті. Компания Лондон қор биржасында акцияларымен сауда жасаған алғашқы үндістандық компания атанды. IISCO өндіріс және пайдалылықтағы табысына тиімді басқару тобының арқасында жетті, олар компанияны ең тиімді түрде басқарды. Содан кейін еңбек дауларының кезеңі басталды. Сэр Бирен Мукерджи: "Мен көзім алдында 40 жылға жуық қызмет еткен алып өнеркәсіп кешенінің дұшпанның шабуылынан емес, өз азаматтарымыздың салған зиянынан құлап жатқанын көріп отырмын. Мен осы тұңғиықтан шығудың жолын табу үшін барлық мүмкіндіктерді қарастырдым." Компания батып бара жатты.

Мемлекеттік сектор дәуірі

1972 жылдың 14 шілдесінде Үндістан Үкіметі IISCO компаниясының басқаруын өз қолына алды. Бұл заң жобасын сол кездегі болат және тау-кен министрі Мохан Кумарамгангалам парламентке ұсынды. Бастапқыда Хиндустан Стил компаниясынан М. П. Вадхаван қысқа мерзімге басшылық етті, содан кейін 1972–74 жылдары Арабинда Рей жеке сектордан басшылыққа тағайындалды. 1972 жылдан 1977 жылға дейін Хиндустан Стил компаниясының төрағасы болған Х. Бхая 1974–1975 жылдары IISCO компаниясының төрағасы болды. 1975–1977 жылдары болат министрлігінің әкімшісі, ал 1975–1978 жылдары басқарушы директоры болған В. К. Дар. Компанияның акцияларын үкімет 1976 жылы сатып алды. 1978 жылы болат және оған байланысты компаниялардың қайта құрылымдалуымен IISCO 1979 жылы Үндістан Болат Корпорациясының (SAIL) толық тиесілігіндегі еншілес компанияға айналды. Содан кейін SAIL-дің басқарушы директорлары Д. Р. Ахужа, С. Самарапунгаван, К. Р. Сангамешваран, М. Ф. Мехта, С. К. Даспатнайк, В. Гуджарал (атқарушы), К. В. Пай және Нилотпал Рой болды. Бұрын IISCO құрамына кірген Kulti Works 2007 жылы SAIL Growth Works деп аталып, SAIL-дің Өсу бөліміне (Growth Division) бағындырылды және содан бері жеке бөлім ретінде жұмыс істеп келеді. 2006 жылы IISCO SAIL компаниясымен біріктіріліп, IISCO Steel Plant деп қайта аталды.