Кіріспе

Ресей патшалығы мен Қырым хандығы арасындағы қақтығыстар 16 ғасырда Волга өзені маңындағы аймақ үшін Ресей мен Қырым хандығының күштері арасында болған Рус-Қырым соғыстары еді. 16 ғасырда Ресейдің далалық аймақтары Қырым хандығының шабуылына ұшырады. Соғыс барысында Қырым хандығы (түрік әскерінің қолдауымен) Ресейдің орталық бөлігіне жорық жасап, Рязань қаласын қиратты және Мәскеуді өртеп жіберді. Бірақ, келесі жылы Молоди шайқасында жеңіліске ұшырады. Жеңіліске қарамастан, шабуылдар тоқтамады. Соның салдарынан Қырым хандығы бірнеше рет шабуылға ұшырап, 18 ғасырдың соңында жаулап алынды. Татарлар аталған аймақтардағы ықпалын жоғалтты. Шабуылдар Ресейдің Қасым хандығын құрып, орыс-қазан соғыстарында үстемдік орнатуынан кейін, 15 ғасырдың соңында басталды.

1570 жылғы орыс-қырым соғысы

1570 жылы Қырым татарларының ордасы Ресейдің Рязань даласын шапты.

Ресей-Қырым соғысы (1570-1572)

1571 жылы мамыр айында Қырым ханы Девлет I Гирей бастаған 120 мыңдық қырымдық және түрік армиясы (80 000 татар, 33 000 түрік жалдама әскері, және 7 000 янычер) сондай-ақ, Ұлы және Кіші Ноғай ордалары мен шайқасшылардың әскерлері Ока өзеніндегі Серпуховтың қорғаныс бекіністерін айналып өтіп, Угра өзенінен өтіп, 6 000 сарбаздық орыс әскерінің қанатын айналып өтті. Орыс күзетшілері қырымдықтар тарапынан талқандалды. Шабуылды тоқтатуға күші жетпеген орыс әскері Мәскеуге шегінді. Ресейлік шаруалар да астанаға қашып құтылды. Қырым армиясы Мәскеу маңындағы қорғаныссыз қалалар мен ауылдарды қиратты, содан кейін астананың шетін өртеп жіберді. Күшті желдің әсерінен өрт жылдам тарады. Өрт пен босқындардан қашқан қала тұрғындары астананың солтүстік қақпасына асықты. Қақпада және тар көшелерде адамдар тығырылып, "үш қатарлап, бірінің үстіне бірі басып, төмендегілерді басып кетті". Босқындармен араласып кеткен әскер тәртіпсіздікке ұшырады, және генерал-принц Белский өртте қаза тапты. Үш сағаттың ішінде Мәскеу толығымен өртенді. Бір күннен кейін, тонаудан қанағаттанған қырым армиясы Рязань жолымен далаға бет бұрды. Замандастарының есебуынша, 1571 жылғы шабуылдан 80 мыңға жуық адам қаза тапты.

1572 жылдан кейін

Кейін Ресейдің кеңейуі Қара теңіз аймағына бұрылды және Қырым хандығы 18 ғасырда бірнеше рет басып алынып, орыс-түрік соғыстары барысында толығымен жаулап алынды.