Кіріспе

Джозеф Конрад пен Форд Мадокс Фордтың романы «Романс» – Джозеф Конрад пен Форд Мадокс Фордтың жазған романы. Бұл олардың үш бірлескен жұмысының екіншісі болды. «Романс» романы 1903 жылы Лондондағы Smith, Elder & Co. баспасынан, ал 1904 жылдың наурыз айында Нью-Йорктегі McClure, Phillips and Company баспасынан жарық көрді. Макс Сондерстің сөзіне қарағанда, Конрад әдеби серіктес іздеуде бірнеше әдеби тұлғалардың кеңесін алған. У. Э. Хенли Конрадқа Фордты тиімді серіктес деп ұсынған. Конрад Фордқа бірлесіп жұмыс жасау туралы ұсыныс жасағанда, әдеби ынтымақтастық олар үшін жаңалық емес-тін, бірақ бұл маңызды романдар жазатын жазушылар үшін қалыпты жағдай емес еді, өйткені Форд: «Біздің елдегі сыншылар ынтымақтастыққа сенбейді» дегенді білген. Роман «Романс жолы» атты фильмге бейімделді.

Ынтымақтастық

Конрадтың өмірбаянында, «Джозеф Конрад: Жеке естелік» (1924) еңбегінде Форд кейбір қарсыластар мен сыншылар оның Конрадпен «әдеби достығына» өзінің құрметімен қарағандай құрмет көрсетпегенін айтады. Бірақ Конрадпен арадағы байланысы «қызғаныштан мүлдем алыс болғандықтан, өте әдемі» болған. Шындығында, Форд Конрадқа серіктес ретінде көмектескенін айтып, былай деп жазды: «Мен Конрадқа жазушы ретінде де, адам ретінде де оның күрескен және терең кедейлікте болған алғашқы күндерінде көптеген жайларда пайдалы болдым». Жарияланбаған бөлімде ол командалық жазушысы туралы шындықты айтатын бір абзацты жасырды, онда Конрадтың «паразиттік адаммен жақын қарым-қатынас жасауды таңдады» деген пікірге қарсы шықты, мұндай айыптаманың өзіне де, Конрадқа да бірдей зиян келтіретінін мәлімдеді. Форд Конрадтың таңдауы туралы осылай жалғастырды, өзін сыннан қорғап, бірлесіп жазудың психологиясын түсінгенін көрсетті: «Егер ол жеке өмірінің ең құпия мәліметтері және одан да маңыздысы – кітаптарының пішіні мен сөздері туралы адаммен кеңессе, егер ол осы жақындық үшін паразиттік мінезді адамды таңдаса, онда ол күткендей адал адам емес және психолог ретінде де нашар». Фордтың досы және сыншысы Р.А. Скотт Джеймс Фордтың бір еңбегіне жазған кіріспесінде Фордтың Конрадқа ағылшын тілін үйреткенін құлшынып айтқанын жеткізеді. Форд Конрад туралы толығымен шындыққа сай келмейтін бірнеше мәлімдеме жасады. Жазушылардың әйелдері де бірлескен жұмыстарға қатысты, көбінесе Фордтың көңіліне тиеді, ол өмірбаянында Джесси Конрадты есімдерінің тізіміне енгізбеді. Конрад пен Форд «Серафина» романы бойынша бірлесіп жұмыс істеуге келісті, ал Форд осы романды жазуға бұрыннан-ақ кіріскен еді. Конрад Фордқа келуге шақырып хат жазды: «Қашан қаласаңыз келіңіз. Мен Серафинаны оқығаныңызды естігім келеді. Кейін мен өзім оқып шығамын. Өзіңізге ыңғайлы және (әсіресе) қалауыңызша әрекет етіңіз. Міне, тек соған құлақ қоюға тұрарлық». Бірлесіп жұмыс істеуге қарсылық білдірген тағы бір жағдай – Конрад Галсворсиге былай деп жазғанда болды: «Мен әлі де осалмын. «Серафинаны» аяқтап жатырмын. Әуессіз! Қорқынышты!» және тағы бір рет, кезекті кездесуден кейін Конрад Фордтың келуінен кейін «жартылай өлгенін және екі күнге төсекке жатып қалғанын» жазды.